• Afgeprijsd

    Afgeprijsd

    Wat is literatuur nog waard dacht ik toen ik in Utrecht een tafel afgeprijsde boeken zag waarop zo’n zeventig boeken met hun ruggen naar boven tegen elkaar aan geperst stonden. Buiten nog wel. De boeken waren als nieuw maar over datum. Ik hoorde daar eigenlijk niet te zijn. Ik zwierf maar wat rond en keek naar die boeken die met de zachte bladerkant, daar waar het boek zich zal openen voor wie het kennen wil, steunden op de tafel. En ik dacht: Niet op hun buik, niet op hun buik. Gewetenloos waren ze daar gestald. Geen kant konden ze op. Maar hé, dacht ik. Komop!

    De zon schemerde door het grijs. Ik was een afspraak nagekomen aan de Oudegracht en na afloop wat besluiteloos blijven rondhangen. Voor ik het wist stond ik voor de boekentafel. De afgeprijsde boekentafel. Mijn ogen vlogen over de ruggen met een snelheid die ik amper bij kon houden. Niet op hun buik, niet op hun buik, ging het door me heen en ik begon ze er één voor één eruit te halen en maakte stapeltjes waar een stuk van de tafel was vrij gekomen. Toen zag ik Het laatste kind van Gilles van der Loo die binnenkort met een derde roman bij Van Oorschot uitkomt. En ik dacht, weten ze dat wel? Weet De Literaire Boekhandel aan de Lijnmarkt wel dat Van der Loo  aan een oeuvre schrijft. Weten ze wel hoe goed hij schrijft. Dat je zo’n boek niet moet verkwanselen maar in je winkel moet houden. Je klanten aanraden. En ik vroeg aan de jonge verkoopster: Heb je deze gelezen? en hield  Het laatste kind omhoog. ze glimlachte en zij wijs: Je kunt niet alles lezen he. En ik vroeg: Weet de uitgever dit? en wist gelijk dat dit geen wijze vraag was. Dus ik dacht: een uitgever moet weer eens contact zoeken met laten we zeggen, de werkvloer.  En weet de boekhandelaar wel wat hij in huis heeft, echt in huis heeft?

    Harrie_Lemmens_God_is_een_braziliaan_6ed87117bc583a3aceb3447f4d4f6de09ce1be7cDe verkoopster ging naar binnen, en ik trok twee exemplaren van God is een Braziliaan van Harrie Lemmens ertussen uit. Dit is toch een boek dat je op voorraad moet hebben wil je je klanten die Portugeestalige literatuur omarmen ter wille zijn. Een boek vol ontmoetingen met schrijvers, politici, taxichauffeurs,…

     

    En hier, een boek van Richard Yates. Yates van Revolutionary Road! Dit is Een geval van yatesordeverstoring. En begint zo:

    ‘Voor Janice Wilder betekende eind zomer 1960 het begin van de tegenslag. En het ergste was, zei ze later altijd, het afschuwelijke was, dat het zomaar zonder waarschuwing leek te gebeuren.’

    Zoals alles zonder waarschuwing gebeurt. Een winkelhulp krijg opdracht alle boeken van voor, of na (willekeur lijkt mee te spelen) een bepaalde datum uit de schappen te halen om ruimte te maken voor verse oogt. De boekhandelaar als boer die zijn eigen boterberg creëert en zo goed boert dat de waarde van een boek beperkt is.

     

     

     

     

  • Oogst week 7

    Wat er zoal binnenkwam op de redactie

    Door Ingrid van der graaf

    Een goede school (1978) van Richard Yates (1926-1992) is de zevende roman van hem in Nederlandse vertaling. De puberende tiener William Grove doet er alles aan erbij te horen op de Dorset Academy in Connecticut New England. Jack Draper is een invalide scheikundedocent wiens vrouw vreemdgaat met een van zijn collega’s. Edith Stone is de dochter van een docent die verliefd wordt op de populairste jongen op school. Hun levens komen samen binnen de beklemmende muren van de Dorset Academy. Dan valt Japan Pearl Harbor aan en raakt Amerika betrokken bij de Tweede Wereldoorlog. Met het indrukwekkende Revolutionary road nog vers in het geheugen moet Een goede school zeker gelezen worden! Verschenen bij De Arbeiderspers, vertaling Marijke Emeis, 208 blz., € 18,95.

