• Oogst week 1

    Het smelt

    Namens de gehele redactie wens ik alle bezoekers van Literair Nederland een gelukkig nieuwjaar en een goed boekenjaar toe. Wij zullen u ook in het komend jaar blijven voorzien van boeiende recensies en berichten.

    Bijvoorbeeld over het debuut van een jonge Vlaamse schrijfster die in 2013 de schrijfwedstrijd WriteNow! won en sindsdien geldt als een groot talent. Het gaat om Het smelt van Lize Spit, waarin Eva, dertien jaar na een zomer die volledig uit de hand liep, terugkeert naar haar geboortedorp met een blok ijs in de kofferbak.
    Volgens de uitgeverij grijpt Spit de lezer vanaf de eerste bladzijde bij de strot om die 480 pagina’s lang niet los te laten. We zijn benieuwd!

    Het smelt
    Auteur: Lize Spit
    Uitgeverij: Das Mag

    Het gelukkige schrijven

    Literatuur is nep, constructie, leugen, illusie, veredelde roddelpraat en wartaal. Vindt Kees ’t Hart, zelf schrijver van verhalen, romans, essays en poëzie. Maar schrijven kan leuk zijn als het lukt. Soms bereiken schrijvers de hoogste trap van schrijven, ’t Hart noemt dat: het gelukkige schrijven. Dan klopt alles en is er geen speld tussen te krijgen. 
Hoe werkt dat? Wie lukt het? Wanneer? En wie niet? Daar verdiept ’t Hart zich in in zijn nieuwe boek Het gelukkige schrijven.

    Op Literair Nederland verschenen eerder recensies over o.a. Hotel Vertigo en Theatro Olimpico 

    Het gelukkige schrijven
    Auteur: Kees 't Hart
    Uitgeverij: Querido

    Van groot belang

    Hij schuwt met verve de zondagse kant van poëzie in al haar dichterlijke verhevenheid en heeft van meet af aan voor een eigen, afwijkend geluid in de poëzie gezorgd.’ aldus Albert Hogewij op deze site over Wijnbergs vorige bundel Nog een grap.

    In zijn laatste bundel, Van groot belang, wijkt Wijnberg af door zijn onderwerpskeuze. Hij dicht hierin over belastingen en overheidstaken, voorraden en schulden, notarissen en accountants, fabrieken en stakingen, vrijheden en grondrechten, hoe geld te verdienen en hoe verkiezingen te winnen, wanneer een oorlog te verklaren en wanneer een nieuwe staat op te richten.

    Van groot belang
    Auteur: Nachoem M. Wijnberg
    Uitgeverij: Atlas Contact

    Surinamers in de polder

    Als mensen me vragen of ik Surinaams of Nederlands ben dan moet ik daar eerst over nadenken. Ik stel mezelf die vraag ook wel. We leven in een tijd dat ik moet roepen dat ik Nederlandse ben. Dat ben ik ook, maar met een onmiskenbare Surinaamse achtergrond. In die zin ben ik ontzettend rijk, want ik heb twee plaatsen waar ik me thuis voel.
    Zolang ik me niet met de politiek bemoei, voel ik me ook in Suriname thuis.

    Aldus actrice en cabaretière Jetty Mathurin in Surinamers in de polder van SP-politicus Harry van Bommel dat gebaseerd is op gesprekken met 15 bekende en onbekende Surinamers over hun komst naar Nederland, over hun leven hier, hun visie op Nederland en hun relatie met Suriname. Persoonlijke verhalen in het licht van tal van onderwerpen uit de recente geschiedenis van Nederland en Suriname. En als voorbeeld van goede integratie ook  interessant in het kader van de huidige immigratie- en integratieproblematiek. Genoeg stof voor discussie dus.

    Surinamers in de polder
    Auteur: Harry van Bommel
    Uitgeverij: Van Gennep
  • Oogst week 49

    Deze week Verzameld werk van Frans Kellendonk, Brieven van Heere Heeresma bij Privedomein, een klassieker van Mo Yan en verhalen uit Turkije van Betsy Udink.

    Een kwart eeuw na het overlijden van Frans Kellendonk (1951-1990) staat zijn schrijverschap nog altijd volop in de belangstelling. Kellendonk was schrijver, anglist en vertaler en was jarenlang redacteur en medewerker van De Revisor. Voor zijn roman Bouwval ontving hij de Anton Wachterprijs, voor Mystiek lichaam de Bordewijkprijs. Zijn werk wordt alom gerekend tot het beste dat in het moderne Nederlands is geschreven. De publicatie van het Verzameld werk, bezorgd door Jaap Goedegebuure en Rick Honings getuigt daarvan.
    Het eerste deel van het Verzameld werk omvat Kellendonks romans, van zijn debuut Bouwval tot aan zijn laatste roman, Mystiek lichaam, en zijn verhalen. In het tweede deel zijn essays, kritieken, reisverhalen en een ruime keuze uit de ongebundelde artikelen opgenomen, aangevuld met een bibliografie, een biografische schets en enkele interviews.

     

    heeresma-briven-2015-177x300Tijdens zijn leven waren er al plannen om de correspondentie van Heeresma uit te geven. Zijn epistels waren befaamd bij vriend en vijand – en vijanden had hij. Voor het eerst verschijnt er dan nu een bloemlezing die heel zijn leven beslaat. Samensteller van Bleib gesund! -Brieven van Heere Heeresma is Hein Aalders (hoofdredacteur De Parelduiker). Een verzameling brieven die recht doet aan alle aspecten uit Heeresma’s bestaan. Heere Heeresma (1932-2011), groeide op in Amsterdam-Zuid en werd in de jaren zestig en zeventig bekend door de veelgelezen romans als Een dagje naar het strand, Han de Wit gaat in ontwikkelingshulp (wie heeft dat niet gelezen?) en Zwaarmoedige verhalen voor bij de centrale verwarming. Uitgeverij De Arbeiderspers, 352 pagina’s, € 24,99.

