Literair Nederland

  • Oogst week 47 — 2025

    Bigi Yari — Tien Surinaams-Nederlandse schrijvers reflecteren op vijftig jaar Surinaamse onafhankelijkheid


    Op 25 november 2025 is het vijftig jaar geleden dat Suriname onafhankelijk werd. Dit maakt 2025 een bigi yari, vijftig jaar srefidensi. Veel families hebben moeten kiezen: blijven we in Suriname of gaan we naar Nederland? Wat betekende deze historische gebeurtenis voor hen en hoe werkt deze vandaag nog door? In Bigi Yari — Tien Surinaams-Nederlandse schrijvers reflecteren op vijftig jaar Surinaamse onafhankelijkheid, samengesteld door Bodil de La Parra en Jeffrey Spalburg, vertellen schrijvers met Surinaamse wortels hun verhaal. Met bijdragen van Iwan Brave, Nina Jurna, Tessa Leuwsha, Cynthia McCleod, Bodil de la Parra, Chris Polanen, Shantie Singh, Jeffrey Spalburg, Prof. Soortkill & Etchica Voorn.

    Bodil de La Parra (1963) is acteur en toneelschrijver. Na de Akademie voor Kleinkunst en een jaar Toneelschool speelt ze onder andere bij Stichting Theater Het Amsterdamse Bos, ’t Muztheater, het Theater van het Oosten, Theater Artemis, het Noord Nederlands Toneel en Toneelgroep Amsterdam. Ze schreef meerdere toneelteksten en een roman, Het verbrande huis. Een Surinaamse familiegeschiedenis.

    Jeffrey Spalburg (1971) is cabaretier, acteur, stand-upcomedian, tekstschrijver, columnist, schrijver en regisseur. Hij deed de theateropleiding aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht en begon zijn carrière in de hiphop. Sindsdien speelde hij onder andere in theatervoorstellingen en televisieseries, schreef hij voor theater- en televisieshows en werkte hij als regisseur aan verschillende (muziek)theaterprogramma’s.

    Auteur: Bodil de La Parra en Jeffrey Spalburg
    Uitgeverij: Atlas Contact


    Hoeveel duizend uren — Tegen de wanhoop

    Wie het nieuws kijkt wordt dagelijks overspoeld met ellende. Voor veel mensen is dit genoeg reden zich ervoor af te sluiten. Caro Van Thuyne deed juist het tegenovergestelde. Ze keek al het wereldnieuws alsof het haarzelf overkwam in een poging te onderzoeken wat er gebeurt als je pijn echt dichtbij laat komen. In  Hoeveel duizend uren — Tegen de wanhoop neemt ze de lezer mee in die pijn. Wat zou er gebeuren als iedereen naar het nieuws kijkt zoals Van Thuyne deed? Zou het de wereld rechtvaardiger maken?

    Caro Van Thuyne (1970) is een Belgische schrijver die in 2018 debuteerde met de verhalenbundel Wij, het schuim. Met haar roman, Lijn van wee en wens won ze een Bronzen Uil. Sindsdien verschenen er nog twee boeken van haar. Het natuurlogboek Hier begint de natuur en het moederboek Bloedzang. De opbrengst van Hoeveel duizend uren — Tegen de wanhoop gaat naar Child Smile, een organisatie die zich inzet voor kinderen in Gaza.

    Auteur: 
Caro Van Thuyne
    Uitgeverij: Koppernik


    Egelskop


    In Egelskop laat Teddy Tops een naamloze verteller de geschiedenissen van diens beide grootmoeders herschrijven. De ene oma, Levi, een joodse Amsterdamse, zoekt na de hele oorlog ondergedoken te zijn geweest naar een dansschool. Ze wil eindelijk weer in het volle licht kunnen staan. De andere, Jo, wordt als dertiende kind geboren in een plaggenhut in Drenthe. Het gezin verhuist naar Eindhoven, waar ze werken in de Philips-fabriek. Ook zij stapt daarmee van een ondergronds bestaan in het licht.

    Teddy Tops (1989) is presentator, interviewer, schrijver en programmamaker. Ze interviewt gasten voor programma’s als het Marathoninterview, Nooit Meer Slapen en Een Uur Cultuur. Ook organiseert ze festivals, culturele avonden en clubnachten. Voor het platform Mensen Zeggen Dingen leidt ze spoken word. Naar eigen zeggen heeft ze talloze studies geprobeerd, omdat ze maar niet kon kiezen. Aan de Academie voor Journalistiek en de Schrijversvakschool hield ze het het langst vol.

    Auteur: Teddy Tops

    Uitgeverij: Nijgh & Van Ditmar


    Juno Blaauw

    , , , , , , , , , ,

  • Oogst week 46 – 2025

    De droom van elke cel

    Maricela Guerrero is een Mexicaanse dichteres die in 2006 debuteerde. Ze heeft inmiddels een aantal dichtbundels op haar naam staan, waarvan De droom van elke cel (2018) door Lisa Thunnissen uit het Spaans vertaald werd. In een afdeling van deze bundel is een lerares biologie aan het woord, mevrouw Olmedo genaamd, die door middel van plantkunde de relatie tussen mens en natuur verheldert. De taal staat daarbij centraal: de taal van de plantkunde met haar Latijnse namen, maar ook de vergelijking tussen plant en taal: vertakkingen, afstamming, netwerk. Sommige gedichten laten zich dan ook lezen alsof ze uit een biologieboek genomen zijn, maar de onderliggende betekenis gaat dieper. Er lopen wolven door de bundel, die saamhorigheid aanduiden en zorgzaamheid. Natuur en mens moeten verenigd en beschermd worden. Guerrero roept op tot doorbreken van het ‘imperium’, tot opstand en verzet. Vertaalster Thunnissen schreef een verhelderend nawoord.

    ‘Tonaliteiten

    Er klinkt gespin, gebries dat maant:
    Het regent harder dan verwacht en de aarde brult:
    een daad van wederopbouw:
    we dromen wordingen bladgroen
    herstel:
    adem:
    regen
    op de planten en de bomen op het braakland van hiernaast:

    tonaliteiten
    waarin de dag weerklinkt
    dat we elkaar ontmoetten
    en geliefden werden
    netwerken
    en verzoenende blikken.

    Een wolvin ligt op de loer hoog in het bos’

     

    Auteur: Maricelea Guerrero
    Uitgeverij: M10Boeken

    Ik trek mijn species aan

    Hoe vaak gebeurt het dat een dichtbundel meerdere drukken mag beleven? Ik trek mijn species aan van Sasja Janssen werd in 2014 voor het eerst gepubliceerd en mag zich dit jaar verheugen in een vierde druk. Het is Janssens derde bundel, waarin ze als dichter onderzoekt hoe je je als individu staande kunt houden te midden van alle anderen. Wat is belangrijker: het bewaken van je eigen identiteit of het gevoel bij een groep te horen? Zijn we onderling inwisselbaar of onderscheiden we ons door onze kenmerken? Zijn we als mensen vervangbaar of blijft de herinnering aan onze eigenheid bestaan? Janssen beschrijft op geheel eigen wijze hoe de wereld geschapen zou kunnen zijn, waarbij de taal een grote rol speelt. Leven en dood zijn  onlosmakelijk met elkaar verbonden en gaan naadloos in elkaar over: elk einde betekent een nieuw begin. Zowel bijtend als teder dicht Janssen over een universum dat ze zelf geschapen heeft, zoekt ze naar betekenis van zoiets vergankelijks als een mensenleven, naar manieren om te overleven en om tot de kern van jezelf te komen.

