Memoir van een antiheld

Kornel Filipowicz, een van de grote Poolse schrijvers van de twintigste eeuw, schreef Memoir van een antiheld dat in 1961 verscheen en als een meesterwerk wordt beschouwd.

Het verhaal speelt tijdens de Tweede Wereldoorlog: de Duitsers zijn Polen binnengevallen. De ik-figuur weigert zijn vakantie te onderbreken en gaat alle risico’s uit de weg, want hij hoeft geen ‘held te worden’. Zijn enige doel is deze oorlog koste wat het kost te overleven. Een beslissing die hem serieuze problemen zal bezorgen.

Naarmate de verteller meer zijn eigenbelang dient, wordt hij onverschilliger ten opzichte van zijn medemensen. De lezer wordt meegezogen in een kille medeplichtigheid. Of niet? Kornel Filipowicz roept vragen op bij zijn lezers. Wat zouden zij (wij dus) onder vergelijkbare omstandigheden doen? Een verhaal dat tot nadenken stemt over betrokkenheid en medeplichtigheid in oorlogssituaties van alle tijden.

Los laten

In Nooit Meer Slapen, hét nachtelijke cultuurprogramma van de VPRO, interviewt Femke van der Laan Micky Hoogendijk. Het is een openhartig gesprek, waarin ze vertelt hoe ze weer zacht is geworden, na de aanslag toen haar partner kunstenaar Rob Scholte zijn benen verloor en zij haar kind. Hoe ze uitgroeide tot een televisiepersoonlijkheid en een gezicht werd in de roddelbladen.

Die met het arrogante, afstandelijke smoelwerk van iemand die wanhopig alle pijn verpulvert en de wereld alleen toont hoe sterk ze is. Het smoelwerk van iemand van steen.
Ik moest van steen zijn voor ik weer zacht kon worden.
Ik ben Micky Hoogendijk.

Micky Hoogendijk (1970) is beeldend kunstenaar. In haar memoir kijkt ze terug op een enerverend leven waarin kunst en liefde, succes en ontwrichting, verbondenheid en isolement een grote rol spelen. Een verhaal over loslaten, maar ook over ‘losser’ worden en ‘laten’. Ze schrijft openhartig over haar jeugd, haar vrije opvoeding, haar jaren in het buitenland, over intense relaties, rouw, en over de vraag hoe je jezelf opnieuw vormgeeft wanneer de grond onder je voeten verdwijnt.

Micky Hoogendijks beelden stonden onder meer in Venetië, Londen, Brussel en Florence en haar fotografiewerk gaat de hele wereld en ze wordt internationaal gewaardeerd. Ze was directeur van Rob Scholte BV en creatief directeur van de Supperclub. In Goede tijden, slechte tijden vervulde ze de rol van Cleo de Wolf, een gewetenloze, manipulatieve vrouw.

Rubberboot

Rubberboot is gebaseerd op een tragedie die plaatsvond in het Kanaal in 2021. Een gekwelde kustwachtmedewerker onderzoekt haar geweten. Was zij werkelijk medeplichtig aan de dood van 27 migranten op zee tijdens haar dienst?

Vincent Delecroix is een Franse filosoof, Rubberboot stond op de longlist van de Prix Goncourt 2023 en de Engelse vertaling haalde de shortlist van de International Booker Prize 2025 en won de Engelse PEN Award.’

‘Een meedogenloos gebruik van literatuur om de meest ongemakkelijke maar dringende vraag van onze tijd te stellen: in welke mate zijn wij allemaal medeplichtig?’ Aldus het Juryrapport van de International Booker Prize 2025