     

    Nobelprijswinnaar (2012) Mo Yan (1955) is China’s meest gelezen auteur. In het Westen verwierf Mo Yan bekendheid door de verfilming van zijn roman Het rode korenveld uit 1987. De opnieuw uitgegeven roman door De Geus speelt zich af in een afgelegen streek in het China van de jaren dertig waar de boeren een zwaar bestaan leiden. De Japanse bezetter rukt op en de strijd is ongekend hard. Decennia later blikt de kleinzoon van commandant en opstandeling Yu Zhan’ao terug op zijn familieverleden. Zo vertelt hij over zijn vader, die zich als vijftienjarige met knikkende knieën aansluit bij het leger van Yu. En over zijn grootmoeder met haar keurig ingesnoerde voeten, die moet trouwen met de zoon van een wijnproducent. Dit alles tegen de achtergrond van een zeer turbulente periode, waarin Chinese krijgsheren de Japanners én elkaar naar het leven staan. Een periode die de ‘naar glorie riekende’, dieprode korenvelden in Noordoost-Gaomi voor altijd heeft bezoedeld.
    Uitgegeven bij De Geus, € 29,95.

     

    9789045028828-meisjes-van-ataturk-zonen-van-de-sultan-l-LQ-fIn Meisjes van Atatürk, zonen van de Sultan vertelt Betsy Udink in verschillende verhalen over haar grote liefde voor Turkije. In Turkije zijn het altijd potentaten die de samenleving monopoliseerden en hun wil aan de bevolking hebben opgelegd. Betsy Udink beschrijft vijf van die despoten: Sultan Mehmet ii, de veroveraar van Constantinopel, Enver Pasja, een van de verantwoordelijken voor de Armeense genocide, Mustafa Kemal Pasja (Atatürk), die het land aan de hand van zijn zogenaamde dochters de moderne tijd in dwong, Fethullah Gülen, leider van een machtige islamitische sekte, door zijn volgelingen als een heilige vereerd, Abdullah Öcalan, met zijn Koerdische guerrilla’s verantwoordelijk voor tienduizenden doden, en ten slotte president Tayyip Erdogan, ‘de Gekozen Sultan’. Verhalen om Turkije en zijn volk te leren kennen. Uitgegeven bij Atlas – Contact, 320 blz., € 21,99.

     

  • Oogst week 48

    Lezen, een gebruiksaanwijzing

    De wereldliteratuur in vijftig personages

    Lezen, een gebruiksaanwijzing is alleen al vanwege de prachtige illustraties van Brecht Evens de moeite waard. Maar vooral zal dit boek de nieuwsgierigheid bevredigen van menig literatuurliefhebber. Hoe gaan schrijvers te werk als ze hun personages scheppen? Hoe verhouden autobiografie en fictie zich in een roman? Dirk Leyman voert vijftig beroemde literaire personages uit de boeken van  o.a. Gabriel García Márquez, Oscar Wilde, Jeroen Brouwers, Gerard Reve, Virginia Woolf en Georges Perec ten tonele en legt uit hoe ze gebaseerd zijn op echte mensen en historische figuren.

     

     

    Lezen, een gebruiksaanwijzing
    Auteur: Dirk Leyman
    Uitgeverij: Polis

    Het jasje van David Bowie

    In het Groninger Museum is vanaf half december de tentoonstelling David Bowie is te zien. Volgens kenners een absolute ‘must’!
    Goed getimed verschijnt bij uitgeverij De Harmonie Het jasje van David Bowie dat veel meer biedt dan alleen dat verhaal over dat jasje dat auteur Elly de Waard indertijd gestolen zou hebben. Of die diefstal nog steeds kwaad bloed zet? Misschien. Zeker is wel dat dit boek niet verkocht mag worden in het Groninger Museum.
    Het jasje van David Bowie geeft een overzicht van de popmuziek in de jaren zeventig en tachtig en de ontwikkeling van muzikanten tot supersterren. Al hun concerten, nieuwe albums en ideeën over muziek en politiek komen aan bod, maar ook zaken als Woodstock, groupies, films en rockopera’s.

    Als popjournalist voor Vrij Nederland en de Volksrant sprak Elly de Waard ze allemaal, de supersterren van toen: David Bowie, The Rolling Stones, The Beatles, Roxy Music, Frank Zappa en The Velvet Underground en nog vele anderen.

    Het jasje van David Bowie
    Auteur: Elly de Waard
    Uitgeverij: De Harmonie

    Sterven in stijl

    De Grieken en Romeinen hadden uiteenlopende opvattingen over de dood. Anton van Hooff illustreert dit door middel van grafbeelden, grafreliëfs, literaire en filosofische teksten en vooral door talrijke grafschriften. In Sterven in stijl  laat hij zien hoe de mens in de oudheid omging met sterven, de dood en het geloof in wat daarna kwam. Daarmee biedt hij niet alleen een historisch interessant inzicht, maar ook een waardevolle aanvulling op de hedendaagse dialoog over de dood, euthanasie en zelfmoord.

    Anton van Hooff Anton van Hooff (1943) was tot 2008 hoofddocent klassieke geschiedenis aan de Universiteit Nijmegen. Hij schrijft voor diverse kranten en tijdschriften en geeft lezingen over onderwerpen uit de klassieke geschiedenis.

     

    Sterven in stijl
    Auteur: Anton van Hooff
    Uitgeverij: Ambo/Anthos

    Cécile en Elsa, strijdbare freules

    De jongste van de gezusters De Jong van Beek en Donk, Elsa (1868-1939) trouwde de Amsterdamse componist Alphons Diepenbrock. In zijn brieven en dagboekfragmenten las Elisabeth Leijnse over Elsa en raakte door haar gefascineerd. Elisabeth Leijnse noemt haar intelligent, gevoelig en gepassioneerd.

    Haar zuster Cécile (1866-1944) was in haar tijd de bekendste feministe van Nederland, en schrijfster van de bestseller over Hilda van Suylenburg. Zij trouwde de rijke Haagse projectontwikkelaar Adriaan Goekoop maar werd later door hem aan de kant gezet.

    Hoogleraar letterkunde Leijnse schreef een lijvige dubbelbiografie over deze fascinerende vrouwen.