    ‘Tot vandaag alleen woorden gebruikt, maar zijn daarmee
    moeten ophouden, de ramen dampen van onze gist

    door het spartelende, het vallende, het tedere, het misselijke
    het zoete, het vleselijke, het blauwige bengelen om elkaars hals.

    We hebben ons gezongen. We hebben ons voor het eerst.

     

     

    Auteur: Sasja Janssen
    Uitgeverij: Querido

    Wat deed ik daar

    Tsead Bruinja gaf zijn bundel Wat deed ik daar de wijdlopige ondertitel ‘een voluptueus biografies visiedocument met intermezzo’s en af en toe een gedicht’ mee. De ironische toon die in in de ondertitel gezet wordt, is de opmaat voor de rest van de bundel. Of het werkelijk biografisch te noemen is, blijft in het ongewisse: weliswaar neemt Bruinja in de bundel diverse rollen op zich en vertelt hij over zijn jeugd, zijn ouders, het dorp waar hij opgroeide, maar dat hoeft niet allemaal waar te zijn. Eerder is het een zoektocht naar hoe hij in het leven staat. De gedichten zijn divers van vorm en inhoud: prozagedichten, een dialoog met ChatGPT, liefdesgedichten, zowel in het Nederlands als soms ook in het Fries. Er is een afdeling met gedichten waarin de dichter gesprekken voert met ouderen in een zorginstelling en zich daarbij zo inleeft, dat elk gedicht begint met de metamorfose van de dichter in de ondervraagde. Ontroering en humor gaan hier hand in hand.

    ‘lentige herfst winterig zonnetje

    als ik mij straks enigszins krakkemikkig zonder mijn jeugdigheid te verliezen
    langs geluk gebrek en ongemak richting een nieuwe onbekommernis begeef
    hoop ik dat het waar is wat ze zeggen en meer nog hoop ik dat het niet alleen
    een dorp vergt om een kind groot te brengen maar er evenzogoed een dorp
    voor nodig is om die laatste jaren tot een fatsoenlijk einde te laten komen
    zodat ik onderweg naar het gedroomde hiernamaals of de sublieme stilte
    bevrijd van achterdocht en argwaan ervan uit kan gaan dat ik genoeg fooi
    op de toog heb laten liggen om het er een keer op aan te laten komen’
    Deze bundel is genomineerd voor de 3- of 4 jaarlijkse Karel van de Woestijneprijs.

     

     

    Auteur: Tsead Bruinja
    Uitgeverij: Querido

    Ingrid Van der Graaf

    , , , , , , , , ,

  • Oogst week 45 – 2025

    Strijden voor de mens – Oorlogsgeschriften (1936-1944)

    Antoine de Saint-Exupéry (1900-1944) schreef meerdere romans, essays en brieven maar werd vooral beroemd, wereldberoemd, met De kleine Prins (1943). Bedoeld als kinderboek worden ook miljoenen volwassenen wereldwijd nog steeds geïnspireerd door het verhaal van een prinsje dat na een bezoek aan verschillende planeten op de aarde terechtkomt. Met de piloot die hij daar ontmoet voert hij gesprekken vol fantasie en wijsheid over vriendschap, verantwoordelijkheid en inzicht. De Sain-Exupéry was piloot en in de Spaanse burgeroorlog oorlogscorrespondent. In WOII werd in 1944 zijn toestel bij de kust van Marseille neergeschoten, waarbij hij omkwam.

    Strijden voor de mens is een selectie van essays, brieven en toespraken waarin De Saint-Exupéry de aard van de mens onderzoekt – soms met wanhoop in het hart – en signaleert hoe beschaving en respect worden afgebroken. Hij bericht vanuit de loopgraven in de Spaanse burgeroorlog en vanuit de lucht tijdens de Tweede Wereldoorlog. Oorlog is volgens hem een ziekte die het mens-zijn ondermijnt. Hij zet wel uiteen waarom strijd onvermijdelijk is, maar blijft ook hoopvol over een mensheid waarin haat en wraak naar de marges worden gedrongen. De teksten getuigen van de aard van de Europese mens en zijn nog steeds actueel.

     

    Auteur: Antoine de Saint-Exupéry
    Uitgeverij: Nobelman

    Het woord en de wereld – Duidingen van een dichter

    Piet Gerbrandy (1958) is classicus, dichter en essayist. Hij doceert Latijn aan de Universiteit van Amsterdam en vertaalt uit het Latijn en Grieks. Hij heeft tientallen publicaties op zijn naam staan waaronder vijftien dichtbundels. Onder de talloze prijzen die hij won is de Frans Kellendonkprijs voor zijn gehele oeuvre. Het woord en de wereld is Gerbrandy’s zesde bundel essays. Daarin schrijft hij op inzichtelijke wijze over klassieke en hedendaagse poëzie.

    Het woord vooraf begint hij met: ‘Sinds Parmenides en Herakleitos zich tweeënhalf millennium geleden begonnen af te vragen wat ze onder het Zijn zouden moeten verstaan, hebben dichters, denkers, biologen en psychiaters gepoogd de meest uiteenlopende antwoorden op die vraag te geven, tot nu toe zonder eenduidig resultaat. (…) Het ontslaat ons echter niet van de plicht om de grote vragen te blijven stellen. Wie zijn we? Hoe staan we in de wereld? Wat is schoonheid? Hoe moeten we handelen?’

    Gerbrandy pretendeert niet hier antwoorden op te hebben. In de essays denkt hij na over die grote vragen via de gebieden filosofie, antropologie, biologie, religie en poëzie. Hij behandelt schrijvers en dichters uit de oudheid en uit het heden. Zo noemt hij Herman Gorter, Lucebert, Annemarie Esdor, Dante, en Griekse denkers. De tekst laat zich lezen als een doorlopend verhaal. Het eerste hoofdstuk ‘Zwammen, woorden en spiegels – Poëzie als symbiose’ begint dan ook met het bespreken van de kosmos. ‘De goden hebben ons verlaten, ze zijn ondergedoken, (…)’ Achterin legt Gerbrandy verantwoording af. Er is een bibliografie opgenomen en een namenregister.

     

    Auteur: Piet Gerbrandy
    Uitgeverij: Atlas Contact

    Jij blijft

    Zestigjarige Sam krijg in de autobiografische roman  Jij blijft van Gerard van Emmerik te horen dat hij niet lang meer te leven heeft, een boodschap die hij eens goed moet verwerken. Hij besluit om er voorlopig niets over aan zijn partner Luc te vertellen. ‘De dood werd iets om serieus te nemen, om in hem te geloven, vooral ‘s nachts, want ik hoefde maar te gaan liggen of daar was hij, (…)’.

    De twee hebben al veertig jaar een stabiele relatie en de huiselijke sfeer wil Sam graag vasthouden, ondanks de kleine irritaties en zijn af en toe de kop opstekende verlangen om alleen te wonen. Toch wordt de vertrouwde sfeer onderuit gehaald als Sam zijn doodvonnis heeft gekregen. De onderhuidse spanning stijgt. Is het niet vertellen aan Luc, al zal hij het op een zeker moment wel gaan doen, een goede beslissing? ‘Ik blijf staan, misschien op een manier zoals een aanstaande dode dat doet.’ Als hij eindelijk open over zijn naderende dood wil praten gebeurt er iets onverwachts.

    Jij blijft is een met ironie geschreven ontroerende en intieme roman over liefde en dood, soms cru en tegelijkertijd subtiel. Van Emmerik (1955) publiceerde eerder tien romans en verhalenbundels.

