• Zomerboeken 2018 – Van vakantieland tot er altijd wonen

    De acht bergen

    Vele jaren ging ik op vakantie naar Italië, steeds naar een andere regio, en raakte ik verknocht aan dat land. De klassieke kunsten, de conservering van het culturele erfgoed, de culinaire genotmiddelen, het prachtige landschap, de gastvrijheid van de Italianen: het zijn prachtige kenmerken van een land waar het weliswaar politiek niet lukt om van de huidige samenleving een moderne gemeenschap te maken maar waar het voor mij goed toeven is. Zes jaar geleden ben ik er gaan wonen….
    Van mij dus vier boeken van Italiaanse schrijvers, die ik met ontzettend veel plezier heb gelezen; drie ervan hebben een stad als achtergrond en wanneer je op vakantie gaat naar Italië zijn deze steden zeer de moeite waard om te bezoeken.

    Paolo Gognetti – De acht bergen
    Over dit boek moet niet al teveel gezegd worden. Het gaat over de relatie van een vader met zijn zoon, Pietro, en hun liefde voor het Noord-Italiaanse berglandschap. Ze wonen in Milaan maar trekken vaak de bergen in. We lezen ook over de relatie van Pietro met zijn beste vriend Bruno die opgroeit in de bergen.
    Het mooie is dat het verhaal zich langzaam ontvouwt. De ontwikkeling van beide relaties wordt  beschreven en gaandeweg besef je de invloed van verschillende gebeurtenissen op het leven van de twee vrienden. Dat is heel knap gedaan. Het is ingetogen geschreven, met mooie beschrijvingen van de natuur en het laat je niet meer los. En na lezing sta je voor de keus: ga ik naar de stad  of trek ik de bergen in?

     

     

     

    De acht bergen
    Auteur: Paolo Cognetti
    Uitgeverij: De Bezige Bij

    Bekentenissen van Zeno

    Italo Svevo – Bekentenissen van Zeno

    Dit boek heb ik twee keer gelezen; de eerste keer tijdens mijn zoektoch ging naar Italiaanse literatuur; de tweede keer op verzoek van Literair Nederland, toen er in 2015 een nieuwe vertaling verscheen van dit 90 jaar oude boek. Mijn recensie verscheen op 3 december van dat jaar; ik ben nog steeds enthousiast over het boek, het heeft niets van zijn glans verloren.

    Italo Svevo is geboren in Triëste, de stad waar het verhaal zich afspeelt. Die stad is zeker het bezoeken waard. Er staat ook een standbeeld van Svevo, er is een route uitgestippeld langs belangrijke plekken uit zijn leven en er is een museum aan hem gewijd. Maar eerst en vooral het boek lezen!

     

     

     

    Bekentenissen van Zeno
    Auteur: Italo Svevo
    Uitgeverij: Atheneaeum – Polak & van Gennep

    De tuin van de familie Finzi-Contini

    Giorgo Bassani – De tuin van de Finzi-Contini’s

    Dit klassieke meesterwerk uit 1962 gaat over de ondergang van de joodse gemeenschap in Ferrara, de stad waar Bassani is geboren. Aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog voert Italië rassenwetten in, joden hebben dan geen toegang meer tot de plaatselijke tennisclub. De Finzi-Contini’s stellen daarom hun particuliere tennisbaan open.

    Tegen de achtergrond van het opkomend fascisme tekent Bassani op schitterende wijze het leven in en om de villa aan de Corso Ercole 1 d’Este in Ferrara. Dat is een prachtige stad: sinds de 13eeuw bestuurd door het oudste vorstenhuis van Italië, de familie D’Este. Er is nog veel te zien in de stad dat daaraan herinnert, zoals het Palazzo Costabili en het Palazzo Schifanoia. De joodse begraafplaats die in het boek een prominente plaats inneemt en de villa van de familie Finzi-Contini’s zijn er ook nog. Ferrara is het prachtige décor van een prachtig boek.