     

     

     

     

     

    Cécile en Elsa, strijdbare freules
    Auteur: Elisabeth Leijnse
    Uitgeverij: De Geus
  • Oogst week 47

    In de ban van het beest

    Een liefdevol gemaakt boek dit In de ban van het beest. Nederlandse dieren door de ogen van hun kenners, waarbij – wat niet zo veel voorkomt als je wel zou denken – ook een specialist met de vormgeving van het binnenwerk bezig is geweest: Bart van den Tooren. Dat heeft geresulteerd in een zeer aantrekkelijke bladspiegel, een steunkleur in de belettering, mooi aflopende illustraties, een rustig en toch stevig geïllustreerd boek. Caspar Janssen interviewt een keur aan biologen en andere kenners van onze dieren. Van ‘de gewone tuinslak’ tot de ‘Kempense heidelibel’, en van ‘de wilde kat’ tot ‘de bruine rat’. De specialisten worden sprekend opgevoerd. De plaatjes zijn mooi gedetailleerd kleurendruk. Een heel fijn dierenboek, door Volkskrant-publicist Janssen.

    In de ban van het beest
    Auteur: Caspar Janssen

    De Burcht

    De Burcht van Cynan Jones is volgens The Times: ‘een fantastische roman… Er zijn echo’s van Ted Hughes, Cormac McCarthy en Ernest Hemingway. Je kunt het lezen als poëzie, waarbij je de woorden in je hoofd laat rondgaan tot de verborgen patronen van de diepere betekenis naar boven komen.’

    Een roman met minstens vijf witregels op elke bladzijde. Bijna elke alinea begint met een lidwoord of een persoonlijk voornaamwoord, naar aanleiding waarvan je de wat hypnotiserende verteltrant al wel kunt raden. Literair Nederland schreef nog niet eerder over Cynan Jones, een recensie volgt dus snel.

    De Burcht
    Auteur: Cynan Jones

    De cultuur van het paradoxale

    Carel Peeters is een van de langst publicerende critici van Nederland, sinds 1973 immers al verbonden aan Vrij Nederland. Zojuist verscheen zijn zestiende boek bij uitgeverij De Harmonie. Een veelzijdig man, Peeters, hij schreef boeken over onderwerpen variërend van van Lewis Caroll tot Massacultuur en nu deze verzameling essays over de paradox: ‘Menselijke machines, collectief individualisme, de vloeibare samenleving, de conservatieve rebel en echte imitaties: waarom kunnen persoonlijke, culturele en maatschappelijke fenomenen vaak alleen maar worden omschreven in de vorm van een paradox?

     De cultuur van het paradoxale laat Carel Peeters zien dat een complexe werkelijkheid tot vruchtbare (en soms onvruchtbare) tegenstellingen leidt.

    Hij illustreert zijn visie met essays over de ideeën van oude en nieuwe denkers als Patricia de Martelaere, Gerrit Komrij, Frans Kellendonk, Menno ter Braak, Erasmus, Isaiah Berlin, Susan Sontag, Rousseau, John Gray en Slavoj Žižek.

    Een ‘flexibel absolutist’ noemt Peeters bijvoorbeeld Michael Zeeman in een fraai essay in dit boek. Twee woorden die inderdaad veel meer en adequater tonen wie Zeeman was dan in twee woorden normaliter past.

    De cultuur van het paradoxale
    Auteur: Carel Peeters
  • Oogst week 46

    Gezichten

    Sinds enkele jaren bestaat de Berberbibliotheek, opgericht door schrijver Asis Aynan en vertaalster Hester Tollenaar, met het doel niet eerder in het Nederlands verschenen klassiekers van schrijvers met een Berberachtergrond te vertalen en uit te geven. Dit mooie initiatief vond via uitgeverij Jurgen Maas zijn weg naar de lezers. Gezichten is het zesde deel van de Berberberbibliotheek en het vervolg op de wereldwijde bestseller Hongerjaren van de Marokkaanse schrijver Mohamed Choukri. Net als Hongerjaren is Gezichten een associatieve roman waarin de taal van de straat een belangrijke rol speelt. Het is een wonderlijke, bij tijden harde maar ook vertederende wereld die beschreven wordt. De meeste verhalen spelen zich af in Tanger, over een tijdsspanne van ruim vijftig jaar. Het gaat om ontmoetingen met stadsfiguren, die een blijvende indruk op de schrijver hebben gemaakt. Het levert een levendig beeld op van het leven in Tanger in de jaren vijftig.

    Gezichten
    Auteur: Mohamed Choukri
    Uitgeverij: Jurgen Maas

    Bewoond door iets groters – Au-delà de la frontière – Von etwas Groscherem bewohnt

    Bewoond door iets groters – Au-delà de la frontière – Von etwas Groscherem bewohnt van de Belgische Dichter des Vaderlands Charles Ducal is een drietalige bundel geworden. Dichter des Vaderlands zijn betekent in een drietalig land als België dat de dichter ook meteen ‘poète national’ en ‘nationaler Dichter’ wordt. Twee jaar lang wijdde Ducal zich aan zijn opdracht poëzie te schrijven over relevante maatschappelijke thema’s. Aan de vooravond van Ducals afscheidstournee verschijnt als een coproductie van Atlas Contact en Poëziecentrum dit drieluik: gedichten, CD en DVD, samen met enkele teksten waarin Ducal reflecteert over zijn opdracht. Zijn gedichten gaan van arbeid en school tot vluchtelingen en vakantie naar oorlog en armoede. Van de Dichter des Vaderlands werd door filmmaker Jess de Gruyter een documentaire gemaakt en componist-muzikant Jokke Schreurs zette een aantal gedichten op muziek, gezongen door Filip Jordens.

    Bewoond door iets groters - Au-delà de la frontière - Von etwas Groscherem bewohnt
    Auteur: Charles Ducal
    Uitgeverij: Atlas Contact

    Familie

    Familie is de eerste roman van de Fins-Zweedse dichter en korte verhalen schrijver Philip Teir (1980). Volgens de uitgever leest deze als een grootse, hedendaagse Amerikaanse roman, maar dan met het onderscheidende scherpe noordelijke randje. Op het eerste gezicht leeft de familie Paul de Scandinavische droom. Max Paul is een gerenommeerd publicerend socioloog en zijn vrouw Katriina heeft een goedbetaalde baan in de publieke sector. Ze wonen in een mooi appartement in Helsinki. Maar Max’ leven staat op losse schroeven. Hij is bijna zestig, heeft jarenlang niets gepubliceerd, drijft weg van zijn gezin en zijn volwassen dochters hebben hun eigen problemen. Als een journaliste en oud-studente hem een ander leven voorspiegelt, begint zijn gepolijste leven haarscheurtjes te vertonen. Ook volgens de uitgever bevindt Familie zich in de hoek waar ook Jonathan Franzen, Richard Yates en John Updike zich ophouden. Vertaald door Sophie Kuiper, prijs €19,99.