    Auteur: Gerard van Emmerik
    Uitgeverij: De Kring

    Anky Mulders

    , , , , , , , , ,

  • Oogst week 44 – 2025

    De Burgess-broers

    De Amerikaanse Elizabeth Strout, onder andere bekend van Olive Kitteridge waarmee ze de Pulitzerprijs won en waarvan HBO een miniserie maakte, schrijft beeldend en met veel sfeer en oog voor detail. Van de Nederlandstalige Lucy Barton-­serie zijn er inmiddels meer dan 25.000 exemplaren verkocht. Deel zes, De Burgess-broers, het ontbrekende puzzelstuk in de serie, is nu ook verschenen.

    Jim en Bob Burgess zijn na het bizarre ongeluk waarbij hun vader omkwam uit hun geboorteplaats Shirley Falls in Maine naar New York City verhuisd. Jim, de elegante, succesvolle bedrijfsadvocaat, kleineerde als sinds hun jeugd zijn goedhartige broer, Bob. Hij is een advocaat bij de rechtsbijstand. Bob idealiseert Jim en heeft zich bij zijn underdog rol neergelegd er is een zekere dynamiek in hun relatie ontstaan. Totdat deze wordt verstoord door hun zus, Susan. Susan’s tienerzoon, Zach, is in de problemen gekomen, hij heeft een aanslag in een moskee gepleegd. Susan roept haar broers naar huis, ze heeft hun hulp hard nodig. De gebroeders Burgess keren eensgezind terug naar hun geboorteplaats waar ze geconfronteerd worden met de onderhuidse spanningen, die in hun jeugd ontstonden.  De schaduwen hangen er nog, de oude controverses komen aan de oppervlakte en zal hen voorgoed veranderen.

     

    De Burgess-broers
    Auteur: Elizabeth Strout
    Uitgeverij: Atlas Contact

    Een verdwaalde zomerdag

    Een verdwaalde zomerdag is een verhaal over trauma’s die generaties lang doorwerken. Camille bezoekt jaarlijks het graf van haar moeder, de beroemde Zuid-Afrikaanse dichteres Astrid Viljoen. In 1965 liep zij, 31 jaar oud, op een winterochtend de zee in. Camille is ook 31 en voelt de aanwezigheid van haar moeder sterker dan ooit. Ze wil weten wie ze was en wie ze zelf is geworden.

    Tegen de achtergrond van een veranderend land met apartheid en verzet, groeide Astrid op in een wereld van regels en rituelen. Terwijl haar leven en het land veranderden en de spanningen toenamen, zocht Astrid houvast in de taal. Ze werd schrijver, trouwde en werd moeder. Toch raakte ze steeds verder verstrikt in verlies, ze hunkerde naar vrijheid en dat in een door onrust verdeeld land. Een verdwaalde zomerdag is losjes gebaseerd op het leven van de Zuid-Afrikaanse dichteres Ingrid Jonker (1933 – 1965).

    Janneke Lidewij Siebelink (1974) groeide op in een schrijversgezin als dochter van Jan Siebelink. Ze schreef familiegeschiedenissen, werkte bij verschillende uitgevers. Ze organiseerde en presenteerde lezingen en events zoals het Kinderenboekenweekfeest. In 2022 debuteerde ze met Soms sneeuwt het in april. Een jaar later verscheen December slaan we even over, verhalen van mensen in hun laatste levensfase in een hospice.

    Een verdwaalde zomerdag
    Auteur: Janneke Siebelink
    Uitgeverij: Ambo Anthos

    Heldinnen

    In december 2009 begon Kate Zambreno, Amerikaanse novelist, essayist en literatuurcriticus,  een blog met de naam Frances Farmer is My Sister.  De blog groeide uit tot een onlinegemeenschap met o.a. feministen die de verstikkende patriarchale kijk op het kunstenaarschap bespraken. In 2013 verscheen het boek Heroines, dat nu pas in het Nederlands is vertaald. In Heldinnen wordt aangetoond hoe vrouwen hebben bijgedragen aan het werk van hun man maar daar nooit voor werden erkend.

    Vivienne Eliot, Jane Bowles, Jean Rhys en Zelda Fitzgerald, om er een paar te noemen, waren vrouwen van beroemde schrijvers, ze waren hun muzen. Dat ze zelf ook schreven deed er nauwelijks toe; hun bijdragen aan het werk van hun echtgenoten werd niet genoemd. Erger nog, niet zelden werden ze ondergebracht in psychiatrische instellingen.

    In Heldinnen schrijft Zambreno essay-achtig de ‘schaduwgeschiedenissen’ van deze vergeten vouwen en signaleert ze hoe de geschiedenis de vrouwelijke ervaring consequent als minderwaardig wegzet. Zambreno gebruikt haar eigen leven met John, een academicus die dikwijls van universiteit wisselt, zodat ze vaak verhuizen. Net zoals de ‘vrouwen-van’ voelt Zambreno zich ook een aanhangsel, al heeft ze wel tijd om te schrijven

    Heldinnen
    Auteur: Kate Zambreno
    Uitgeverij: Koppernik

    Marjet Maks

    , , , , , ,

  • Oogst week 43 – 2025

    Gesprekken tussen vluchtelingen

    In 1933, één dag nadat de Reichstag in vlammen opging, ontvluchtte de politiek geëngangeerde dichter en (toneel) schrijver Bertolt Brecht (1898-1956) zijn vaderland. Hij vertrok in eerste instantie naar Denemarken, woonde daar 5 jaar en verbleef achtereenvolgens in Zweden, Finland, Rusland, de Verenigde Staten en Zwitserland.

    In die jaren tot 1945 schreef hij ‘Exilliteratur’ waarin hij zich verzette tegen de nationaalsocialistische en fascistische bewegingen.
    In Gesprekken tussen vluchtelingen verwerkte hij zijn eigen ervaringen als balling en legde hij de anti-immigratiepolitiek bloot. Hij schreef het in 1941, het verscheen postuum in 1956 en was tot nu toe nog niet in het Nederlands vertaald. Uitgeverij Jurgen Maas heeft daar nu verandering in gebracht.

    In dit boek gaan in Helsinki twee Duitse vluchtelingen met elkaar in gesprek, ze bespreken de staat van de wereld en hun eigen situatie daarin. Het zijn de intellectueel Ziffel en de arbeider Kalle, twee totaal verschillende mannen met uiteenlopende meningen en ervaringen die elkaar toch in de ballingschap weten te vinden.
    Gesprekken tussen vluchtelingen wordt door de uitgeverij omschreven als ‘een roman in dialogen vol humor en absurdisme’.

    In de NRC noemt Michiel Krielaars het verschijnen van dit boek in deze tijd ‘als geroepen’.

     

    Gesprekken tussen vluchtelingen
    Auteur: Bertolt Brecht
    Uitgeverij: Uitgeverij Jurgen Maas (2025)

    Nastya in Charkiv

    Eén dag al na de invasie raakt Jaap Scholten betrokken bij de oorlog in Oekraïne, zo valt te lezen in Nastya in Charkiv, Scholtens nieuwste boek. Omdat hij in Hongarije woont wordt hem gevraagd of hij een gezin met kleine kinderen kan helpen dat de gebombardeerde stad heeft verlaten en op weg is naar de grens.

    Vrij snel daarna richt Scholten samen met een aantal anderen de stichting Protect Ukraine op en komt hij in contact met Oekraïense burgers en buitenlandse vrijwilligers die met (meestal niet militaire) middelen het land helpen verdedigen. De stichting Protect Ukraine bevoorraadt het Oekraïense leger met uiteenlopende zaken. Daarover verscheen in 2024 het boek Spullen brengen van Jelle Brandt Cortius die zich aansloot bij de stichting.