     

    De tuin van de familie Finzi-Contini
    Auteur: Giorgio Bassani
    Uitgeverij: De Bezige Bij (2018)

    Bernini

    Franco Mormando – Bernini, his life and his Rome

    Deze biografie over beeldhouwer, architect en schilder Gian Lorenzo Bernini (1598-1680) laat onder meer zien hoe deze kunstenaar dankzij zijn goede contacten met het Vaticaan, Rome heeft voorzien van prachtige pleinen en beelden. Interessant om te lezen hoe hij die opdrachten in de wacht sleept.

    Hij heeft in de 17eeeuw een sterk stempel gedrukt op de kunst van Rome. Voor vier pausen schiep hij vele meesterwerken, teveel om op te noemen. Het Sint Pietersplein met zijn zuilenrij is er zo een, evenals het baldakijn in de Sint-Pietersbasiliek. Ook de vier stromen fontein op het Piazza Navona is een prachtig bouwwerk.
    Mormando schetst een indringend beeld van de kunstenaar, zijn persoonlijkheid en zijn meesterwerken. En Rome is natuurlijk altijd een bezoek waard!

     

     

    Bernini
    Auteur: Franco Mormando
    Uitgeverij: The University of Chicago Press
  • Zomerboeken 2018 – Voor de thuisblijver met insulafilie

    De atlas van afgelegen eilanden

    Er zijn van die zomers dat ik niet op vakantie ga. Geen lijstje van boeken die betrekking hebben op mijn bestemming daarom, maar wel een over gebieden waar ik nooit zal komen: verre eilanden met een bijna mythische klank. Voor de thuisblijver met een onvervulbare insulafilie.

    Misschien is de aantrekkingskracht van verre eilanden op mij wel ontstaan door de TV-programma’s van Boudewijn Büch die er gek op was. Zijn beschrijvingen zijn in diverse bundels verschenen, maar ik vind ze vaak wat te encyclopedisch. Ze hebben de diepgang van een anekdotentrommel.

    In omvang nog beperkter dan bij Büch, maar levendiger, zijn de beschrijvingen die Judith Schalansky wijdt aan verre oorden in haar Atlas van afgelegen eilanden. Vijftig eilanden waar ik nooit ben geweest en ook nooit zal komen. Ze besteedt aan elk eiland één pagina tekst met daarnaast steeds fraaie, door haar zelf getekende kaarten. Zij streeft niet naar encyclopedische beknoptheid, maar geeft impressies die iets te raden overlaten. Op haar fantasiereis doet ze natuurlijk ook St. Helena en Tristan da Cunha aan.

     

    De atlas van afgelegen eilanden
    Auteur: Judith Schalansky
    Uitgeverij: A.W. Bruna Uitgevers (2014)

    De donkere kamer van Longwood

    Die eilanden zijn het onderwerp van twee andere boeken die ik kan aanbevelen. St. Helena is natuurlijk beroemd door de ballingschap van Napoleon naar het eiland en de op daar gevestigde Longwood. Daarover is veel beschikbaar, maar het beste staat me bij De donkere kamer van Longwood (1997) van Jean-Paul Kauffmann. Het is zo dicht op de huid van Napoleon geschreven dat je het gevoel hebt naast de auteur over het eiland te wandelen.

     

    De donkere kamer van Longwood
    Auteur: Jean-Paul Kauffmann
    Uitgeverij: De Arbeiderspers

    Het waterhoentje van Tristan da Cunha

    Ook over Tristan da Cunha, dat met het eiland St. Helena en Ascenion deel uitmaakt van hetzelfde Britse overzeese gebied, is een aardige bibliotheek samen te stellen. De Nederlander Albert Beintema bezocht het eiland en verdiepte zich in de literatuur erover. Het resultaat werd een prachtig aanstekelijk boek Het waterhoentje van Tristan da Cunha (1997).

