Literair Nederland

In dit mooie en zeer rijk geïllustreerde boek toont Luc Sante het andere Parijs, niet dat wat de toeristen nu najagen, maar wat het allemaal is geweest, een enorme wereld op zich. Over prostitutie, misdaad, stegen, leerlooiers, koorddansers, gekken, dronkaards en zakkenrollers, over wijn en absint, vreemde gevolgen van wonderlijke wetgeving en zoveel meer.

Een boek om van te houden zoals je van Parijs kunt houden. Een schitterende geschiedenis in heel fraaie uitvoering.

Vijftig procent van Ellen Deckwitz’ ouders zijn docent Nederlands, zo licht Ellen haar neiging toe het op te nemen voor poëzie in dit boek. Dat verklaart veel, maar niet alles. Het verklaart nog niet waarom ze zo aanstekelijk over poëzie kan schrijven, en het verklaart geenszins waarom het haar wel lukt, en sommige docenten Nederlands niet, het leuk en mooi en toch niet te simpel te maken.

Dit is een aanrader voor iedere lezer die toch ergens altijd wat angst voor die gedichten houdt. Wat is een gedicht eigenlijk, waarom breken dichters regels af? Waarom niet zeggen waar het op staat? Kan een onbegrijpelijk gedicht goed zijn?  Vragen te over, en goede antwoorden van Ellen Deckwitz.

De grote Amos Oz schreef schitterend werk over de periode van de kolonisatie van Israël, De heuvel van de boze raad is zo’n meesterwerk. Oz speelt het klaar juist in deze beginperiode de problemen zichtbaar te maken die nu in een heel andere verhouding alsnog spelen: van wie is het land? Maar ook vooral: hoe zijn de mensen die erin wonen. Oz versimpelt nergens en blijft als schrijver een monument van weldenkendheid, wat in Israël vandaag misschien moeilijker is dan elders.

‘Jeruzalem, 1947. De zomer voor de stichting van de staat Israël. Britse soldaten patrouilleren in de straten, kogels en bommen vliegen door de nacht. Te midden van al die onrust droomt de twaalfjarige Profi van een toekomst als vrijheidsstrijder.
De ontmoeting met een zachtmoedige Engelse politieagent plaatst hem voor een dilemma. Hij heeft geleerd dat je een verrader bent als je met Engelsen omgaat, maar de man schenkt hem de warmte die hij bij zijn veeleisende en kille vader zo mist. Profi worstelt voortdurend met de vraag of hij geen verraad pleegt. Vijfenveertig jaar later, als de volwassen verteller terugkijkt op zijn jeugd, denkt hij nog steeds met een mengeling van schaamte en verlangen terug aan de jongen die hij was.’

Eva Gerlach publiceerde al meer dan twintig bundels en won naast meerdere prijzen, in 2000 de P.C. Hooft-prijs voor haar gehele oeuvre. In haar voorlaatste bundel Kluwen schetste ze een beeld van het ondoordringbare labyrint van geheugen en herinnering. In Ontsnappingen worden pogingen ondernomen om daaruit weg te komen. Het hele oeuvre van Gerlach draait om wisselende thema’s als: leven en dood; vestigen en verplaatsen; liefde en haat. In alle gevallen gaat het om het soort overgangs- en wisselsituaties.

Over Kluwen schreef Arie van der Berg in NRC Handelsblad  (2011), ‘Regel na regel zoekt ze zich in de bundel een uitweg naar verheldering van wat haar omringt.’

Bij de presentatie van Jasper en zijn knecht vertelde uitgever Peter Nijssen dat het boek voortdurend over verhoudingen gaat. Over machtsverhoudingen, over relaties waarin sprake is van afhankelijkheid van de een ten opzichte van de ander.

