In 2018 verscheen het eerste deel van de vijfdelige serie M van Antonio Scurati, in het Nederlands genaamd De zoon van de eeuw, een documentaire roman over Benito Mussolini. Daarna volgden De man van de voorzienigheid in 2021, De laatste dagen van Europa in 2023 en vorig jaar verscheen Het uur van de waarheid. Nu is er Het einde en het begin, deel 5, waarin Scurati Mussolini’s afhankelijkheid van Hitler beschrijft, zijn dood en de nadagen van het fascisme. De boeken beslaan de periode 1919 -1945. Geen enkel feit is verzonnen.

In Het einde en het begin gaat de Duce zijn ondergang tegemoet. Zijn gezondheid is verslechterd, hij krijgt tegenslag na tegenslag en wordt apathisch. De Grote Raad zet hem af en verbant hem naar het eiland Ponza. Daarvandaan wordt hij met een spectaculaire actie van Duitse parachutisten bevrijd. Hitler wil dat Mussoslini staatshoofd wordt van de Republiek van Salò, de Italiaanse Sociale Republiek, een vazalstaat van nazi-Duitsland. Het wordt een duistere periode waarin geweld en wreedheid worden verheerlijkt. Dat en de waanzin van de man die het fascisme heeft uitgevonden overheersen.

De Italiaan Antonio Scurati (1969) is schrijver, columnist en hoogleraar creatief schrijven aan de Universiteit van Milaan. Hij studeerde filosofie en sociale wetenschappen.
M is ook een waarschuwing, zo blijkt uit Scurati’s voorwoord van Het einde en het begin: ‘Nu meer dan toen ik dit verhaal begon, is een substantieel en toenemend aantal Italianen, Europeanen, Amerikanen geneigd deze verschrikkelijke geschiedenis te ontkennen, te bestrijden, zelfs met weemoed te herdenken. Ze bereiden zich daarmee voor om die in nieuwe vormen te herhalen.’
Van M is ook een tv-serie gemaakt.

Peter Drehmanns (1960), schrijver, dichter en filmmaker, publiceerde vier dichtbundels, zestien romans en een verhalenbundel. In 2015 ontving hij de Halewijnprijs voor zijn gehele literaire oeuvre. Drehmanns studeerde Italiaans en literatuurwetenschap en was ook literatuurrecensent. Zijn recensies over buitenlandse literatuur verschenen in NRC Handelsblad en Vrij Nederland.

Zijn eigen romanfiguren zijn veelal twijfelachtige mensen, zoekende antihelden die de auteur op ironische manier beschrijft. In Aan de rand wacht een man op een pakket waarvan hij verwacht dat het het lot van zijn verdere leven zal bepalen. Hij loopt rond in zijn huis terwijl hij naar zichzelf en zijn omgeving kijkt en terugblikt op zijn leven in een uitwaaierende monoloog, hallucinant en beklemmend. Hij wacht en hij wacht, vraagt zich af of het pakket wel ooit zal arriveren en drijft zichzelf tot het uiterste.

In de trailer van het boek op de website van Drehmanns staat onder meer: ‘en prakkeseert… en lamenteert…’ en ‘een pakket dat hapert… nadert… en verdwaalt.’ ‘de tijd trilt… dringt… en slinkt.’ Een zittend figuurtje wordt met de pen waarmee het is getekend lijn voor lijn uitgewist.

Met de Intuïtieve Encyclopedie die Alexander Nieuwenhuis (1984) in 2014 begon deed hij een poging om de ‘raadselachtige strengen’, zoals hij de ‘essentiële informatie’ in het leven van mensen noemt, te bundelen. Hij stelde waarheid en schoonheid in het centrum ervan. Onderwerpen zijn onder meer architectuur, Mickey Mouse, geheime diensten, het dierenrecht, waarbij ‘de zogeheten waarheid’ geen geweld wordt aan gedaan. De teksten zijn gebaseerd op bekende feiten maar de Intuïtieve Encyclopedie ‘streeft enkel schoonheid na’.

Behalve journalist, essayist en theatermaker is Alexander Nieuwenhuis wildernisgids. Kennis over overleven in de natuur gebruikte hij in zijn roman Winterthur, over een man die zich in bossen in Zwitserland terugtrekt omdat hij genoeg heeft van de manier van leven in de ‘westerse beschaving’.

In zijn nieuwe roman Heem probeert een jonge man zijn liefdesverdriet te overwinnen. Daarvoor springt hij van een hoge brug. Hij overleeft het, maar breekt zijn rug. Om te genezen maakte hij lange wandelingen. Gedetailleerd reconstrueert hij zijn wanhoopsdaad en de liefde die eraan vooraf ging. Onderweg ontmoet hij wonderlijke mensen: Arie verdiept zich in geneeskrachtige planten, Pek heeft wiebelstenen op zijn terrein en een antropoloog die uit de Kalahari terugkeerde woont sindsdien op een nachttrein. Nieuwenhuis schrijft in de roman ook essayistische stukken over de verre uithoeken van onze kennis en geschiedenis. Ze lijken te refereren aan de Intuïtieve Encyclopedie.