    Het waterhoentje van Tristan da Cunha
    Auteur: A. Beintema
    Uitgeverij: Atlas (2005)

    Het lied van de dodo

    En dan noem ik nog graag Het lied van de dodo (1996) van David Quammen, die het zelf ‘een eilandbiografie in een eeuw van extincties’ noemt. Hij doelt daarmee op de 17de eeuw toen verschillende diersoorten door ontdekkingsreizigers uitstierven. Hollandse zeevaarders hielpen zo op Mauritius de dappere dodo om zeep. Quammen schreef een ecologisch-wetenschappelijk boek, maar het is daarnaast ook een meeslepend verhaal over natuur, structuur en bevolking in die tijd dat de dodo op Mauritius zijn territorium had.

    Het lied van de dodo
    Auteur: David Quammen
    Uitgeverij: Atlas Contact, Uitgeverij
  • Zomerboeken 2018 – Aan de bewoonde wereld ontrukt

    Zomer

    De vakantie breng ik dit jaar in Noorwegen door. Al dan niet concreet of in herinnering vergezeld door drie boeken: Zomer uit De vier seizoenen van Karl Ove Knausgård, Tussen april en september van Tomas Espedal en Nooit meer slapen van W.F. Hermans.

     

    Herfst van Knausgård las ik al eerder – ja, gedurende de herfst. Lente en Winter heb ik nog niet gelezen. Alle delen, dat heb ik al wel gezien, zijn stuk voor stuk prachtig geïllustreerd. Ze bevatten allemaal korte stukken, mini-essays haast; een genre dat we van de Knausgård van vóór, maar ook wel degelijk uít de serie Mijn strijd kennen.
    De notities in Herfst zijn geschreven voor zijn dochter Anne. Prachtige teksten zijn het, die je mondjesmaat tot je moet nemen en laten smelten als een bonbon op je tong. Zoals:

    ‘Van Gogh probeerde zich te verplichten tot de wereld, maar dat lukte niet, hij probeerde zich te verplichten tot het schilderij, maar dat lukte niet, daarom ontsteeg hij beide en verplichte zich tot de dood, pas toen kwam de wereld en het schilderij binnen zijn bereik. Want alle kracht in deze schilderijen, al hun manische licht en heel hun unieke vermogen om tot je door te dringen, waardoor ze eruitzien alsof het hemelse in het aardse is doorgedrongen en dat verheft, bestaat op voorwaarde dat zijn blik werkelijk een laatste is.’

    Ik verheug me op Zomer!

    Zomer
    Auteur: Karl Ove Knausgård
    Uitgeverij: Uitgeverij De Geus

    Tussen april en september

    En ik geniet na van Tussen april en september van de eveneens Noorse schrijver Tomas Espedal, een boek dat deels speelt in Bergen, een hernieuwde kennismaking tijdens mijn reis. Er zitten omschrijvingen van de fjorden in dit boek, zoals:

    ’s Ochtends kwam het licht, een fel, wit licht dat tussen de bergen door de glanzende fjord [Sognefjord, EvS] doorsneed, alsof ze op ijs voeren, alsof de passagiersboot door een tunnel van licht gleed.’

    Wit staat bij Espedal overigens voor ‘iets boosaardigs dat zich verbergt in het zichtbare’: een huis waar de dood aanklopte, het bed van de overledene, de kastdeuren, het plafond en ga zo maar door. Maar ook sneeuw is wit, en die legt een beschermende laag. Want wit kan ook een gevoel geven ‘van geluk, van vrijheid, van niets’. Die dubbelheid – dat is mooi. Alleen daarom is het boek van Espedal een aanrader.

