Nachttrottoir

De oogst van de week kan ook bestaan uit boeken die niet per se vers van de pers komen. In deze oogst zijn bundels opgenomen die vorige jaar, of zelfs het jaar daarvoor al zijn verschenen, maar evengoed nog vers genoeg om te oogsten. Van Peter Holvoet-Hanssen en zijn partner, auteur en tekenares Noëlla Elpers verscheen vorig jaar de bundel roodvos. Een turkooizen bij, De liefdesliederen van de zesde Dalai Lama verscheen in 2024 in vertaling van India deskundige Paul van de Velde. En Robert Jan Henkes verrichtte een ware krachttoer met de vertaling van de opmerkelijke bundel Nachttrottoir dat vorig jaar verscheen.

Robbert Jan Henkes vertaalde, vaak samen met Erik Bindervoet, een stroom aan literatuur, waaronder werk van James Joyce, Nabokov, Bob Dylan, Shakespeare, The Beatles en Woody Allen. In 2025 verscheen er van Henkes solo een heel bijzonder project: de vertaling van een gedicht van de Russische dichter Aleksandr Blok (1880 – 1921): Nacht, straat, drogisterij, lantaren. Dit gedicht beschrijft hoe Blok in 1912 ’s nachts voor een drogisterij staat en de herhaalbaarheid van het leven overdenkt.

Henkes verrichtte met deze opmerkelijke bundel een ware krachttoer: in de traditie van Raymond Queneau, Stijloefeningen, vertaalde hij dit ene gedicht van Blok in de stijl van 77 Nederlandse dichters, onder wie Constantijn Huygens, Babs Gons, Jerommeke uit de stripverhalen van Suske en Wiske, en Jan Engelman, maar ook naar het voorbeeld van springtouwliedjes, een abecedarium, een pantoum en een vertaling in het smibanees. Het gedicht van Blok zelf is merkwaardig genoeg niet opgenomen in een letterlijke vertaling.

De volgende vertaling van Henkes is in de stijl van Luceberts ‘Visser van Ma-Yuan’:

‘het licht in schijnt de nacht bevroren
de nacht in schijnt het licht verloren
en leunend op de wind sta ik

licht wordt nacht wordt mist geboren
mist wordt nacht wordt licht tevoren
maar leunend op de wind sta ik’

Een turkooizen bij, De liefdesliederen van de zesde Dalai Lama

De Zesde Dalai Lama van Tibet, Tsangyang Gyatso, leefde van 1683 tot 1706. Zoals bij alle andere Dalai Lama’s het geval was, werd deze functie hem opgelegd, het was niet zijn eigen keuze. Hij zou daarom als monnik het klooster hebben verlaten en zich hebben opgehouden in kroegen en bordelen, om de liefde te vieren waarover hij liederen schreef die nu voor de eerste keer in Nederlandse vertaling verschijnen. Deze liederen zijn nog steeds populair bij jonggeliefden. Vertaler, Paul van de Velde, studeerde Indiase talen en culturen met als specialisatie een studie over middeleeuwse mystieke poëzie rond de god Krishna. Hij is momenteel hoogleraar Aziatische religies, Sankriet en Hindi aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Hij schreef een zeer uitgebreide inleiding bij de gedichten, waarbij hij ingaat op de maatschappelijke, religieuze en politieke achtergronden van de ingewikkelde omstandigheden waaronder een Dalai Lama gekozen werd. Ook wordt het opmerkelijke levensverhaal van deze Dalai Lama uitvoerig beschreven.

‘De mensen praten over me
Ik weet het!
Ik ken mijn verantwoordelijkheid
Maar echt
Het zijn maar drie kleine stappen
Voor een jonge man
En ik ben alweer binnen
In het bordeel
Van madam’

De uitgave is tweetalig, Nederlands en Tibetaans. De gedichten zijn van voetnoten voorzien, evenals de inleiding.

roodvos

Verhalen over vossen blijven boeien door de eeuwen heen. Ook Peter Holvoet-Hanssen en zijn partner, auteur en tekenares Noëlla Elpers kunnen er geen genoeg van krijgen. Samen maakten ze de bundel roodvos: waarin oude en nieuwe gedichten van Holvoet-Hanssen, en Elpers zorgde voor de tekeningen en het handgeschreven voorwoord.

Reynaert is in deze uitbundige bundel zowel vos als mens, zorgzame hoeder van zijn nest, maar ook een lastige en listige klokkenluider voor elke misstand die hij signaleert. Een vos als een luis in de pels van de machthebbers. Een vos die zich aan de rand van de samenleving plaatst, net niet erin. Hoewel het schrijverspaar zich nadrukkelijk niet wil identificeren als Reynaert en zijn Hermeline, schemert hun spiegelbeeld af en toe door de gedichten heen.

De bundel leest als een sprookjesboek, bevolkt met allerlei wezens, gedichten die over elkaar heen buitelen in allerlei vormen en verschillende stemmen die zich laten horen, van zeemeerminnen tot nachtridders, van Kapitein Slim tot Zorro Vos.

’toen zij sliep, een warm bolletje slaap, hield ik de wacht
zag een thuisloos koppel in het holst van de nacht, droegen
een loodzware last, duwden hun roerloze baby voor zich uit
(weer merkte ik op dat er geen konijnen meer waren, maar dit
terzijde) – ik hoorde een uil, sterren priemden: één lichtjarentel
spande alles samen tot een verschrikkelijke schoonheid’