(Klik op de foto om de achtergrond te zien)
Fotosynthese door Steven van den Heuvel
Een goede raket stort na bewezen dienst in zee. Ik schrijf een goede raket, want het wemelt van de slechte raketten. Exemplaren beladen met explosieven bedoeld om parkeerplaatsen te maken van steden. Een goede raket is naar de hemel gericht en schiet satellieten en mensen de ruimte in. Denk aan de iconische rode Kuifje-raket en de Apollo 11, beide brachten ze mannen naar de maan. Maar ze moeten alsnog landen en bij die landing kan het flink misgaan.
Op de foto is een goede raket te zien die verkeerd is terecht gekomen. Lange tijd was hij naar de hemel gericht, maar na bewezen diensten keerde hij terug naar de aarde en kwam neer in het centrum van Breda. Slecht gekozen dus. Wonder boven wonder waren er, ondanks de vele omstanders, geen slachtoffers te betreuren. Er was alleen een hoop stof. Het kan een stuk vervelender uitpakken. In 1996 kwam een Chinese raket na lancering terecht op een dorp 1200 kilometer verderop, met 6 doden, 56 gewonden en 80 verwoestte huizen tot gevolg. Sindsdien heeft China het landingsprobleem uitbesteed aan andere delen van de wereld. Zo kwamen in 2020 delen van een Chinese raket op een dorp in Ivoorkust terecht.
In vergelijking met de Chinese raket was de Bredase toren op de foto niet zo gevaarlijk. Hooguit een beetje onhandig. Hij stond in de weg. Op de plek waar hij ruim 100 jaar met de spits naar de hemel heeft gewezen moest een winkelcentrum komen en dus werd hij naar de grond getrokken en de rest van het bouwwerk gesloopt. We zijn een fractie van de impact af. Er is heel wat volk afgekomen op de teraardebestelling van de torenspits. En ik verlang naar het volgende shot, naar het moment dat alle aanwezigen hebben kunnen zien – ze staan er zelfs gevaarlijk dicht bovenop -, maar voor mij alleen in mijn eigen verbeelding zichtbaar kan zijn: het moment waarop de toren de grond raakt. Dat shot is er niet.
De foto is genomen in 1967. Bij het maken van een goede foto was timing essentieel. Het was dit shot of een shot van de impact, een grote stofwolk, een geluidloze inslag.
Hoe langer ik naar de foto kijk, des te meer ik ga twijfelen: heeft dat volgende shot daadwerkelijk bestaan? De toren lijkt te zweven in een perfecte hoek van 45 graden, alsof hij straks plots kan verdwijnen en op buitenaardse wijze ergens anders weer kan verschijnen. Zwaartekracht, daar lijkt het zich niets van aan te trekken. Dat zwevende element doet me denken aan een kerk in de buurt waar ik opgroeide. Net als de afgebeelde kerk stond dit exemplaar op de nominatie om gesloopt te worden, maar het was onduidelijk of en wanneer dat zou gebeuren. Aan de torenspits hing een poos lang een kabel waar een auto aan bungelde. Hoe die auto daar kwam of wat hij daar deed wist ik niet, maar Gods wegen zijn dan ook onkenbaar. Wat me is bijgebleven is het verstilde beeld: een auto zwevend in de lucht. Een Volvo, meende ik me te herinneren, maar volgens mijn vader was het een Opel Cadet, veel meer had die toren ook niet aangekund. Daar zat wat in. Even plots als dat de auto was verschenen, was hij ook weer verdwenen. De hemel ingereden, dacht ik.
Als mens ben je weerloos tegen de raket. Je zou willen dat je ze verstild kon laten zweven, dat het volgende shot er niet zou komen. Dat je ze weg kon denken. Terug naar waar ze vandaan kwamen of überhaupt gewoon de ruimte in, weg. Het criterium voor een goede raket lijkt dan ook iets anders te zijn: hij dient niet te worden gebruikt, maar met de spits naar de hemel gericht te blijven en aan de grond genageld. Om te bewonderen zoals we een kerk bewonderen. Zonder doel of missie, behalve dan dat ze nu eenmaal bestaan.
Foto: B. Speekenbrink D0374 / collectie Stadsarchief Breda
Steven van den Heuvel (1986) werkt als docent psychologie. In zijn vrije tijd leest hij net zo graag als dat hij schrijft.