    Een van de vrijwilligers is Nastya, een Bulgaars-Nederlandse studente uit Den Haag. Zij vertrok drie jaar geleden naar Oekraïne en is nu een ‘superior combat medic’ aan het front in Charkiv. Zij waagt dagelijks haar leven om militairen en burgers te redden.
    In Nastya in Charkiv schrijft Scholten over zijn contacten met Nastya, over de situatie waarin zij en haar landgenoten verkeren. Zijn teksten worden afgewisseld met korte berichtjes van Nastya zelf.
    De foto’s in het boek zijn van Eddy van Wessel die al jaren door Oekraïne reist en fotografisch verslag doet vanaf het front.

    Nastya in Charkiv
    Auteur: Jaap Scholten
    Uitgeverij: M10Boeken

    Hier en aan de overkant

    Bij, zoals zij zichzelf noemen, de piepjonge uitgeverij Drift die zich ‘ten doel stelt ouderwets mooie boeken op de markt te brengen’ is onlangs het eerste deel verschenen van een trilogie die begint in 1926 en doorloopt tot aan het begin van de Tweede Wereldoorlog. Hoofdpersoon Alistair MacEwen keert terug naar de plek in Noord-Frankrijk waar hij vlak na de Eerste Wereldoorlog, toen hij was ingestort na de verschrikkingen in de loopgraven, werd verzorgd door Ghislaine.

    Hun weerzien heeft voor hen beiden en voor de mensen om hen heen grote, onomkeerbare gevolgen. Zowel Alistair als Ghislaine, maar ook de andere personages in Hier en aan de overkant hebben de nodige trauma’s te verwerken. Ieder doet dat op zijn of haar eigen manier. Door middel van herinneringen en flashbacks vertelt J.M. Williams tegen de achtergrond van het Interbellum hun verhaal.

    J.M. Williams (1959) studeerde o.a. filosofie en geschiedenis. Naast fictie schrijft zij non-fictie en poëzie, recenseert voor o.a. Literair Nederland. In 2022 debuteerde zij met De kwartiermaker. Momenteel legt zij de laatste hand aan het derde deel van de MacEwen-trilogie.

    Hier en aan de overkant
    Auteur: J.M. Williams
    Uitgeverij: Uitgeverij Drift

    Carolien

    , , , , , , , , ,

  • Oogst week 42 – 2025

    Tussen heden en morgen

    In Tussen heden en morgen van Jenny Erpenbeck lijkt dezelfde joodse vrouw steeds opnieuw te sterven. Stierf ze als baby, aan het begin van de twintigste eeuw, in het stadje Brody? Of in Wenen, vlak na de Eerste Wereldoorlog? Erpenbeck vertelt het verhaal van deze vrouw steeds opnieuw en steeds met een ander dodelijk einde om de lezer zo mee te nemen in de geschiedenis van de hele twintigste eeuw.

    Jenny Erpenbeck (1967) is een Duitse schrijver en opera regisseur. Ze is geboren in Oost-Berlijn en studeerde theater van 1988 tot 1990 theater aan de Humboldt Universiteit van Berlijn. Vanaf 1990 studeerde ze voor Muziektheater regisseur aan het Hanns Eisler Muziek Conservatorium, een studie die ze in 1994 afrondde. Erpenbeck schreef romans, novelles, korte verhalen, essays en toneelstukken en won meerdere prijzen, waaronder in 2024 de Internationale Booker Prijs voor haar roman Kairos.

    Tussen heden en morgen
    Auteur: Jenny Erpenbeck
    Uitgeverij: De Geus

    Heldingen

    Heldinnen van Kate Zambreno komt voort uit hun blog genaamd Frances Farmer is My Sister en de anti-patriarchale onlinegemeenschap die zich daaromheen vormde. Zambreno onderzocht modernistische schrijfsters als Vivienne Eliot, Jane Bowles, Jean Rhys en Zelda Fitzgerald op een radicaal nieuwe manier. Deze vrouwen waren meer dan alleen muzen voor mannelijke schrijvers, maar hun eigen werk en de bijdragen aan het werk van hun echtgenoten werden verdoezeld en vergeten. Een deel van hen werd opgesloten in psychiatrische instellingen. Heldinnen is een literair manifest dat aan de kaak stelt hoe de vrouwelijke ervaring als minderwaardig wordt weggezet en de woede daarover in banen leidt om ons zo alsnog te bevrijden van het patriarchale keurslijf.

    Kate Zambreno (1977) is een Amerikaanse schrijver van romans, essays en kritieken en professor aan de Colombia Universiteit en het Sarah Lawrence College, waar hen schrijven onderwijst. Zambreno studeerde journalistiek aan de Northwestern Universiteit en performance theory aan de Universiteit van Chigaco. Hen publiceerde meerdere boeken, waarvan Heldinnen de meest recente is.

    Heldingen
    Auteur: Kate Zambreno
    Uitgeverij: Koppernik

    Het gezoem van bijna alles

    Een bankje begroeid met mimosa. In Het gezoem van bijna alles van Coco Schrijber is het bijna alsof Cato er al negen jaar zit, bevroren sinds haar jongetjes door een koelkast werden verpletterd. De zuidwestenwind blaast tranen in haar glazen oog. Waarom komt ze nu toch in beweging? Heeft het te maken met de plotselinge dood van haar buurvrouw of met de wijn die ze heel de dag drinkt? Misschien komt het door het gezoem van alles bij elkaar. Ze schrijft een paar zinnen waardoor alles weer in beweging komt.

    Coco Schrijber (1961) is een Nederlandse schrijver en filmregisseur van documentaires. Ze studeerde aan de Rietveldacademie. Met haar documentaire over verveling, Bloody Mondays & Strawberry Pies, won ze meerdere prijzen waaronder in 2008 het Gouden Kalf. Ook was deze film de Nederlandse inzending voor de Oscars. Schrijber werd drie keer genomineerd voor de Jan Hanlo Essayprijs klein en schreef drie boeken. In 2016 interviewde Literair Nederland haar over haar boek De luchtvegers.

    Het gezoem van bijna alles
    Auteur: Coco Schrijber
    Uitgeverij: Querido

    Juno Blaauw

    , , , , , , , , , ,

  • Oogst week 41 – 2025

    Verblijf

    Deze veelgeprezen bundel is het debuut van psychiater en dichter Yasmin Namavar, die haar wortels in Iran heeft liggen. Hoewel haar afkomst niet nadrukkelijk voorop staat, speelt die wel een rol in haar zoektocht naar waar je voorgoed verblijven kunt. Omdat ze desondanks weet dat alles slechts tijdelijk is, onderzoekt ze de diverse mogelijkheden van verblijven: in je lichaam, in het verleden, maar vooral in de taal. Dat levert prachtige en vooral spannende poëzie op omdat verblijf en veiligheid nooit samen lijken te gaan.

    Het verleden van haar ouders wordt afgezet tegen haar eigen heden in zintuigelijke, voluptueuze taal, weelderig en wulps. Zo probeert ze twee werelden te verenigen in haar leven die beide deel uitmaken van haar identiteit, zonder de ene boven de andere te laten uitstijgen. Identiteit als ‘een jas die je nooit meer hoeft uit te doen’. De gedichten van Yasmin Namavar onttrekken zich aan elke vergelijking en breken met alle hedendaagse trends. Haar zinderende poëzie reikt verder dan Nederland of Iran: het is vooral een zoektocht naar vrede met en in zichzelf, die ze gevonden lijkt te hebben in een modus vivendi die van twee delen één geheel maakt.