    Familie
    Auteur: Philip Teir
    Uitgeverij: AMBO | Anthos

    John Irving

    Voor de liefhebbers van John Irving is deze maand zijn veertiende roman Avenue van Mysteriën verschenen. De roman gaat over de avonturen van Juan Diego op de Filippijnen en zijn jeugdjaren in Mexico en hoe heden en verleden onherroepelijk met elkaar in botsing komen. Juan Diego is een veertienjarige jongen die in Mexico in armoede opgroeit. Zijn dertienjarige zusje Lupe kan soms de gedachten van mensen lezen en denkt de toekomst te kunnen voorspellen. Over het verleden heeft ze meestal gelijk: ze kent de erge dingen die iemand zijn overkomen. Ze heeft minder vaak gelijk in haar toekomstvoorspelling. Maar het is voor haar een grote last te weten wat er gaat gebeuren met haar zelf of degenen van wie ze houdt. Waartoe is een dertienjarig meisje in staat als ze ervan overtuigd is de toekomst te moeten veranderen? Op latere leeftijd onderneemt Juan Diego een reis naar de Filipijnen, vergezeld door zijn herinneringen en denkt hij terug aan zijn bewogen jeugd in Mexico.
    Opmerkelijk is dat de Nederlandse uitgave dezelfde cover heeft als de Amerikaanse. Uitgegeven door De Bezige Bij, vertaald door Otto Biersma en Luud Dorresteijn, 608 blz., € 34,90.

    John Irving
    Auteur: Avenue van Mysteriën
    Uitgeverij: De Bezige Bij
  • Oogst week 45

    In De Gids (oudste literaire tijdschrift in zijn soort) van oktober 2015 schreef Stijn Verhoef een mooi stuk over Sinds het zwijgen begon, van de Amerikaanse schrijver Jesse Ball (1978) onder de titel Jess Ball ontstijgt de postmodernistische literatuur. Silence Once Begun is Balls vierde boek en zijn oeuvre wordt door sommige critici vergeleken met het werk van Kafka, Murakami, Sebald, en Calvino, maar door de meeste critici toch als volstrekt uniek beschouwd. Verhoef, die het boek in de originele taal las, gaat vooral in op de schrijftaal van Ball die volgens hem zo helder is dat een vertaling overbodig is. Maar voor degenen die het Engels niet zo makkelijk lezen als Verhoef is het toch prettig dat Atlas/Contact met een vertaling is gekomen. En wees gerust, die helderheid is gelukkig ook in de vertaling gebleven. Deze experimentele roman begint met een Ter inleiding van de auteur zelf.
    De eerste zin: ‘Er is me iets vreemds overkomen, mij en de vrouw met wie ik samenleefde. We zaten midden in een fijn leven. Soms keek ik vooruit en dan zag ik hoe stralend, hoe mooi de wereld was en nog zou worden.’ Dat leven gaat natuurlijk een heel onverwachte kant op en vormt uiteindelijk de aanzet tot dit boek. Ball is een overtuigend schrijver die je meevoert in het bizarre leven van de Japanner Oda Sotatsu die een verklaring heeft ondertekend dat hij verantwoordelijk is voor de mysterieuze verdwijning van acht mensen in een Japans dorp. Sinds het zwijgen begon, Jesse Ball / Vertaald door Janneke van der Meulen / 256pagina’s / Uitgeverij Atlas Contact / ISBN 9789025444662

     

    HierToen Toon Dohmen in 1989 op reis was in de VS maakte hij kennis met het werk van Richard McGuire in het stripmagazine RAW. Het ging om de strip Here die zes pagina’s telde. Deze stripversie is nu een boek geworden. Dohmen heeft het vertaald. De beeldroman Hier is het verhaal over een hoek van een kamer en de gebeurtenissen die daar plaatsvinden in een tijdspanne van honderdduizenden jaren, van de tijd van de dinosaurussen tot ver na het einde van de mens.
    Hier / Richard McGuire / Vertaald door Toon Dohmen, Uitgeverij Oog&Blik, 9789054924500, € 24,99

     

    Hoe we levenDag in dag uit dezelfde routine. Is dat lekker veilig of uiteindelijk oersaai? Hoe moeilijk is het om je leven om te gooien en uit de ‘confortzone’ te kruipen? En als je dat al durft en gedaan hebt: hoe ga je dan om met die verandering? En wat doet die met je?
    Vincent Deary beschrijft in Hoe we leven wat hij hierover dacht en wat hij uiteindelijk gedaan en meegemaakt heeft. Deary maakt duidelijk hoe krachtig de macht van gewoonte is maar ook hoe je daaraan kunt ontworstelen. Hoe we leven, Vincent Deary / Vertaald door Jan Braks / 320 pagina’s / Atlas Contact / 9789045029634 / € 24,99

     

    SeizoensroddelDe nieuwe bundel van Jan Baeke, Seizoensroddel, wordt vrijdag 6 november a.s. vanaf 17.00 gepresenteerd in de Athenaeum Boekhandel, Spui 14-16, Amsterdam. Henk van der Waal zal spreken en Jan Baeke draagt zelf voor. Graag aanmelden via info@debezigebij.nl / 020 3059810
    Seizoensroddel, Jan Baeke / De Bezige Bij / 80 pagina’s / 9789023497448, 19,50

     

     

     

     

  • Oogst week 44

    Het heeft iets aanstekelijks, titels met ‘zelf’, zoals: Zelf TV kijken van Jean-Pierre Geelen, die – las ik elders  – 1.600 stukken over tv schreef voor de Volkskrant: jarenlang elke dag tv kijken. Hij stopt ermee. Ik hoop dat hij iets leuks gaat doen. Schrijven over tv is dunkt mij aantrekkelijker als het iets verder gaat dan het stukje in de krant. Dat lukt wel in dit boek, Geelen maakt de balans op, ik kom zelfs de naam Bourdieu tegen…  Helaas ontbreekt een registertje, waardoor je niet kunt kiezen waarover je gaat lezen, maar gewoon moet beginnen.  Een kleine moeite zo’n registertje en iets wat het boek zo duidelijk zou verheffen boven een ‘ egoducument van een tv-kijker’ .