Jaren geleden werd Gerbrand Bakker plotseling door een afkeer voor schrijven overvallen en vluchtte hij naar de Duitse Eifel, Schwarzbach, waar hij een oude woning betrok. Hij gaat het huis verbouwen en het stuk grond dat erbij hoort bewerken. Hij krijgt gezelschap van een hond die naar de naam Jasper luistert (als hij luistert). Het betreft een enigszins gedragsgestoorde, nauwelijks te disciplineren hond die een blok aan zijn been zal zijn. Vanaf december 2014 maakte Bakker korte metten met zijn schrijfcrisis door een jaar lang een dagboek bij te houden, waarin hij over zijn dagelijks leven in de Eifel vertelt en terloops diep in zijn eigen, nu eens deprimerende, dan weer uitbundige verleden duikt.

Ergens in het boek – het is ook in de catalogus van Privédomein geciteerd – schrijft Bakker
‘Na tweeënhalf jaar had mijn therapeut er – ik overdrijf iets – een gewoonte van gemaakt om meteen maar in slaap te vallen als ik binnenkwam. Ik ben totaal niet interessant, dacht ik. Er is feitelijk niets met me aan de hand, waarom zou hij anders steeds wegzakken? Maar het belangrijkste wat ik dacht was: ik moet het zelf doen. Ik moet het alleen doen. Dat betekende het einde van de gedragstherapie. Alles alleen doen. Niemand kan je helpen.’

Jasper en zijn knecht is een zelfanalyse in optima forma.

Patrick Conrad is schrijver van dertien thrillers, bekend als schrijver, dichter, plastisch kunstenaar en filmmaker. Zijn werk werd herhaaldelijk genomineerd voor de Hercule Poirotprijs die hij in oktober 2015 won voor zijn thriller Moço. Tevens werd hij vertaald in het Duits en het Engels. Zijn roman Limousine wordt in 2014 in Amerika verfilmd. De Cadillac van Mallermé, is een poëziebundel gecombineerd met collages.

Naar aanleiding van de publicatie van zijn verzamelde gedichten maakte Patrick Conrad een reeks klassieke lijm-en-schaarcollages als hommage aan zijn grote surrealistische en dadaïstische voorgangers. De gedichten ontstonden pas achteraf, als literaire parafrases, als geschreven illustraties bij de collages. Zo ontstond een wisselwerking tussen de plastische en de inhoudelijke benadering van de verschillende onderwerpen. De collages worden door de gedichten nader verklaard terwijl de gedichten dankzij de collages toegankelijker worden.

De nagedachtenis van Alexander von Humboldt lag al anderhalf eeuw te verstoffen in de archieven van Duitsland toen de jonge Duitse romancier Daniel Kehlmann het een tiental jaren terug  wakkerkuste met zijn veelverkochte boek Het meten van de wereld, waarin deze natuurvorser en -wetenschapper een hoofdrol speelde. Nu is er een prachtige begeesterende biografie. Andrea Wulf is haar en zijn beste ambassadrice in deze promotiefilm:

Van de uitgever: ‘

‘ Chris Kraus en haar echtgenoot Sylvère Lotringer brengen na een etentje de nacht door bij Dick. Chris voelt dat er iets is tussen haar en Dick. Samen met Sylvère begint ze hem brieven te schrijven, die ze in eerste instantie niet verzenden. Wanneer Dick hun telefoontjes en faxen onbeantwoord laat, krijgt hij langzamerhand de functie van een dagboek dat Chris in staat stelt de problemen van haar leven en relaties bloot te leggen.

I Love Dick wordt geprezen als de grensverleggende roman die zonder schaamte of terughoudendheid de vrouwelijke stem in de kunstwereld laat spreken. Het werd voor het eerst gepubliceerd in 1997 en kon rekenen op zowel controverse als een schare hartstochtelijke bewonderaars.’

Binnenkort op Literair Nederland de recensie.

De bijzonderste gewone vrouw van Nederland heeft weer een schitterend stripboek gemaakt. Zonder opschmuck, zonder tierlantijnen is Barbara Stok nog altijd Barbara Stok.