    ‘Ik trek een lange jas aan, veel te groot en draag hem zesentwintig jaar, sleep hem over keien, bergpassen, door bossen sleep hem door het gangpad van een drukke tram als het regent loopt mijn capuchon vol, mijn haar in een knot, nat op mijn hoofd hier groeit mijn eigen gelijk, een maretak verstikt zichzelf nooit de jas wordt een verhaal, een altaar, een gotspe, een bos dat aan mijn lippen staat het bos is hout mijn plek is groen op een zonnige dag in maart (en het lijkt wel mei), overal de geur van reukgras ga ik weer links en werp mijn jas af mijn lichaam een vondeling in het bos wacht op een nieuwe kledingstuk, vel na vel bladder ik af iets om aan te kleven is er niet’

     

    Verblijf
    Auteur: Yasmin Namavar
    Uitgeverij: Jurgen Maas

    De tijd is puin, De tijd is hoop (bloemlezing)

    Stichting Poetry International bestaat dit jaar vijfenvijftig jaar. Dichters, vertalers en poëzieliefhebbers komen al even lang bijeen op het Festival dat jaarlijks in juni in Rotterdam georganiseerd wordt. Vijfendertig dichters uit binnen- en buitenland worden daar uitgenodigd om hun werk te laten horen. Ter ere van dit jubileum is er een bundel uitgebracht met bijdragen van zeventien dichters uit vijftien verschillende landen, die in de originele taal te lezen zijn, maar ook in een vertaling naar het Nederlands en het Engels. De Nederlandse poëzie wordt vertegenwoordigd door Ramsey Nasr, Derek Otte (uit wiens gedicht De Tijd de titel voor de bundel werd gekozen) en Ilja Leonard Pfeijffer.

    Andere Nederlandstalige gedichten zijn van Astrid Roemer uit Suriname en Tom Lanoye uit België. Maar ook dichters uit Oekraïne, Liberia en Barbados komen aan het woord, bekende en onbekende, luchtige en zwaarmoedige, zoals ook de titel aangeeft. In het voorwoord wordt vermeld dat deze bundel alles ‘weerspiegelt […] waar Poetry International voor staat’ en waar ze ook in de toekomst voor blijft staan. Extra aandacht zou wel mogen uitgaan naar de vertalers van elke gedicht, van wie enkelen zelf ook dichter zijn, zoals Jabik Veenbaas en Babeth Fonchie Fotchind, maar ook Ton Naaijkens, Lisa Thunnissen en Ingrid Degraeve. Zonder hen hadden we het meeste van al dit moois niet kunnen lezen. Zoals dit fragment uit het lange gedicht ‘Toen het voorbij was’ van Ljoeba Jakymtsjoek (Oekraïne), vertaald door Eric Metz.

    ‘hier hollen kinderen rond die opgroeiden zonder stroom
    ze groeiden op in de vochtige schuilkelders van scholen en flatgebouwen
    en nodeloos zijn pathetische frasen zoals dat kinderen bloemen zijn
    want de kamerplanten gingen dood tijdens de winteravonden
    zonder warmte, zonder licht, zonder toezicht
    maar onze kinderen leerden te groeien onder beton en in de diepte
    ze leerden te leven in gangen en in badkuipen’

     

     

    De tijd is puin, De tijd is hoop (bloemlezing)
    Auteur: 55 jaar Poetry International
    Uitgeverij: Koppernik

    Er hangt iets van lente in de klas…

    Een aanrader voor iedereen die iets met het onderwijs te maken heeft (gehad), deze dikke bloemlezing van meer dan 900 gedichten over leraren, leerlingen, huiswerk, pesten, spijbelen, schoolverlaters, strafwerk, examenstress en veel meer! Het schoolleven biedt rijke stof voor dichters. Ze nemen je mee in de onderwijsgeschiedenis vanaf de middeleeuwen tot nu, met gedichten en liedteksten uit Nederland, Vlaanderen, Suriname en de Nederlandse Antillen. De onderwijsgedichten brengen je in een oogwenk terug in je eigen klas, op het schoolplein, in de gymzaal, bij je schoolvrienden, bij de gepeste leerling of het piepende krijtje. Ze roepen ook herinneringen op aan de leraar die zó kon vertellen dat Willem van Oranje ieder moment kon binnenlopen. En aan de gymleraar die je zo trots maakte omdat je nu wél de kastsprong kon maken of aan de leraar voor wie je met genoegen steeds weer rijtjes Engelse woorden leerde.

    Pijn, eenzaamheid, verdriet, spijt, maar ook vrolijkheid, trots en dankbaarheid, alle emoties met betrekking tot het schoolleven komen voorbij in deze gedichten. Henk Sissing en Theo Magito brachten al in 2011 de bloemlezing Soms moet het werkelijk even stil zijn uit, maar deze nieuwe bundel overtreft de vorige in opzet en omvang. De gedichten zijn niet alleen van bekende, maar ook van veel tot nog toe onbekende dichters. Bovendien zijn er meer gedichten uit het laatste decennium opgenomen. Zoals het mooie gedicht van Paul Bezembinder over dichter en leraar klassieke talen J. H. Leopold:

    Dichterschap
    Hij gaf verdwenen talen. Aan een school
    in Rotterdam. Daaruit ontstond misschien
    die diepe eenzaamheid die in hem school,
    de angst dat iemand hem zou willen zien
    om wie hij was, – om wie hij had te zijn,
    een fluisteraar van oude stemmen zacht
    die zich in peppels om de woning klein
    verstopten voor de stiltes van de nacht.

     

     

    Er hangt iets van lente in de klas...
    Auteur: onder redactie van : Henk Sissing en Theo Magito
    Uitgeverij: Noordboek

    Ingrid Van der Graaf

    , , , , , , ,

  • Oogst week 40 – 2025

    Verspreid over de aarde

    Japan is van de aardbodem verdwenen in de nieuwe roman Verspreid over de aarde van Yoko Tawada (1960). De inwoners zwerven over de wereld en Japan wordt nu het land van sushi genoemd. Hoofdpersoon Hiruko is via Noorwegen en Zweden in Denemarken beland en heeft zelf een taal ontworpen, het Pansca, waarin ze immigrantenkinderen lesgeeft. Ze wil graag in haar moedertaal praten, maar er is niemand om dat mee te doen. Onder het opmerkelijke gezelschap om Hiruko heen bevinden zich de Deense taalkundige Knut, en Nanoek uit Groenland die vaak voor een Japanner wordt aangezien. In de vrolijke dystopie ontmoet het gezelschap op zijn zoektocht onder andere een dode walvis, een Andalusische matador en robotvrouwen.

    Volgens vertaler Luc Van Haute gebruikt Tawada altijd woordspelletjes in haar taal, maar ‘ditmaal was die uitdaging nog een stuk groter, met personages van verschillende nationaliteiten die in verschillende landen communiceren in verschillende talen.’

    Yoko Tawada is geboren in Tokio, verhuisde in 1982 naar Duitsland waar ze Duitse literatuur studeerde. Sinds 2006 woont ze in Berlijn. Tawada schrijft in het Japans en in het Duits en won vele Japanse en Duitse prijzen voor haar werk. Haar thema’s zijn de relatie tussen woorden en realiteit en het idee dat verschillen in taal assimilatie in een andere cultuur onmogelijk maken. Het gaat vaak over het overstijgen van grenzen, zowel wat betreft reizen tussen landen en culturen als de grens tussen waken en dromen, gedachten en emoties. Tawada publiceerde tientallen boeken, verhalen en essays. Ze laat zich beïnvloeden door Paul Celan en Franz Kafka.