    U leest binnenkort op deze site wat we er uiteindelijk van vonden. Uitgegeven door Atlas-Contact.

    55e6c_9789029539487_cvr-184x312Verder in de dagelijksheid: de Privé-domein Scheurkalender. Een nieuwe loot aan de grote boom van scheurkalenders. Op de voorkant van de dag een kort citaat en een plaatje van het omslag van het boek waaruit dat citaat komt, en de vertaler van het boek, op de achterzijde een ruimer citaat en iets over de schrijver. Een grote reclamefolder is deze kalender dus eigenlijk ook.

    Van De Arbeiderspers natuurlijk, ter gelegenheid van vijftig jaar een van de mooiste reeksen met  vertaalde literatuur in Nederland.

    Hemon-Het-boek-van-mijn-levens-omslag-187x300Het werk van Aleksandar Hemon, is volgens James Wood, de beroemde criticus van o.m The New Yorker,  heel bijzonder: ‘Aleksandar Hemons werken hebben iets van die van Nabokov in zich. Uitzonderlijk. Aangrijpend. Een ongelooflijk talent.’

    Het boek is volgens de uitgever Karaat ‘een aanklacht tegen menselijke brutaliteit, een ode aan twee verschillende steden, een hartverscheurend relaas over familiebanden en een roerende aanmaning om eens een park op te zoeken en te gaan voetballen.’

    Alleen om deze flaptekst al de moeite waard. Hier leest u onze bespreking van een vorig boek van Hemon De dagen van Lazarus. Karel Wasch was nogal enthousiast over dat boek: ‘Met zijn virtuositeit overtreft hij schrijvers als Jonathan Safran Foer en Daniel Mendelsohn, die ook op weg gingen naar het verleden.’

  • Oogst week 43

    De nieuwe van Jan Brokken, een bijzonder kookboek, een Nigeriaanse roman en een bijzondere verhalenbundel van Claudia Biegel liggen deze week klaar om gerecenseerd te worden. 

    Door Ingrid van der Graaf

     “Ik weet nog goed dat vader ’s avonds thuiskwam met de brief die zijn overplaatsing aankondigde; het was een vrijdag. Die avond en de hele zaterdag daarop beraad- slaagden vader en moeder, fluisterend als tempelpriesters. Op zondagmorgen was moeder een ander mens geworden. Ineens liep ze in huis rond als een verzopen muis en wendde ze steevast haar blik af. Ze ging die dag niet naar de kerk, maar bleef thuis en waste en streek een stapel kleren van vader, haar gezicht een masker van ondoordringbare mistroostigheid. Geen van beiden zei een woord tegen mijn broers en mij, en wij stelden geen vragen. Mijn broers, Ikenna, Boja, Obembe en ik wisten maar al te goed dat wanneer de twee hartkamers van ons huis – onze vader en onze moeder – stilte bewaarden zoals de hartkamers bloed vasthouden, het huis overspoeld kon raken als we ze opporden.”
    Dit is zo ongeveer het begin van De Verboden rivier. Een voorproefje als een tapas bij de borrel en je wilt meer proeven van deze mooie beschrijvingen die onderhuidse gevoelslevens blootleggen. De Nigeriaanse schrijver Chigozie Obioma schrijft in zijn roman over vier Nigeriaanse broers die ontsnapt zijn aan het strenge toezicht van hun vader. Ze gaan vissen in de rivier die voor alle dorpelingen verboden is. Daar doet een dorpsgek hun de voorspelling dat Ikenna, de oudste broer, door een visser vermoord zal worden. Binnenkort volgt de recensie.
    Uitgegeven bij De Geus, vertaling Marianne Gossije, 196 blz., € 22,50, ISBN 9789044534771.

     

    Jan Brokken bereikte met De vergelding (over de oorlogstijd in Rhoon) een breed en groot publiek en met Baltische zielen 9789045030173-de-kozakkentuin-l-LQ-fschreef hij een grensverleggend boek. In De Kozakkentuin beschrijft Jan Brokken de bijzondere vriendschap tussen Alexander von Wrangel en de Russische schrijver Fjodor Michaïlovitsj Dostojevski. De nazaten van de in Baltische zielen beschreven levensgeschiedenis van de familie Von Wrangel, attendeerden Brokken op de vriendschap tussen Alexander en de schrijver Dostojevski. Er bleek een verzameling documenten, memoires en brieven bewaard te zijn gebleven. Uit dit rijke archief  reconstrueerde hij een liefdevolle relatie tussen twee jongemannen in het Rusland van de tweede helft van de negentiende eeuw. De Kozakkentuin begint in 1849 in Sint Petersburg. Alexander zit nog op school als er een groep arrestanten op weg naar het vuurpeloton voorbij komt. Onder hen Fjodor Dostojevski, een schrijver wiens werk Alexander bewondert. Dostojevski ontloopt het vuurpeloton maar krijgt jaren dwangarbeid in Siberië opgelegd. Alexander wordt later benoemd tot officier van justitie in Semipalatinsk, een stadje in het zuidwesten van Siberië. Daar ontmoet hij Dostojevski, die dan net is vrijgekomen uit het strafkamp. Tussen Alexander en de twaalf jaar oudere Fjodor ontstaat een hechte vriendschap die een kwart eeuw zal duren.
    Uitgegeven bij: Atlas/Contact, € 21,99, 320 blz., ISBN 9789045030173.