Naar de videoclip om dat echt goed te begrijpen en te waarderen. ‘Hehe….’

‘De eerste zomerdag, de laatste donderdag van April, valt op mijn verjaardag. Hemelgeiten wekken ons. De zon schijnt door de lamellen onze ogen in. Talloze vogelpoten wandelen over ons schuine dak. Ik steek mijn hoofd uit het raam, de dakrand is gevuld met spreeuwen.
We kleden ons aan en slepen stoelen naar buiten. De helling stoomt, de stenen dampen. Boven de weg trilt de lucht. Als je je oor op het mos legt is er niets te horen.’

Zomaar een alinea uit een van de verhalen die Laura Broekhuysen op revisor.nl publiceerde. Als je ook maar een beetje van de Skandinavische natuur houdt, zijn ze een feest om te lezen.

Laura Broekhuysen emigreerde met haar IJslandse man naar zijn geboorteland. Ze kochten er een huis aan een eenzame baai, met vier hectaren onontgonnen grond. Haar verhalen, nu gebundeld in Winter-IJsland, zijn het literaire verslag van het eerste jaar.

Niedekkers vorige roman, Als een tijger, als een slak lag niet in stapels in de boekhandel. Maar dat zegt lang niet alles. Kenners prezen het om het prachtige taalgebruik, maar benoemden ook het ongrijpbare, het raadselachtige en soms irriterende eraan.

Zijn nieuwe roman Oksana gaat over Lena die vlakbij Tsjernobyl wordt geboren en opgroeit bij haar grootmoeder omdat haar ouders bij de ramp met de kernreactor zijn omgekomen. Omdat een balletcarrière mislukt, vertrekt ze naar het Westen. Daar raakt ze verstrikt in de vrouwenhandel.

De uitgeverij: ‘Oksana is een roman en een dans, zwart en licht, een continent en een tijdperk doorkruisend. Rivieren, snelwegen, repetitielokalen, bordelen en buitenwijkvilla’s vormen het decor voor een tegelijk lyrisch en bitter relaas.’

Zonder land gaat over Keita. Hardlopen is zijn passie, maar hij moet zijn land ontvluchten omdat zijn vader, een kritisch journalist door het corrupte regime wordt opgepakt, gemarteld en vermoord.

Hardlopen was ook de passie van Lawrence Hill toen hij klein was. Hij was echter niet snel genoeg en besloot ‘dan maar’ schrijver te worden. Zijn betrokkenheid op het gebied van mensenrechten, identiteit en hechting kreeg hij van huis mee. Het zijn de onderwerpen die veel in zijn boeken naar voren komen.

Lawrence Hill: ‘De levens van al die vluchtelingen zonder papieren achtervolgen me al jaren. Zijn ze welkom of worden ze achtervolgd in hun oude of nieuwe land? De ontelbare vraagtekens in hun levens inspireerden mij tot het schrijven van Zonder land.’

Somberman en Remco Campert behoeven niet veel toelichting.

Twee jaar geleden keerde het door Campert bedachte personage Somberman terug in zijn Volkskrant-columns. Deze zijn nu gebundeld onder de titel Somberman op drift.

Stefan Verwey maakte er negentien toepasselijke tekeningen bij.

Er zijn maar weinig politici van wie je met enige gerustheid een boek ter hand zou nemen. Ernst Hirsch Ballin is er wel een. In zijn politieke carrière viel hij op door de onmogelijkheid flauwekul te bazelen, wat sommige andere politici zoveel makkelijker afgaat. Dit is dus een boek dat de nieuwsgierigheid opwekt, door de titel, maar ook door de keuze van besproken historische figuren: Lodewijk Ernst Visser, Titus Brandsma en Anton de Kom. Persoonlijke helden voor Hirsch Ballin, helder beschreven in een hoopvol boek.