     

    Verspreid over de aarde
    Auteur: Yoko Tawada
    Uitgeverij: Koppernik

    De zwevende wereld

    Om nog even bij Japan te blijven: Het leven van de Duits-Nederlandse arts, wetenschapper en botanicus Franz von Siebold (1796-1866) vond onderdak in De zwevende wereld, het nieuwste boek van Annejet van der Zijl. Maar niet alleen zijn leven, ook dat van zijn Japanse dochter Kusumoto Ine ‘Oine’ (1827-1903) wordt door Van der Zijl meeslepend beschreven. Oine was de eerste vrouwelijke arts in Japan en is tegenwoordig een heldin in boeken, opera’s en televisieseries.

    Von Siebold vertrok in 1823 naar de Hollandse handelspost Deshima, aanvankelijk met de opdracht om informatie te verzamelen over het toen nog grotendeels van de buitenwereld afgesloten Japan. Hij ontmoette er zijn grote liefde Sonogi en kreeg met haar dochter Oine. ‘Onder het portret dat Franz opnam in het eerste deel van Nippon, dat hij in deze maanden aan het schrijven was, noemde hij haar Otaksa, het koosnaampje dat hij zijn geliefde na de geboorte van hun dochter had gegeven.’ Helaas werd Von Siebold verbannen uit Japan. Vader en dochter zouden elkaar tientallen jaren niet zien en toen het eindelijk zover was, pakte de ontmoeting anders uit dan voorzien.
    Von Siebold werd wereldwijd beroemd als Japankenner. In Nederland kregen de vele door hem gestuurde en meegebrachte planten een plek, onder meer in de Leidse Hortus Botanicus.

    Van der Zijl schreef een uniek boek over een unieke vader en een unieke dochter, dat begint met ‘Het lijden van de jonge Siebold. (…) De vroegste kinderjaren van Philippe Franz von Siebold waren doordrenkt met tranen, de rest van zijn jeugd met oorlog.’ Het boek bevat stambomen van zijn familie en van die van Sonogi, plus een overzicht van historische en persoonlijke gebeurtenissen.

     

    De zwevende wereld
    Auteur: Annejet van der Zijl
    Uitgeverij: Hollands Diep

    Afdruk

    In de nieuwe roman van Peter Brouwer, Afdruk, is Carl in de jaren tachtig student fotografie in Utrecht. Hij beleeft zijn studententijd met vrienden die korter of langer in zijn leven aanwezig zijn. Zo heeft hij een onenightstand met de twintig jaar oudere Mara die de volgende dag zijn camera lijkt te hebben gestolen. Als vijftigjarige blijkt hij in het bezit van een haarkam in de vorm van een vogel. Hij was vergeten dat hij de kam bezat en waar deze vandaan kwam weet hij niet meer. Zijn vrouw, een kunsthistorica, zet hem ertoe aan om het verhaal achter de kam te gaan uitzoeken. Maakt het voorwerp deel uit van een traumatische geschiedenis, is het verleden onzichtbaar geworden?

    In Zuid-Frankrijk zoekt Carl antwoorden op vragen die in zijn studententijd zijn ontstaan. Hij ontmoet er Patrique Rossier, een Fransman en Carls voormalige docent die teruggetrokken op de Haute-Vienne leeft. Hij bezoekt een gruwelplek uit de Tweede Wereldoorlog, het dorp Oradour sur Glane waar in 1944 de Nazi’s een massaslachting aanrichtten. Er is sprake van roofkunst en van een geschilderd portret van een meisje met een masker dat Carl op Corsica ziet. Dat herinnert hem aan de nacht met Mara.

    Peter Brouwer (1965) studeerde Duitse taal- en letterkunde. Hij is schrijver, vertaler en nuziektheatermaker. Voor Afdruk publiceerde hij al drie romans en drie poëziebundels.

     

    Afdruk
    Auteur: Peter Brouwer
    Uitgeverij: Nobelman

    Anky Mulders

    , , , , , , , , , ,

  • Oogst week 39 – 2025

    Het jubileum

    ‘De Italiaanse schrijver en journalist Andrea Bajani (1975) is in eigen land een gelauwerd schrijver. Over zijn debuutroman, Cordiali saluti, (2005), schreef de schrijver Antonio Tabucchi (1943-2012) dat hij dit boek gelezen had ‘met een opwinding die ik in tijden niet meer heb gevoeld in de Italiaanse literatuur’.’ Aldus Ingrid van der Graaf in haar interview met Bajani voor Literair Nederland in 2022.

    Met zijn roman L‘anniversario won Andrea Bajani de Premio Strega 2025, de meest prestigieuze literaire prijs van Italië. Het boek, in een vertaling van Manon Smits, is nu verschenen met de titel Het jubileum. Na tien jaar kijkt een zoon terug op zijn verstikkende jeugd met subtiel huiselijk geweld, dat plaatsvond in zijn familie. Zonder mensen te beschuldigen of te redden legt hij het dwingende systeem van het gezin bloot om zichzelf uiteindelijk te bevrijden. ‘Nadat ze (de moeder) zich al die jaren had onttrokken, er niet was geweest voor zichzelf of voor haar kinderen, alleen maar bezig was geweest met poetsen, bedienen, haar man gehoorzamen in huis en in bed, het weinige of niets dat mijn vader van haar verwachtte of eiste uitvoeren, eindigde ze met iets typisch moederlijks. Ze voelde aan wat er in het binnenste van haar zoon al gebeurd was zonder dat hij het zelf wist.

    Op die dag, tien jaar geleden, heb ik mijn ouders voor het laatst gezien. Ik ben sindsdien van telefoonnummer veranderd, van huis, van continent, ik heb een onneembare muur opgetrokken, ik heb een oceaan tussen ons in geplaatst. Het waren de beste tien jaar van mijn leven.’

    Eerlijk, openhartig en verontrustend relaas gebaseerd op herinneringen.

    Het jubileum
    Auteur: Andrea Bajani
    Uitgeverij: Van Oorschot

    Kookpunt

    ‘De personages uit Kookpunt van Nisrine Mbarki Ben Ayad wonen in Brussel. Algiers. Parijs. Damascus. Casablanca. Cairo. Amsterdam. Zeven mensen, zeven levens die zich in verschillende steden en landen afspelen. En toch raken ze elkaars levens en vertellen zo het verhaal van een versplinterde wereld, waarin mensen ondanks alles innig liefhebben.’

    Kookpunt is het verhaal van een eeuw: van 1961 in Algerije tot 2061 in Amsterdam. Het is een eeuw die herhaaldelijk zelfmoord pleegt en zichzelf opnieuw uitvindt. Zeven verhalen, in zeven decennia, op verschillende plekken in de wereld, maar de schakelmomenten in de geschiedenis verbinden al deze mensen met elkaar. De nucleaire tests van de Fransen in de Algerijnse Sahara zorgen ervoor dat Ydder zijn grote liefde verliest. Maar ook dat hij Salma die uit Damascus vluchtte ontmoet. Die in Belleville met Bern trouwt. Die jaren later bij de crypte in de Pieterskerk in Utrecht vanuit het dodenrijk door haar wordt geroepen. Onzichtbare draden van het menselijke tekort spannen over de hele wereld. Niets in de geschiedenis blijft zonder gevolgen, alles werkt generaties door.

    Nisrine Mbarki Ben Ayad (Tilburg, 1977) is een veelzijdige schrijver, dichter, columnist, vertaler en programmamaker. Als literair vertaler vertaalt ze poëzie uit het Arabisch naar het Nederlands. Haar gedichten en columns verschijnen regelmatig in literaire tijdschriften als De Gids, Poëziekrant, De Revisor, Tirade en Het Liegend Konijn.

