Elke verschuiving in de geschiedenis kent zijn kantelmoment, de overgang van het een naar het ander. Zoals bij het overkoken van melk het moment tussen warm en oververhitting niet gezien wordt (al sta je er met je neus bovenop), zo zien we veel niet. Op zo’n moment dromen we weg, drukdoende andere zaken. ’Life is what happens while you’r busy making other plans.’ Geloven dat het allemaal wel zal meevallen. Omdat je er niet aan wilt dat wat jij niet wilt, toch geschiedt. Zo trekt Poetin triomfantelijk met zijn zelfbenoemde vredesmissie gebieden binnen waar hij niets te zoeken heeft. En ik deed het ook, terwijl het nieuws gonsde, liet ik me bekoren door een verhaal. Een prachtig verhaal, een meesterlijke vertelling, om het idee, de constructie. Over een jongeman die vorig jaar, terwijl hij in schrijversresidentie was op de Cité Universitaire Paris, in een secretaire op zijn kamer een ‘geparfumeerde’ brief, gedateerd 06/08/1986 van ene Gambetti Lodizio vond.
Deze Lodizio, zoon van een Nederlandse non en een Milanese klokkenmaker, was in 1986 schrijver in resident in dezelfde kamer als de jongeman in 2021. De brief richt zich tot de in Rome wonende ‘Sig. Murau’, zijn literaire leermeester. ‘Beste Murau,’ schrijft Lodizio, ’Toen ik nog een internaatskind was, prees ik de dagen waarop de regen tegen mijn zolderraam sloeg. Gehuld in een liturgisch dekbed voerde ik een dankregendans uit. Ik hoefde met regen niet naar buiten. Ik hoefde niet te spelen met andere kinderen.’ Waarna Lodizio de omgeving, die hij vanuit zijn raam beziet, en het gedrag van de mederesidenten beschrijft, ‘De andere schrijvers (…) vulden hun verblijf in met veldonderzoek in de stad. Elke dag zag ik (…) een opgewonden polonaise voorbijtrekken van residenten die gebroedelijk elkaars ruggen als ondergrond gebruikten voor hun notitieboekjes.’ Lodizio voelt angst en schaamte opkomen bij de gedachte dat hij zich onder de mensen zou moeten begeven. Een goed schrijver heeft zich immers enkel te verhouden tot zijn werktafel. Maar het waren de tijden van engagement, verhalen die op straat lagen.
‘Ik slenterde naar mijn kamer, Murau. Daar probeerde ik mezelf aan mijn bureau al schrijvend op een terras te fantaseren’. En later: ‘Als schrijver zal ik dan ook wel uit de tijd zijn. De contemporaine schrijver mag blijkbaar niet meer uit woorden bestaan, maar moet van vlees en bloed zijn. Hij wordt op podia gesleurd, weg van zijn natuurlijke habitat; het bureau en de witte muur, waarop zijn ogen de beelden projecteren die hij optekent. Daar staat de echte schrijver op het podium, zijn handen vastgeklampt aan het katheder.’ Lorizio schrijft over het ‘Bal masqué’ waartoe het schrijversleven verworden is. ‘Op de gang spotte ik een actrice, die ook de rol van schrijfster op haar naam had staan. Een rol die ze zo goed speelde dat ze een toegangskaartje tot de residentie had veroverd.’ Dit alles geschreven in de lijdzame vertelsfeer van Le grand Meaulnes. Deze brief stuurde de vinder naar de redactie van Kluger Hans, die deze plaatste. Maar belangrijker is te weten dat donkere regendagen en schrijvers samengaan. Je afvraagt, wanneer was dat kantelmoment dat een schrijver zijn werk niet meer genoeg was eigenlijk?
Let wel: dit verhaal ‘Brief aan Murau’ is fictie, geschreven door Daan de Jager, gelezen in het prachtig uitgegeven literair tijdschrift Kluger Hans #41, waarin nog veel meer moois staat, maar waarvan dit verhaal zich even als beste verhaal voordeed. Wat natuurlijk een zeer persoonlijke, maar geen fictieve mening is.
Inge Meijer is een pseudoniem, schrijft met de ramen open.