    Tussen april en september
    Auteur: Tomas Espedal
    Uitgeverij: Wereldbibliotheek

    Nooit meer slapen

    Mijn vakantie is tenslotte ook een uitgelezen gelegenheid om weer eens een boek van W.F. Hermans ter hand te nemen, Nooit meer slapen in dit geval. Dit speelt immers in Noorwegen. Weliswaar op een hogere breedtegraad (Finnmark) dan ik dit keer kom, maar toch.
    Hermans schrijft ook nog eens weergaloos mooi. Bijvoorbeeld over de natuur:

    ‘Rendieren. Fabelwezens van kerstkalenders en ansichtkaarten. Herten met geweien van vilt. Exotisch en door overmaat van beroemdheid banaal geworden. Maar dat rendieren voortdurend grommen, heb ik nooit geweten, nooit ergens gelezen en ik zou het nooit hebben kunnen vermoeden.
    Ik strompel voort, de anderen achterna, om zo dicht mogelijk bij de rendieren te kunnen komen. De lage zon werpt mijn schaduw voor mij uit, die tien maal langer is dan ikzelf ben. Iedere voetstap komt op andersoortig terrein terecht: mos, een struik, een steen en maakt een ander geluid. Daardoorheen alleen het ruisen van de rivier. Enkel als ik stilsta, bereikt het grommen van de rendieren mij, zoals je hartslag alleen tot je doordringt als je stil in bed ligt. De voorsten staan al in het water en nog verontrust onze aanwezigheid hen niet. Wij horen nu ook het klingelen van de bellen die sommige bokken dragen. Maar zelfs dit geluid geeft ons niet aan de bewoonde wereld terug.’

    Ik ben benieuwd hoe lang het na mijn reis duurt voor ik weer aan de bewoonde wereld teruggegeven ben …

     

     

    Nooit meer slapen
    Auteur: Willem Frederik Hermans
    Uitgeverij: De Bezige Bij
  • Oogst week 28 – 2018

    De verzuimcoördinator

    De verzuimcoördinator: over beeld, afwezigheid, bedrog is het vierde boek van beeldend kunstenaar Nicole Montagne. Ook in deze essaybundel geeft Nicole Montagne blijk van een nauwkeurig registrerende blik en het vermogen wat zij ziet in woorden te vangen.
    Rode draad in De verzuimcoördinator is het verlangen om een door bedrog aangetaste werkelijkheid te restaureren. Zelf bedrogen door haar echtgenoot – daar wijdt zij de nodige woorden aan – zoekt ze in beeldende kunst en literatuur naar tekenen van (aanstaand) liegen en bedriegen.
    Niet alle onderwerpen liggen vanuit de thematiek even voor de hand. Een aantal essays waarin Nicole Montagne terugkijkt op haar verblijf in het Praag voor de val van de lijkt meer op zijn plek haar vorige bundel Een makelaar in Pruisen: essays en verhalen (2104).

    De verzuimcoördinator
    Auteur: Nicole Montagne
    Uitgeverij: Wereldbibliotheek (2018)

    De Nijhoffs en ik of de gevolgen van een genre

    Toen De Nijhoffs of de gevolgen van een huwelijk in 1999 uitkwam, zorgde het boek voor ophef vanwege de onconventionele wijze waarop Marja Pruis het leven van A.H. Nijhoff beschreef. De omtrekkende bewegingen die zij noodgedwongen moest maken, leidden tot een indirect portret van een schrijfster en haar huwelijk dat volgens velen de benaming biografie niet verdiende.
    Bijna twintig jaar na dato kijkt Marja Pruis in een inleidend artikel terug op haar drijfveren en de totstandkoming en ontvangst van het boek dat integraal is opgenomen in De Nijhoffs en ik – of de gevolgen van een genre.
    Dat het boek vanwege de vorm omstreden was, is nauwelijks nog voorstelbaar. Wat nu veel meer in het oog springt is de manier waarop de debuterende Marja Pruis haar onwelgevallige eigenschappen van de mensen die haar aan een verhaal moeten helpen beschrijft.