     

    Waarom besluiten mensen hun land te verlaten en ergens anders een nieuw bestaan op te bouwen? Dat is de vraag waarom het draait in Verbrande levens. Claudia Biegel debuteerde op haar 54ste met de roman Foute Sarah’s (dat meteen verwerkt werd tot een theaterstuk) waarna in 2014 Rusteloze benen volgde. Ze studeerde culturele antropologiemakethumbnail.ashx en zette zich bijna twee decennia in voor Vluchtelingenwerk Nederland. Deze maand is het tien jaar geleden dat elf mensen in afwachting van uitzetting uit Nederland op 26 oktober 2005 omkwamen bij een brand in het cellencomplex van Schiphol-Oost. En hier komen Biegels maatschappelijke betrokkenheid en haar schrijftalent samen in de verhalenbundel Verbrande levens die ze ter nagedachtenis aan de slachtoffers schreef. Verbrande levens bevat elf verhalen die zich ieder afspelen in of rondom de herkomstlanden van degenen die omkwamen. Verbrande levens, een bundel van elf korte verhalen, gaat over de vraag waarom mensen op de vlucht slaan en hun land verlaten. De verhalen tonen aan dat vluchten geen onlogische beslissing is van abnormale mensen maar een logische beslissing van normale mensen op abnormale omstandigheden. Het boek is opgedragen aan de elf slachtoffers van de Schipholbrand en komt uit op de herdenkingsdag van de ramp, maandag 26 oktober. Uitgegeven door Letterrijn, € 12,50, ISBN 9491875213.

     

    Kleine geschiedenis van de Nederlandse keuken van Jacques Meerman is een indrukwekkende gastronomische reis door de 50748.300Nederlanden. Meerman laat zien hoe onze gastronomische traditie in de loop der eeuwen gevormd is door wereldse invloeden. Door de Arabische landbouwrevolutie werden spinazie en bloemkool geïntroduceerd. In de middeleeuwen leerden we amandelen en de eerste exotische specerijen kennen. De ontdekking van Amerika in 1492 bracht sperziebonen en tomaten, en vanaf de zeventiende eeuw zouden de Indische kruiden ons eten op smaak brengen. Kleine geschiedenis van de Nederlandse keuken past in het rijtje van Gouden jaren van Annegreet van Bergen en Amsterdam van Russell Shorto. Het boek bevat ruim honderd historische recepten, overgezet naar ons huidige taalgebruik en voorzien van de oude maten, gewichten en oventemperaturen en soms wat logischer ingedeeld dan het origineel, en vele klassieke afbeeldingen waaronder (hoe kan het anders) de Aardappeleters van Van Gogh.
    Uitgegeven door Ambo/Anthos, € 29,95, ISBN 9789026332586

     

     

     

  • Oogst week 42

     

    Schuld
    …schuldig bin ich
    Anders als Ihr denkt.
    Ich musste früher meine Pflicht erkennen;
    Ich musste schärfer Unheil Unheil nennen;
    Mein Urteil habe ich zu lang gelenkt…
    Ich habe gewarnt,
    Aber nicht genug, und klar;
    Und heute weiß ich, was ich schuldig war.

    Dit is een gedicht uit de Moabiter Sonette die Albrecht Haushofer schreef tijdens zijn gevangenschap in Nazi-Duitsland.

    ‘Wat schrijven mensen in het uur van de waarheid? Hoe verhoudt zich dat tot andere literatuur die in volkomen afzondering is geschreven?’ vraagt Maarten Asscher zich af in een interview in De Volkskrant van 16 februari 2013.
    Het is onderwerp van de dissertatie waarop hij eind oktober hoopt te promoveren. Aan de hand van de autobiografische getuigenissen van Silvio Pellico, Oscar Wilde en Albrecht Haushofer gaat Asscher op deze vragen in.
    Tegenover deze drie schrijvers plaatst hij drie schrijvers die de gevangeniservaring als onderwerp kozen voor hun literaire verbeelding: Stendhal, Charles Dickens en Jan Campert. Welke categorie boeken – de getuigenis of de verbeelding – draagt de benauwenis van de gevangeniservaring het sterkst op de lezer over?

    Het uur der waarheid, over de gevangenschap als literaire ervaring, Maarten Asscher, Atlas/Contact, 408 pagina’s, € 24,99

     

    In datzelfde interview vertelt Asscher dat hij zo’n hekel heeft aan het woord ‘leesschuld’. Het is inderdaad een vreselijk begrip, maar wel één dat iedere lezer meteen begrijpt. Gelukkig gaat hij verder: ‘Ik heb sterk het gevoel dat je op een gegeven moment aan die boeken wel toekomt, over een maand, een jaar of over twintig jaar.’
    Dat moment is nu misschien aangebroken voor al die lezers die nooit De vreemdeling van Camus lazen. In zijn wereldberoemde roman over moordenaar Meursault gaat alle aandacht uit naar deze hoofdpersoon. Aan de vermoorde man wordt enkel gerefereerd met de woorden ‘de Arabier’.

    Algerijn Kamel Daoud geeft deze man een naam in zijn debuutroman Moussa, of de dood van een Arabier. Hierin probeert MoussaHaroen de moord op zijn broer te verwerken.
    Maar het is veel meer dan een verwerkingsroman. Het is een roman die kritisch is op De vreemdeling, kritisch op godsdienst, kritisch op geweld en kritisch op het kolonialisme van het Westen. Tegelijkertijd zijn er veel raakvlakken met het werk van Camus dat van directe invloed is geweest op het leven van Daoud. Als jongen raakte hij in de ban van islamistische groeperingen. Het lezen van o.a. De mens in opstand en De mythe van Sisyphus veranderden zijn kijk op het leven.
    Kamel Daoud won met deze roman Prix Goncourt voor Debutanten.

    Moussa, of de dood van een Arabier, Kamel Daoud, vertaald door Manik Sarkar, Ambo Anthos, 114 pagina’s, € 18,99

     

    Winter in Gloster HuisIn Winter in Gloster Huis van Vonne van der Meer gaat het over kiezen. Kiezen tussen dood en leven. Deze keuze wordt gesymboliseerd door twee hotels elk aan de andere kant van de oever van een meer. Aan de ene kant een hotel waar je waardig en omringd door aandacht kunt sterven, aan de andere kant Gloster Huis waar je terecht kunt als je op het laatste moment toch twijfelt aan je doodswens. Het ene hotel is van Richard, het andere van zijn broer Arthur. Arthur zegt: ‘Zijn kracht ligt in het willen, de mijne in wachten.’
    Het is een roman die de discussie over het vrijwillig levenseinde weer zal doen aanwakkeren.