    op_zoek_naar_mijn_voorhuidDeze week verschijnt de debuutroman van stand-up comedian Anuar (1978), Op zoek naar mijn voorhuid. Een coming out of age-roman over familiebanden, vriendschap en cultuurverschillen. Hoofdpersonage Tarik heeft zijn studie Culturele en Maatschappelijke Vorming bijna afgerond. Hij moet alleen nog zijn scriptie schrijven. Dan pakt hij het spaargeld van zijn ouders en leent dat aan zijn beste vriend die door zijn vader naar Marokko wordt gestuurd, nadat hij voor de zoveelste keer zwaar in de problemen was gekomen. Na maanden vraagt de vader van zijn vriend aan Tarik om hem naar Marokko te rijden. Vriend gaat daar namelijk trouwen.
    Uitgegeven bij Jurgen Maas, € 14,95.

    9789045028125-de-schaduw-van-de-grote-broer-l-LQ-fIn Trouw werd De schaduw van de grote broer van Laura Starink, een enerverend boek genoemd met een hoofdrol voor de actualiteit, de oorlog in Oekraïne. Starink sprak in Letland, Rusland, Polen en Oekraïne met veteranen, soldaten, politici, priesters, Joden en historici en zag hoe de geschiedenis blijft nadreunen in het voormalige wereldrijk. Poetin noemde Euromajdan een ‘fascistische coup van de Kiev-junta’. Oekraïners werden afgeschilderd als neonazi’s. Ruslands selectieve verontwaardiging over de Tweede Wereldoorlog is in Oost-Europa maar al te bekend. Jaarlijks protesteert Rusland als de Letse SS-veteranen in Riga hun gevallen kameraden herdenken, maar de wandaden van het Rode Leger zijn in Rusland taboe. ‘Oekraïners zijn geen fascisten, ze verdedigen gewoon hun vaderland,’ zegt Ojars Aleksis (91) in Riga. Hij werd in 1943 gedwongen gemobiliseerd voor de Letse SS-legioenen en is daar zijn hele leven op aangekeken. Een belangrijk boek dat mee helpt de wereld te duiden.Uitgegeven bij Atlas Contact, 344 blz, € 19,99.

    Steenmeijer - Schrijven als een ander JPG voor websiteVertaler en schrijver Maarten Steenmeijer schreef een boek over vertalen. Nederland heeft een literaire vertaaltraditie waar menig ander land jaloers op is. Toch is er met veel vertalingen wel iets aan de hand. Ze haperen, slepen zich moeizaam voort of bevatten ronduit onbegrijpelijke passages. Daardoor laten vertalingen zich niet altijd lezen als  soevereine Nederlandstalige teksten.
    Aan de hand van voorbeelden uit de praktijk laat Maarten Steenmeijer zien waar en waarom het fout gaat, en vraagt hij zich vooral af: wat is literair vertalen eigenlijk? En wat is precies de taak van de vertaler? Schrijven als een ander is een bevlogen pleidooi voor het literair vertalen dat in ons culturele leven en ons onderwijs een veel te bescheiden plaats inneemt. Verplichte kost voor iedereen die geïnteresseerd is in taal en literatuur. Uitgegeven bij Wereldbibliotheek, 176 blz, €17,95.

     

  • Een meesterwerk over verwachtingen en teleurstellingen

    Een meesterwerk over verwachtingen en teleurstellingen

    Veel jonge mensen hebben toekomstverwachtingen. Ze maken plannen, lenen geld, verhuizen of veranderen van baan met vaak grote gevolgen. Vroeger bleven – vooral mannen – zeer lang hangen in dezelfde baan, met evenzo grote gevolgen voor het gezin. Van de Amerikaanse schrijver Richard Yates (1926-1992) werd onlangs zijn boek Revolutionary Road verfilmd met Kate Winslet en Leonardo Di Caprio in de hoofdrollen. Wie echter de moeite neemt om het schitterende gelijknamige boek te lezen, merkt dat we met niets minder dan een meesterwerk te maken hebben.

    Aan tal van universiteiten gaf Yates colleges over schrijven en literatuur, maar met zijn schrijversloopbaan wilde het nauwelijks vlotten. Zijn debuut Revolutionary Road (1961) werd positief besproken, maar verkocht slecht. Ondanks het feit dat schrijvers als Kurt Vonnegut hem bewonderden. Sinds ongeveer twee jaar is er echter in Amerika een toenemende belangstelling voor het werk van Yates en zijn boeken worden in Amerika weer herdrukt.

