Na enige tijd in de luwte komt er een moment om je op de vleugels van de wind mee te laten voeren naar een ander bestaan. Dat overkomt Robert Martin in De tweede man (2003) van Doeschka Meijsing. Na de dood van zijn broer Alexander, die hij nauwelijks gekend en op wie hij altijd gewacht heeft, ziet hij geen heil meer in zijn routinematige leven als dichter en leraar klassieke talen in zijn veilige thuishaven Amsterdam. Hij grijpt de gelegenheid aan om in de voetsporen van zijn avontuurlijke broer te treden en raakt verzeild op Cyprus, in Rome, Oxford, Tanger, Dakar en Jeruzalem.
De mysterieuze steen die deel uitmaakt van zijn erfenis voert hem niet alleen de globe over maar ook terug in de tijd naar Alexander de Grote. Het is niet de wereldveroveraar zelf die hem intrigeert, maar veeleer de verhouding tot diens minnaar en intiemste vertrouweling Hefaiston, “zo’n man die het genie van een ander had gediend in de hoop op een stukje van de eeuwige roem”. Evenzo had het leven van de beeldschone bedoeïen Chaïm in dienst van zijn broer gestaan.
Maar ook Robert is voorbestemd om altijd pas op de plaats te maken, “[…] omdat men zich nooit met een geliefde voorganger moest meten, maar zijn eigen spoor moest trekken”. De donderpreek die Robert afsteekt tegen de bende mislukkelingen die Alexander op Cyprus onder zijn hoede had genomen, onthult waartoe hij juist zelf niet in staat is. Ondanks zijn gewijzigde koers blijft ook hij de tweede man, overschaduwd door de broer wiens plaats hij nooit in zal kunnen nemen. Zelfs zijn vriend Isaac, die in eerste instantie in zijn schaduw staat, draait de rollen om door niet alleen met zijn geliefde Anna maar ook met zijn grootse roman op de loop te gaan.
De tweede man is geenszins het meesterwerk van Isaac geworden: “Het was geen roman en geen wetenschappelijk werk, het lag ergens tussenin, het was een nieuw genre waarin een oud verhaal tegen het licht werd gehouden met de juiste bronnen in de hand. Het leidde tot geheel nieuwe inzichten en deed dat met het gemak van de thriller, tot en met de moord op de hoofdpersoon en een in de as gelegde stad.” Hoewel Meijsing zich een erudiet auteur betoont in het doen voortleven van het verleden in het heden, doet de roman hier en daar wat al te geconstrueerd aan en zijn sommige passages zelfs ronduit slaapverwekkend. De zoektocht naar zelfverwezenlijking levert helaas niet altijd zelfbevestiging op.