    Winter in Gloster Huis, Vonne van der Meer, 
Atlas Contact
, 144 pagina’s, € 17,99

  • Oogst week 41

    In de Poëziekrant van deze maand staat een mooi ingetogen en persoonlijk in memoriam voor Rogi Wieg, door Maria Barnas. Bij uitgeverij In de Knipscheer verscheen Even zuiver als de ongeschreven brief, een verzameling van zijn gedichten, door Peter de Rijk ingeleid. Het voorwoord staat – begrijpelijk – volledig in het teken van Wiegs zelfgekozen dood.  Is dat logisch? Misschien en hopelijk vanonder het aspect der eeuwigheid zal juist de levensdrift van Wieg die spreekt uit veel van zijn gedichten wel veelzeggender blijken te zijn.

    Gedicht

    Je hebt mooie ogen, nee, zo mag je dat niet
    zeggen, zoiets is allang voorbij. Maar je ogen
    bleven door de jaren heen, door eeuwen ziet
    men mooie ogen, ik heb ze daarom maar verbogen

    in duizend naamvallen. […]

    In het boek geplakt, op ouderwets wijze, een ‘bidprentje’ getiteld ‘The cat, Rogi and me’, door Abys Kovács, Wiegs echtgenote. Een fraai en waardig boek.

    untitledBij Querido verscheen in de vertaling van Elly Schippers Late roem, van Arthur Schnitzler, de schrijver die bij veel mensen min of meer bekend is van het boek dat de basis vormde van Stanley Kubricks Eyes Wide Shut. Querido geeft sinds de 20-er jaren van de vorige eeuw Schnitzler uit, een mooie lange historie. Deze novelle werd pas in 2014 in zijn nalatenschap aangetroffen. Op de achterzijde een aanbeveling van Daniel Kehlmann: ‘Arthur Schnitzler staat op gelijke hoogte met Thomas Mann en Robert Musil, en dit sprankelende werk heeft alles van zijn beste verhalen; humor en melancholie, felheid, mensenliefde en lichte treurigheid. Een prachtig boek.’

    Het omslagontwerp is van Brigitte Slangen. Hier een link om alvast een stukje in het boek te lezen.

    9789460042348Jaap Goedegebuure schreef met Wit licht. Poëzie en mystiek in de Nederlandse literatuur van 1890 tot nu een studie in 12 hoofdstukken. Een naar het lijkt rustig geproduceerd en gecomponeerd boek zoals we dat van Vantilt gewend zijn: serieus, met een duidelijke notenapparaat, personenregister, lijst van geraadpleegde literatuur, keurig op een rijtje. Met de eenvoudige waarneming ‘Mystiek is niet het monopolie van gelovigen’ trekt Goedegebure onmiddellijk inderdaad de twee partijen gelijkelijk zijn boek in.

    9789023496656Edmund de Waal verwierf grote bekendheid met zijn De haas met de amberkleurige ogen. Nu schreef de keramist De Waal een boek over het materiaal dat hem al decennia mateloos fascineert: porselein. De witte weg. Verslag van een obsessie. Historisch, persoonlijk, direct, precies. Dit oogt als een heel fraai boek. De vertaling was in handen van Jan Pieter van der Sterre, de vormgeving van omslag is van Rodrigo Corral Design een New Yorkse vormgever die heel veel mooie internationale sellers van een cover voorzag.

  • Oogst week 40

    Een Surinaamse roman, een reis door Iran, een kleine roman in beperkte oplage en een debuutroman.

    Door Ingrid van der Graaf

    De Nederlandse literatuur kent weinig schrijvers met een Surinaamse achtergrond die over Suriname en zijn bewoners schrijven, Astrid Roemer en Clark Accord daargelaten. De in Amsterdam geboren schrijver Tessa Leuwsha (1967), van Surinaams/Nederlandse afkomst, verhuisde in 1996 naar Suriname en publiceerde eerder al twee romans die zich daar afspelen. Ze is een gedreven schrijver van verhalen die autobiografische aspecten bezitten. Fansi’s stilte gaat over haar oma Fansi, die in 1971 nogal onverwacht naar Nederland kwam. Een vrouw uit de tropen die maar niet kon wennen aan het leven in Nederland en die in alle talen zweeg over haar achtergrond. Leuwsha is op zoek gegaan naar het verhaal van haar grootmoeder en haar ooms en tantes die deels in Paramaribo en Nederland wonen. Met Fansi’s stilte haalt zij haar grootmoeder, kind van een Engelse zendelingsdochter en een zwarte man dichterbij waarmee ze tegelijkertijd een indrukwekkend tijdsbeeld van Suriname weergeeft. Uitgegeven bij Atlas/Contact, 224 blz. € 19,99.

    iran_reeuwijk_135x210Eerder schreef Alexander Reeuwijk (1975) Darwin, Wallace en de anderen. Evolutie volgens Redmond O’Hanlon, waarin hij op levendige wijze de evolutietheorie beschrijft. Met Achter de sluier het land toont Reeuwijk de lezers Iran in al zijn facetten. Als het land van dichters, ayatollahs, sjahs en met de mooiste islamitische architectuur ter wereld, maar ook dat het een land van mysteriën is. Toch is het één van de belangrijkste landen in het hart van het Midden-Oosten, prominent op de oude handelsroutes en heeft het een eeuwenoude bewogen geschiedenis. Reeuwijk reisde meerdere malen van Istanbul naar Teheran en verder naar onder andere Isfahan, Shiraz, Persepolis en Yazd. Hij maakte er vrienden, sprak er met mullahs en probeerde het land te doorgronden en de bevolking te begrijpen. Verschenen bij uitgeverij De kleine uil, 200 blz., € 16,50.

