• In memoriam Pam Emmerik (1964 -2015)

    Schrijver en beeldend kunstenaar Pam Emmerik is op 5 juli j.l. op 51 jarige leeftijd plotseling overleden. Zij schreef romans, verhalen, toneelstukken en graphic novels en stond nog volop in het leven. Zo had zij bijvoorbeeld plannen voor onder meer het schrijven van een nieuwe roman en het maken van een graphic kunstcatalogus.

    In 2013 maakte ze samen met haar leermeester in de kunsten, René Daniëls de muurschildering Ook Duende in de espressobar van Museum Boijmans Van Beuningen. Waarover Emmerik zei: ‘Voor mij beelden de schilderingen vooral uit dat het leven vaak niet gemakkelijk is, maar wel kleurrijk, en tevens vreemde bochten kan maken, zodat je heel goed moet sturen, anders knal je tegen de muur op!’

    Emmerik had dan ook geen makkelijk leven gehad. Toen ze in 2006 aan haar laatste boek, Wie het paradijs verdragen kan werkte en het voor driekwart af had, werd ze getroffen door een zware hersenbloeding. Ze kwam daardoor lelijk ten val en liep een schedelbasisfractuur op. Als gevolg hiervan lag ze een maand in coma, waarbij voor haar leven werd gevreesd.

    Voor haar val in 2006 was Emmerik meer schrijver dan beeldend kunstenaar. Voor NRC Handelsblad en De Groene schreef ze jarenlang essays over kunst. Een keuze uit deze stukken werden gebundeld in Het wonder werkt, waarmee ze in 2004 op de shortlist van de AKO literatuurprijs stond en in 2006 de J. Greshoff-prijs won. Na haar val moest ze haar leven, van spraak tot schrijven en tekenen, weer opnieuw ontdekken en leren toepassen. Het revalideren kostte haar anderhalf jaar. Ze keerde zich af van de literatuur omdat ze niet geloofde nog iets te kunnen schrijven dat het publiceren waard zou zijn, en wierp zich op haar kunstenaarschap. In 2012, na het overlijden van haar man, de omgevingskunstenaar en beeldhouwer Pjotr van Oorschot, keerde ze weer terug naar haar onvoltooide roman, Wie het paradijs verdragen kan. Door te werken aan dit boek, wapende zij zich tegen haar verdriet om het overlijden van haar man, zei ze in een interview bij radio kunststof in maart 2014.

    Werk van Pam Emmerik:
    Soms feest (1997) (verhalenbundel)
    Het bottenpaleis (2000) (roman)
    Het wonder werkt (2004) (Essays)
    Jummie (2010) (graphic novel)
    Voor wie het paradijs verdragen kan (2014) (roman)

    Toneelstukken:
    Het voorvocht van een beschermengel, dialoog (2003)
    I love you in de bosjes, monoloog (2003)
    Blij als een gebakken ei, monoloog (2010)

    Van Emmerik kan gezegd worden dat ze gezegend was met een ongetemde wilskracht het leven te nemen zoals het kwam, maar niet zonder het te vormen naar haar beeldend vermogen.

     

    Foto: Sander Marsman

     

     

  • Recensie door: Rosalien Koster

    Recensie door: Rosalien Koster

    Wie nog steeds denkt dat strips uitsluitend voor kinderen bedoeld zijn, heeft het mis. De graphic novel, oftewel de striproman, herinnert in niets aan de strips van weleer. De strip van nu is uitgegroeid tot volwaardige literatuur. Dit bewijst ook Jummie! Het ware leven van een adoptieprinses van Pam Emmerik, waarin we het verhaal lezen van de door seks geobsedeerde puber Marita.

    Net als elke andere tiener worstelt Marita met typische puberproblemen: pukkels, een vervelend jonger broertje en een moeder die niets van haar lijkt te begrijpen. Maar anders dan het leven van de gemiddelde tiener is het leven van Marita niet bepaald zorgeloos te noemen. Vastklampend aan de gedachte dat ze eigenlijk een geadopteerde prinses is, weet ze zichzelf echter staande te houden in een leven dat gekenmerkt wordt door seks, geweld en de dood.

    Bewust van de zwaarte van haar leven lijkt Marita zelf niet te zijn. Alsof het de gewoonste zaak van de wereld is, vertelt ze in geuren en kleuren over de liefdeloze seks die ze  met haar beste vriend Joseph heeft. Dat ze in werkelijkheid doodsbang voor hem is, laat ze zich pas later ontglippen. Maar dan nog weet Marita de schijn op te houden dat het allemaal één grote grap is en we het vooral niet serieus moeten nemen.

    Het is deze argeloosheid van Marita en haar cynische blik op alles wat ze meemaakt dat zorgt dat het verhaal bladzijde na bladzijde steeds dieper onder de huid nestelt. Er is geen ontkomen aan: de lezer wordt bij zijn strot gegrepen en meegezogen in de bizarre wereld van Marita. Zonder gene fantaseert ze over seks met het hoofd van de school, een priester die het in zijn vrije tijd met jongentjes houdt. En even gemakkelijk doet ze op luchtige toon verslag van de wilde seks die ze heeft met vreemde jongens die ze oppikt in de plaatselijke koffietent.

    Maar het is niet alleen Marita’s verhaal dat indrukt maakt. De schrijfster, en tevens beeldend kunstenaar, heeft met grote verbeeldingskracht de tekeningen naadloos laten aansluiten bij de belevingswereld van Marita. De simplistische, kinderlijke zwart-wit tekeningen, die lijken op wat elke puber tijdens een saaie les in zijn agenda kladt, laten een ogenschijnlijke vrolijkheid zien die past bij een meisje van veertien. Maar verhullen daarnaast ook in eerste instantie treffend wat de roman werkelijk is: een rauw relaas van een getroebleerde jongere.

    Toch is de roman niet alleen een tranentrekkend verhaal van een jong meisje dat de weg kwijt is en geen idee heeft wat ze met haar leven aan moet. Want zielig is Marita niet: haar grote dosis zelfspot en de rake typeringen van de mensen om haar heen, laten zien dat zij uiteindelijk wel door heeft hoe het leven in elkaar zit. Maar zoals elke puber is ze ook nog steeds kind en nog niet in staat om weloverwogen haar leven in te richten zoals zij dat wil.

    Maar ook dat komt goed. Net zoals het goed gekomen is met de schrijfster. Want met de bijzondere combinatie tussen beeld en verhaal, laat Emmerik zien dat ze een groot talent is. En dat Jummie! Het ware leven van een adoptieprinses meer is dan alleen een stripverhaal. Het is literatuur zoals literatuur bedoeld is. Vervreemdend, prikkelend en overdonderend waarbij niet duidelijk is wat nu een geoorloofde reactie is: huilen of lachen.

    Jummie! Het ware leven van een adoptieprinses

    Auteur: Pam Emmerik
    Verschenen bij: UItgeverij Nijgh en Van Ditmar
    Prijs: € 24,95