Ik verkeer de laatste tijd nogal in Portugese gedachtesferen, het zal wel te maken hebben met de warme dagen waardoor het leven zich tot de basale levensbehoeften beperkt. Het is heerlijk hoor, maar het voelt ook als een vergeefs teruggrijpen in de tijd. Want wat geweest is, is geweest, over en uit. Wat blijft zijn herinneringen die op onverwachte momenten opduiken. Wonderlijk genoeg laten ze je altijd een andere kant van de betekenis zien dan die je aan een bepaald moment hechtte. Keer op keer. Herinneringen kunnen zich, als een tentakel die vanaf het plafond hangt, je in de kraag grijpen wanneer je te dicht in de buurt komt en je omhoog halen, zodat je in zwevende toestand het onderliggende vloerkleed met zijn ingewikkelde patronen kunt aanschouwen. Gek genoeg komt dat kleed je opeens vreemd voor en je denkt: hé, verdomd leuk vloerkleed, eenvoudige patronen, sprekende kleuren! Je zou het wel willen hebben.
Dat is de grap van herinneringen, alles van voorbije tijden lijkt, hoe rot het ook was, altijd mooier, eenvoudiger. Maar goed, nu ik er bij stil sta, (herinneren is stilstaan) zijn die Portugese gedachtesferen begonnen toen de kat met drie poten ons huis binnenkwam. Het was altijd de taak van de kinderen ervoor te zorgen dat er levende have in huis kwam. Maar opeens bemoeide ik me ermee. Er was een oproep via social media dat een kat met drie poten een huis zocht in een buitengebied. ‘Klik’, zei het ergens in mijn herinneringen. Het is natuurlijk een beetje gek, maar we hadden eens een driepotige hond. De kat kwam uit Portugal (klikklik… de hond ook) en woonde op een Amsterdamse bovenwoning. Zonder enige ruggespraak met Mijn lief, reageerde ik direct, als was ik bang dat iemand me voor zou zijn. Nou ja, het kan je bezielen soms.
Het katje kwam een week later met grote verhalen binnenlopen. Het kletste me de oren van het hoofd, en ik begreep dat, want dat doen ze in Portugal, eindeloze verhalen vertellen. Het maakt dus nogal geluid.Vanaf het moment dat je ’s ochtends de woonkamer binnengaat, (soms al wanneer ze de trap hoort kraken), pakt ze de draad van de dag daarvoor moeiteloos op en 
hoef je alleen te zeggen: ‘Aha, tudo bem, simsim’ (u begrijpt, deze kat verstaat alleen Portugees). Of ze start een klaagzang: ‘saudade, saudade’ en dan is het goed haar even in de armen te nemen. De litanieën van de kat sloten moeiteloos aan bij Violeta en de engelen dat ik weer gepakt had omdat ik in Portugese gedachtesferen verkeerde. Dulce Maria Cardoso vertelt in één lange zin het verhaal van Violeta’s leven. Een roman die begint en eindigt met het woord ‘onverwacht’. Daartussen de herinneringen van Violeta als het aaneenrijgen van kralen aan een snoer, van een leven waarin alles ongepast leek. Waarin witregels de enige adempauzes zijn, zoals de nachten voor mijn Portugese kat. Wie ook in Portugese sferen wil verkeren, lees Cardoso, of Lobo Antunes en niet te vergeten, Saramago.