    Kookpunt
    Auteur: Nisrine Mbarki Ben Ayad
    Uitgeverij: Pluim uitgeverij

    Vacht!

    Cobi van Baars publiceerde in 2023 de roman De onbedoelden gebaseerd op het waargebeurde verhaal van een tweeling die zonder medeweten van de moeder meteen na de geboorte werd afgestaan. Het boek kreeg een lovende ontvangst en verkocht meer dan 30.000 exemplaren en stond op de shortlist van de Libris Literatuur Prijs 2024.

    In Van Baars’ laatste roman, Vacht!,  werkt Eline van der Veer in een archief dat is gevestigd in een voormalig klooster. Aanvankelijk is ze blij met haar nieuwe baan, tot de sfeer verandert en heel onaangenaam wordt. Kan ze zich staande houden als iedereen zich tegen haar keert?

    Eline raakt verstrikt in een leugen over een relatie, die haar positie op het werk onder druk zet. Ze gunnen haar een vriend, maar nemen een loopje met haar, ondertussen staart ze uit het raam naar buiten waar een kudde schapen loopt.

    Vacht! is een metafoor voor het verlangen en de behoefte om ergens bij te horen.

    Beklemmend en geestig psychologisch portret.

    Vacht!
    Auteur: Coby van Baars
    Uitgeverij: Atlas Contact

    Marjet Maks

    , , , , , , ,

  • Oogst week 38 – 2025

    Opera der doden

    Rosalina is de laatste uit een familie van grootgrondbezitters. Zij heeft een rustig bestaan en woont alleen met haar dienstmeid in een groot oud herenhuis een Braziliaanse provinciestad. Zij koestert de oude familiegewoontes en put daar zelfvertrouwen uit. Van verandering moet ze niks hebben.
    Maar haar geïsoleerde bestaan verandert toch. Ze maakt kennis met een vreemdeling, José Felicano, en neemt hem aan als klusjesman. Hij wordt haar minnaar. Haar rust is verstoord en zij gaat een dubbelleven leiden.

    Autran Dourado (1926 – 2022) is in Nederland niet zo bekend, maar zijn werk wordt in Brazilië zeer gewaardeerd. Bij uitgeverij Koppernik verscheen in 2024 van hem de roman Het mensenschip.
    Opera der doden is vertaald en van een nawoord voorzien door Harrie Lemmens.

    Opera der doden
    Auteur: Autran Dourado
    Uitgeverij: Uitgeverij Koppernik

    Windhandel

    Windhandel is een begrip dat aangeeft dat er zaken aan- en verkocht worden tegen zeer speculatieve en vaak irreële prijzen, puur om er veel winst mee te behalen.
    Het gevaar is dat die handel na verloop van tijd in één keer in elkaar zakt. Voorbeelden daarvan zijn Zwarte Donderdag in 1929, Zwarte Maandag uit 1987, het uiteenspatten van de internetbubbel in 2000 en de kredietcrisis van 2007. Ook de bitcoin kent inmiddels hoge pieken en diepe dalen. En toch blijven mensen er gevoelig voor.

    In Windhandel geeft Maarten Biermans op basis van ooggetuigenverslagen een inzicht in vijf eeuwen speculeren. Met alle hoogte- en dieptepunten voor de betrokkenen van dien.

    Maarten Biermans (1974) is econoom, hij doceert duurzame financiering aan de Universiteit van Amsterdam.

    Windhandel
    Auteur: Maarten Biermans
    Uitgeverij: Uitgeverij Querido (2025)

    Zilte windsels suikerwier

    Zilte windsels suikerwier gaat over Duifje, een meisje van 13 jaar dat zich eenzaam en vervreemd voelt in haar omgeving, en de jonge voormalige bootvluchteling Rayan. Beiden wonen in dezelfde ongezellige en naargeestige flat die op de nominatie staat om afgebroken te worden. Duifje woont er antikraak met haar moeder, Rayan is daar met zijn ouders terecht gekomen na zijn tijd in het AZC.

    Duifje worstelt met het feit dat ze diabetes heeft en de daaraan klevende ongemakken en Rayan associeert gebeurtenissen met dingen uit zijn pijnlijke verleden. Zij ontwikkelen een vriendschap en vinden steun bij elkaar. Samen krijgen ze te maken met de plaatselijke pestkoppen.

    Inge Nicole is het pseudoniem van Inge Nicole Bak (1968).
    Inge Nicole Bak debuteerde in 1994 als schrijfster van poëzie met de bundel Nachtbloem.
    Naast het schrijven van proza en poëzie, maakt zij ook beeldend werk. In Zilte windsels suikerwier zijn 11 acrylverf collages van de auteur opgenomen.

    Zilte windsels suikerwier
    Auteur: Inge Nicole
    Uitgeverij: Uitgeverij In de Knipscheer

    Carolien

    , , , , , , , ,

  • Oogst week 37 – 2025

    Scènes uit een giftige relatie

    Vanaf de zijlijn is het makkelijk praten: giftige relatie? Stap eruit! Maar wat als je er middenin zit en dat niet lukt? In Scènes uit een giftige relatie van Diana Tjin, valt Hermine, zeventien jaar oud, als een blok voor Berend, student en vijf jaar ouder dan zij. Ze denkt dat ze in haar relatie met hem de akelige dingen uit haar jeugd zal kunnen vergeten, maar van haar droombeeld van hun leven samen — samen studeren, carrière maken, kinderen krijgen — blijft weinig over zodra ze samenwonen. Berend kleineert haar en Hermine wordt in een traditionele vrouwenrol gedrukt. Wat volgt is een gevecht met zichzelf.

    Diana Tjin (1961) is schrijver en werkt als Erfgoed catalografe bij de Universiteitsbibliotheek van de Universiteit van Amsterdam. Ze werd geboren in Amsterdam, is van Chinees-Surinaams-Joodse afkomst en studeerde Klassieke Talen aan de UvA. Eerder verschenen er meerdere romans van haar hand, waaronder Het geheim van mevrouw Grünwald en Noem me Calimero; of Carmen zo je wilt. Voor haar nieuwste roman, Scènes uit een giftige relatie, gebruikte ze haar eigen relatie uit de jaren ’80 als voorbeeld.

    Scènes uit een giftige relatie
    Auteur: Diana Tjin
    Uitgeverij: In de Knipscheer


    Geld verdienen

    Handelen met voorkennis. Ellie en Freya, die elkaar nog van de middelbare school kennen, hebben geld nodig en de beurs biedt uitkomst. Dat is het begin van Hanna Bervoets’ Geld verdienen. Een aandeel waarvan Ellie weet dat het waarschijnlijk snel meer waard wordt is te verleidelijk om aan je voorbij te laten gaan. Alleen, waarom wordt iedereen die het bezit getroffen door geheimzinnige en akelige kwalen? De vriendschap tussen Ellie en Freya komt onder druk te staan en Ellie moet een keuze maken, een onmogelijke keuze. 

    Hanna Bervoets (1984) is schrijver, essayist en scenarist. Ze studeerde Media & Cultuur, gevolgd door een master Journalistiek & Research en debuteerde in 2009 met de roman Of hoe waarom. Sindsdien publiceerde Bervoets romans, scenario’s, toneelstukken, korte verhalen en essays. Bervoets’ werk is meermaals genomineerd, voor de Gouden Boekenuil, de AKO Literatuurprijs en de Libris Literatuurprijs. Ook won ze in 2017 de BNG Bank Literatuurprijs voor haar roman Ivanov, en ontving ze de Frans Kellendonk-prijs voor haar gehele oeuvre.