De uitgever van het boek, de Harmonie schrijft: ‘Het werk van Gummbah behoeft nog steeds geen nadere uitleg. Sterker nog: beter van niet. You either love it or hate it. Voor de lovers komt er nu gelukkig weer een compilatie van zijn beste werk van de laatste tijd, zoals al eerder HIER en De avonturen van Wim Kut.’

En zo is het. Zou een datingsite de deelnemers indelen in wie om gummbah kan lachen, en wie niet, dan zou succes in een hoger percentage verzekerd zijn. Vreemd hoe in absurde humor ook een kijk op het leven vervat kan zijn.

Er is verschrikkelijk veel geschreven over meesterfilmer Hitchcock, bewijst ook de paginalange bibliografie in dit boek. Zou Peter Ackroyd daar nou nog iets boeiends aan kunnen toevoegen? Feit is dat wie zulke voortreffelijke films maakt tot de verbeelding blijft spreken. Maar moeten we het dan in de biografische details zoeken?

Zou Truffauds Hitchcock ooit te overtreffen zijn? ‘ One is ravished by the density of insights into cinematic questions…Truffaut performed a tour de force of tact in getting this ordinarily guarded man to open up as he had never done before (and never would again)…If the 1967 Hitchcock/Truffaut can now be seen as something of a classic, this revised version is even better. Phillip Lopate The New York Times Book Review’

Truffaus stelt cinematografische vragen aan het oeuvre.

Ackroyd schrijft bijvoorbeeld (in de vertaling van Arie Storm): ‘Het ligt voor de hand hier aan Hitchcocks eigen voorliefde voor seksueel getinte roddels en toespelingen te herinneren.’ Hier aan  te herinneren?

Oordeel zelf. Of wacht op de recensie op Literair Nederland.

Het gaat in dit nieuwe boek van Frans de Waal niet zozeer om hoe slim we zijn, maar om welke methodes we gebruiken in ons onderzoek naar intelligentie, empathie, altruïsme bij dieren. Met een zeker genoegen neemt De Waal oude collega’s de maat die vanuit een te beperkte visie op wie en wat zij testten tot verkeerde aannames kwamen. De Waals’ centrale stelregel is dat je 10.000 uur goed naar een diersoort moet hebben gekeken voordat je een test kunt ontwerpen. Een mooi klassiek voorbeeld is de veronderstelde achterblijvende intelligentie van de gibbon volgens oude tests. De Waal releveert het eenvoudige gegeven dat  de biotoop (hoog in de boom) van de gibbon hem evolutionair een ander soort hand heeft opgeleverd, waardoor hij eenvoudigweg niet in staat was de zaken van de grond te pakken, zoals dat in de test verwacht werd. Bij een opstelling waarbij de gibbon aan een touw moest trekken om zijn begrip te bewijzen deed hij het even goed als de andere primaten. Leerzaam en vlot geschreven is deze nieuwe De Waal. Boordevol wetenschapsgeschiedenis, persoonlijke ervaringen, respect voor onze mede aardbewoners en interessante testresultaten. Smullen!

Alweer een Modiano! In 2014 ontving hij de Nobelprijs. Aan de lange lijst van titels die Querido de laatste 30 jaar publiceerde worden nu nog de laatste ontbrekende toegevoegd. Het recept klinkt authentiek Modianoaans:

‘Ze zijn aan hun lot overgelaten, de jonge Odile en haar vriend Louis. Hand in hand leren ze Parijs kennen – het uitzicht over de stad vanaf Montmartre, de kleumende boekverkopers met hun stalletjes langs de Seine, de smalle straten en de dampende cafés in het Quartier Latin. Hun leven wordt bepaald door toevalligheden, zijwegen en noodoplossingen.
Eigenaardige individuen, sympathiek maar niet altijd betrouwbaar, kruisen hun pad. Hoe duister en chaotisch ook, na verloop van tijd transformeert hun jeugd tot een fascinerende herinnering, die Odile en Louis voor altijd zullen delen.’