    Een ander leven dromen

    Het verhaal speelt zich af in jaren ‘50. Frank Wheeler heeft naar eigen zeggen een saaie baan, hij werkt voor Knox Business Machines. De baan boeit hem totaal niet, hij sleept zich iedere dag naar kantoor. Een kortstondige relatie met een telefoniste maakt de zaak niet makkelijker. Vroeger droomde hij van reizen en wilde hij met rugzak door Amerika trekken, verstopt in een goederentrein. April Wheeler, zijn vrouw, zorgt thuis voor de kinderen. Ooit heeft ze illusies gekoesterd over een acteercarrière maar tijdens een optreden van het amateur toneelgezelschap de Laurel Players ontdekt ze dat ze gewoonweg niet acteren kan. Van hun vroegere geluk is nog maar weinig te proeven, behalve als masker naar de buitenwereld. Ze nodigen steevast de buren uit in het weekend, maar het zijn doodsaaie mensen. De drankgelagen monden vaak uit in ruzies.

    Nieuwe toekomst

    Dubieus hoogtepunt is een bezoek van ene John Givings, een psychotische zoon van de familie Givings, bange en kleurloze mensen. Hij heeft een gesprek met Frank en April Wheeler en voelt zich begrepen door het echtpaar. Steeds verder worden we binnengeleid in het huwelijk, dat meer op een hel is gaan lijken en de conversaties vertonen gelijkenissen met de gesprekken uit Who’s afraid of Virginia Woolf, het toneelstuk van Albee. Op het dieptepunt van hun huwelijk oppert April het idee om naar Europa te gaan verhuizen, naar Parijs om precies te zijn. Hier zal een nieuwe toekomst liggen, met nieuwe kansen. Het is een ontsnapping uit het vastgelopen leventje in het de doorzonwoning in een buitenwijk van Connecticut. Grappig genoeg stond Revolutionary Road oorspronkelijk voor de weg van de Amerikanen, die zich in de 18e eeuw wilden bevrijden van de Engelsen. In deze roman is het de straat waar de Wheelers wonen en zijn vastgelopen.

    De twee kinderen Michael en Jennifer zijn bleke stille wezentjes, die volkomen op de achtergrond zijn geraakt. Alleen dochtertje Jennifer laat merken dat ze niet naar Parijs wil. Haar poppen zijn al bij voorbaat aan een buurmeisje geschonken omdat Frank en April niet te veel bagage mee willen nemen. Jennifer draait een draadje om haar vinger, de vingertop kleurt paars.

    ‘”Is dat omdat we naar Frankrijk verhuizen?” vroeg April, die nog steeds bezig was, om de draad los te wikkelen. “Vind je dat eigenlijk niet zo leuk?” Jennifer antwoordde pas toen het laatste stukje garen van haar vinger was. Toen gaf ze een nauwelijks waarneembaar knikje en draaide zich onhandig zo om, dat ze haar hoofd in haar moeders schoot kon begraven terwijl ze begon te huilen.’

    Perspectief verandering

    Op driekwart van het boek verandert Yates plotseling van perspectief en laat hij alles vertellen door de buurman van de Wheelers, Shep. De buurman, die vreselijk verliefd is op April, maar onmachtig staat tegenover de huwelijksproblemen van het echtpaar. Hij gebruikt April als een laatste redmiddel om de slechte verhouding met zijn eigen vrouw te kunnen vergeten. Hij is geschokt te horen dat de Wheelers serieus van plan zijn om naar Europa te verhuizen.

    Hoe meer de datum van vertrek nadert, hoe meer de twijfel toeslaat. Het idee om naar Parijs te gaan heeft de relatie goed gedaan, maar de eerlijkheid en werkelijke reflectie ontbreken. Dat ligt vooral aan Frank. Hij stelt zijn ontslag uit en krijgt tot overmaat van ramp promotie. Een reclamefolder voor Knox blijkt tegen de verwachting een doorslaand succes. Wanneer April dan ook in verwachting blijkt te zijn, staat hun droom op losse schroeven. En daarmee meteen ook hun relatie. Een fijne Parijse droom die als een frisse wind door het huis blies lijkt vervlogen. Kiezen ze voor veiligheid of kiezen ze voor een ‘beter’ leven in Parijs. De naam Wheeler tenslotte geeft een indruk van mobiliteit, maar helaas deze is slechts schijn. Vooral de gevoelens van de hoofdpersonen worden meesterlijk door Yates neergezet. Zijn dialogen zijn messcherp en raken steeds op pijnlijke wijze hun doel. Een prachtig boek, mooi vertaald.