    Geld verdienen
    Auteur: Hanna Bervoets
    Uitgeverij: De Pluim

    De brievenbezorgster van Puglia

    Het is 1934 als Anna met haar gezin naar Lizzanello verhuist, het geboortedorp in Zuid-Italië van haar man Carlo. Zelf is ze Noord-Italiaanse en een opvallende verschijning in het traditionele dorp, met de broeken die ze draagt, daar voorbehouden aan mannen, haar interesse in lezen en haar nieuwsgierigheid. Hoewel Carlo het afkeurt gaat ze aan het werk als de eerste vrouwelijke postbode van het dorp, gesteund door haar zwager, Antonio, die haar niet alleen begrijpt maar ook liefheeft. Niet zonder strijd bezorgt ze twintig jaar lang de post. Dat houdt meer in dan brieven bezorgen: ze kent alle geheimen van het dorp. 

    Francesca Giannone (1982) is geboren in Lecce, Italië. De brievenbezorgster van Puglia is haar debuutroman, waarin ze historische gebeurtenissen, de Tweede Wereldoorlog, het opkomende feminisme en het vrouwenkiesrecht, verweeft met een persoonlijk verhaal. Giannone won er de Italiaanse boekhandelsprijs mee. Het boek was twee jaar lang de bestverkochte roman van Italië en werd aan 24 landen verkocht, waaronder Nederland.

    De brievenbezorgster van Puglia
    Auteur: Francesca Giannone
    Uitgeverij: Wereldbibliotheek

    Juno Blaauw

    , , , , , , , , , ,

  • Oogst week 29 – 2025

    Een handvol leven

    Als de eigenaar van een spijkerfabriek en een landhuis overlijdt door een auto-ongeluk willen zijn zoon Toni en echtgenote Käthe in Een handvol leven van Marlen Haushofer het huis verkopen. Op bepaald moment verschijnt Mrs. Betty Russell, een blonde, onpeilbare vrouw op leeftijd met zonnebril die het huis meteen koopt. Zij heeft er vroeger gewoond, maar weigerde de rol van echtgenote en moeder te aanvaarden. Om aan haar sociale leven te ontsnappen zette ze haar dood in scène en verliet man en zoon. Toni, nu tweeëntwintig en Käthe, behalve tweede echtgenote ook vroegere vriendin van Elisabeth, herkennen haar niet.

    Elisabeth overnacht in het huis en bekijkt oude, beschreven prentbriefkaarten. Ze brengen herinneringen aan haar tweestrijd over de hang naar vrijheid en onafhankelijkheid tegenover de geborgenheid van haar huwelijk terug. Haushofer vertelt het in een licht ironische stijl, zonder daarmee de zwaarte van Elisabeths keuze te ondermijnen.

    Marlen Haushofer (1920-1970) was een Oostenrijkse schrijfster wier werk in 2009 werd herontdekt. Haar belangrijkste boek is De wand. Vertaalster Anne Folkertsma op de website van Athenaeum|Scheltema: ‘Net als in haar andere werk ontleedt Haushofer in haar debuut messcherp een kinder- en vrouwenleven. Ze duikt diep in de volstrekt eigen ervaringswereld van Lieschen, vertelt dan hoe de gevoelige Elisabeth op de kloosterschool in een maatschappelijk keurslijf wordt gedwongen, en ze als jongvolwassene steeds meer van zichzelf vervreemd raakt. Tot Elisabeth (…) opeens man en kind verlaat, (…) en onder de nieuwe naam Betty voor zichzelf kiest. Haar naasten wanen haar dood, haar lichaam wordt nooit gevonden, (…).’

     

    Een handvol leven
    Auteur: Marlen Haushofer
    Uitgeverij: Orlando

    Liefde in het licht van de Einsteintelescoop

    In de roman Liefde in het licht van de Einsteintelescoop maakt genoemde telescoop kans in Limburg gebouwd te worden, net als in werkelijkheid. Het apparaat is geen optische telescoop maar een detector van zwaartekrachtgolven die de oorsprong van het universum zou kunnen openbaren. De Euregio Maas-Rijn met zijn stabiele bodem maakt een goede kans de bouwplaats te worden van het ondergronds observatorium, 200 tot 300 meter onder grond, in een driehoekvormige configuratie met tunnels van elk 10 km lang. Grote concurrent is het Italiaanse Sardinië.

    Filosoof, adviseur en schrijver Govert Derix vroeg zich af wat er zou gebeuren als hij van dit gegeven een liefdesroman zou maken. Een van de hoofdpersonen in de roman is Wiek Starmans, de nieuwe ghostwriter van de Limburgse gouverneur Donkers. Hij gaat samenwerken met Gemma, hoofd communicatie in het provinciehuis. Ze krijgen te maken met Diotima Jammer, leider van de Italiaanse concurrentie. Derix plaatst hen in een psychologisch decor van politiek, bestuur, innovatietechnologie en economie. Het getal drie heeft eveneens een rol: drie delen, de drie tunnels van de telescoop, een driehoeksverhouding.

    Voor een nieuw boek dacht Derix aan een jongetje dat zich afvraagt wat een verhaal eigenlijk is. Derix op Youtube: ‘De Einsteintelescoop gaat over waar dat jongetje naar op zoek is, namelijk het geheim van alle verhalen.’ De gebruikelijke weg van de wiskunde zal veel kennis opleveren. Maar er is nog iets heel anders. ‘Einstein had daar oog voor,’ zegt Derix. ‘Wetenschap gaat niet over goed of kwaad, verbeelding wel. Zou de Einsteintelescoop misschien te maken kunnen hebben met ethische kwaliteiten?’

    Liefde in het licht van de Einsteintelescoop
    Auteur: Govert Derix
    Uitgeverij: Magonia

    Wij, aanmaakhout

    Kracht, moed en onderlinge trouw worden door Otoniya J. Okot Bitek (1966) oftewel Juliane Okot Bitek, in de roman Wij, aanmaakhout op de voorgrond geplaatst. In Oeganda was van 1987 tot 2007 het Verzetsleger van de Heer actief. Deze rebellengroep wilde een staat stichten met de Tien Geboden uit de Bijbel als leidraad. Leider Joseph Kony liet kinderen, jongens en meisjes, ontvoeren om in zijn leger te dienen. Zij werden gebruikt als kindsoldaat of seksslavin. Ongeveer 20.000 kinderen ondergingen dit lot.

    In de roman worden Miriam, Helen en Maggie, drie vrouwen van dan eind twintig, opgeleid tot kindsoldaat. Hun ervaringen beschadigden hen psychisch en fysiek. Maar Okot Bitek wil niet de sensationele wreedheid en tragiek benadrukken, maar juist ontroeren met compassie en menselijkheid. Te lezen valt hoe de ontvoeringen plaatsvonden en wat het levensritme voor de oorlog was, met levendige volksverhalen, waardoor heden en verleden worden verweven. De gevaarlijke reis naar huis wordt eveneens belicht.

    Wij, aanmaakhout is het romandebuut van de Canadees-Oegandese schrijfster. Ze schrijft ook poëzie, essays en andere non-fictie en doceert Black Creativity aan Queen’s University in Canada. Ze is als kind van Oegandese vluchtelingen geboren in Kenia en groeide op in Oeganda. Haar vader was een Oegandese dichter, beide ouders moedigden haar aan om te schrijven. Haar eerste gedichten werden gepubliceerd toen Okot Bitek elf jaar was. Ze schreef onder meer de gedichtenbundel 100 days, over de genocide in Rwanda.

     

    Wij, aanmaakhout
    Auteur: Otoniya J. Okot Bitek
    Uitgeverij: De Arbeiderspers

    Anky Mulders

    , , , , , , , , , , ,