    zeewee-200x300Toen uitgever Marc Vleugels van Studio 3005 Zeewee in de ‘schitterende’ vertaling van Mirjam de Veth gelezen had, wilde hij het boek meteen herlezen. Hij noemt het een poëtisch pareltje in het oeuvre van Marie Darrieussecq.  Bijna alle romans van Darrieussecq verschenen reeds in vertaling (bij Meulenhoff en De Arbeiderspers).  Zeewee is het verhaal van een verdwijning. Een jonge vrouw haalt na schooltijd haar dochtertje op bij haar moeder. Ze rijdt niet naar huis maar naar de zee in het zuiden. Ze neemt haar intrek in een flat in een badplaats die veel weg heeft van Biarritz buiten het seizoen. Dan kan aan de grens tussen water en land het fantastische het leven binnendringen. Het perspectief wisselt voortdurend tussen de personages. Op een manier  als het af- en aan rollen van de zee die zwelt en krimpt, buldert en stil is. Zeewee is een eenmalige editie van 700 exemplaren in offset/boekdruk op gevergeerd papier en te koop bij de betere boekhandel of rechtstreeks te bestellen bij www.studio3005.nl. 112 blz.,€20,–.

    thumbnailKrijn Peter Hesselink (1976) was vertaler (o.a. Breyten Breytenbach) en debuteerde in 2008 met de dichtbundel Als geen ander, waarna nog drie bundels volgden. In zijn debuutroman Moederziel weet hij met ingetogen stijl de gevolgen van een gemankeerde jeugd invoelbaar te maken waarbij hij behendig switcht tussen heden en verleden, waan en werkelijkheid. Jonathan, de hoofdpersoon, zit op de brink van het Drentse dorp waar hij vakantie viert. Als daar een oudere dame aan komt schuifelen, is er iets in haar verschijning dat hem intrigeert. Plotseling ziet hij het: het is zijn verloren gewaande moeder. Een eeuwigheid geleden stond het ouderlijk huis ineens vol dozen en liet zij hem en zijn vader in de steek. Nu zal alles op zijn plaats vallen, als hij maar de moed kan opbrengen om haar aan te spreken en mee te nemen naar het huisje waar hij zijn vader en zijn vriendin die nacht heeft achtergelaten.

     

  • Oogst week 39

    Door Carolien Lohmeijer

    Aandacht schenken aan mooie literatuur. Aan bijzondere boeken van hoge kwaliteit. Dat is wat we graag doen bij Literair Nederland. Ook aan literatuur die niet overal in hoge stapels in de winkel ligt. Bij Uitgeverij Wilde aardbeien verschijnen prachtige boeken van gerenommeerde of veelbelovende Scandinavische schrijvers die hier nog niet ontdekt of uitgegeven zijn.

    Een van die boeken is Herinneringen aan mijn rampspoed, een klassieker uit de Deense literatuur. Gravin Leonora Christina Ulfeldt vertelt hierin over haar 21 jaar durende gevangenschap van 1663 tot 1675. Omdat haar iedere bezigheid was verboden moest ze vindingrijk zijn: ze maakte gebruik van het papier waarin de suiker zat verpakt, de inkt maakte ze van kaarsrook die ze opving in een lepel en mengde met bier. Haar pen was een kippenveer. Het dagboek wordt een ‘uniek document humain’  genoemd dat inzicht bied in de Deense 17e eeuw en de politieke verhoudingen binnen het Deense hof. Het bevat een reeks humoristische en raak getroffen portretten.

    Herinneringen aan mijn rampspoed, Leonora Christina Ulfeldt, vertaald door Jan Baptist, Uitgeverij Wilde aardbeien, € 15,00

    PulangHet omslag van de oorspronkelijke uitgave van Naar huis, Pulang, is een stuk minder lieflijk dan die van de Nederlandse uitgave. De opgestoken vuist illustreert waar de roman over gaat, de gebeurtenissen in Indonesië in de bloedige jaren zestig van de vorige eeuw toen er jacht werd gemaakt op (vermeende) communisten en veel jonge Indonesiërs geen andere uitweg zagen dan te vluchten. Het is een dapper boek. De Indonesische overheid heeft altijd de officiële geschiedschrijving over deze tijd verdraaid en gekleurd. Generaties lang kreeg iedereen vervormd onderricht over dit onderwerp. Ook schrijfster Leila S. Chudori.

    Naar huis van is met vaart geschreven. Dimas Suryo, een Indonesische journalist trekt met drie collega’s door de wereld, het avontuur en de vrouwen achterna. Maar na de communistische zuivering van 1965 kunnen ze niet meer terug. Jaren later bezoekt zijn Naar huisdochter Lintang het land van haar vader. Ze wil een documentaire maken over de ballingen, maar het loopt anders. Het is 1998: de revolutie die Soeharto ten val zal brengen, staat op het punt uit te breken. Met dit boek won de schrijfster in 2013 de belangrijkste Indonesische literaire prijs, Khatulistiwa Literary Award.

    Naar huis, Leila S. Chudori, vertaald door Hendrik Maier, Uitgeverij De Geus, 480 pagina’s, € 24,95

     

    SandelhoutstrafIn eerste instantie werd het werk van Mo Yan via een Amerikaanse bewerking vertaald voor de Nederlandse markt. Begin deze eeuw stelde vertaalster Silvia Marijnissen uitgeverij Bert Bakker voor om deze grote Chinese schrijver direct vanuit het Chinees te vertalen. Tevergeefs.
    Uitgeverij De Geus kwam 10 jaar later wel met een rechtstreekse vertaling van Kikkers.
    Het winnen van de Nobelprijswinnaar voor literatuur heeft de belangstelling voor Mo Yan in Nederland een duw in de rug gegeven. Meest recente bewijs daarvan is de verschijning van zijn lijvige roman Sandelhoutstraf.

    Sandelhoudstraf, Mo Yan, vertaald door Silvia Marijnissen, Uitgeverij De Geus, 544 pagina’s, € 29,95

    Mijn gedichtenschriftBij uitgeverij Atlas Contact is verschenen Mijn gedichtenschrift van Benno Bernard. Het is een bloemlezing uit de internationale poëzie. Bernard heeft gedichten opgenomen die hem raakten, (deze vertaald) en van commentaar voorzien.  Dit commentaar gaat over het gedicht, maar ook over de tijdgeest. Sarcastisch en melancholisch.

    Mijn gedichtenschrift, Benno Bernard, Atlas Contact, € 24,99