    De Nijhoffs en ik of de gevolgen van een genre
    Auteur: Marja Pruis
    Uitgeverij: Nijgh & Van Ditmar (2018)

    The New Jerusalem

    Als Rob Riemen naar New York reist om Patti Smith te verleiden deel te nemen aan een Nexus-conferentie over tegencultuur, treft hij haar schrijvend aan. The New Jerusalem, het prozagedicht in wording, is haar reactie op de beslissing van Donald Trump om de Amerikaanse ambassade naar Jeruzalem te verplaatsen.
    In een inleidend essay dat ongeveer even lang is als het gedicht probeert Rob Riemen vat te krijgen op de visie van Patti Smith op de samenhang tussen kunst, tegencultuur en religieus bewustzijn.
    The New Jerusalem leest vervolgens als een eigentijdse openbaring, waarin in elk geval sporen van Arthur Rimbaud te traceren zijn.

     

    The New Jerusalem
    Auteur: Patti Smith
    Uitgeverij: Nexus Institute (2018)
  • Oogst week 27- 2018

     

     

    Tyfoon

    ‘Mensen op drift’. Zo omschreef Reinier van Houwelingen de hoofdpersonages in de verhalenbundel van Rob Verschuren, Stromen die de zee niet vinden

    Dat zou ook wel eens kunnen gelden voor de hoofdpersonen in zijn nieuwe boek Tyfoon waarin drie kinderen afspreken altijd bij elkaar te zullen blijven. Dat loopt natuurlijk anders. Een burgeroorlog voorkomt dat, en alle drie maken ze een andere keuze. Maar de verbinding blijft.

    Tyfoon speelt zich af in een fictief land, dat veel overeenkomsten vertoont met Vietnam. Het is verhaal over een bijzondere driehoeksverhouding, maar tegelijkertijd een kroniek van een veranderende samenleving, waarin traditionele waarden goedschiks of kwaadschiks plaats moeten maken voor nieuwe.

    Rob Verschuren woont en werkt in Vietnam. Op de website Trefpunt Azië waar hij aan bijdraagt wordt hij als volgt geïntroduceerd: ‘In zijn hangmat aan de Zuid-Chinese Zee schrijft hij reclame voor klanten en fictie voor zijn plezier.’

    Tyfoon
    Auteur: Rob Verschuren
    Uitgeverij: Uitgeverij In de Knipscheer

    Vrouwen en macht

    Mary Beard ontdekte al vroeg dat de kansen in het leven voor mannen en vrouwen niet gelijk zijn. Ze ging niet naar de universiteit van haar keuze omdat de mogelijkheden voor vrouwen daar beperkt waren.

    Inmiddels is zij een van de bekendste classici in het Verenigd Koninkrijk. In haar boek Vrouwen en macht toont ze ‘hoe in de geschiedenis machtige vrouwen behandeld zijn.
    Haar voorbeelden komen uit de klassieke oudheid en het hier en nu, en ze leggen de culturele pijlers onder een eeuwigdurende misogynie bloot.’

     

    Vrouwen en macht
    Auteur: Mary Beard
    Uitgeverij: Athenaeum

    Briljante man

    Michael Tedja is een Nederlandse kunstenaar. Hij schildert, tekent, maakt installaties en is schrijver. Zijn nieuwe boek, Briljante man schreef hij parallel aan de productie van de tekeningen voor zijn tentoonstelling Hypersubjective, een solovoorstelling in het Centraal Museum in Utrecht.

    Op de website van het Museum staat dat Hypersubjective ‘wordt gevormd door een overweldigende installatie, bestaande uit honderdvierendertig grote tekeningen. In deze installatie onderzoekt Tedja de mogelijkheden van zijn beeldtaal op papier. De reeksen tekeningen laten zich vergelijken met hoofdstukken uit een boek.’

    Briljante man laat met eenzelfde energie en scheppingsdrang als in de tekeningen thema’s opborrelen. Een greep: racisme, kunst, kunstenaarschap, schrijverschap, maatschappelijke chaos. Dit alles in een experimentele, hoogst oorspronkelijke en associatieve stijl. In de tentoonstelling is het originele handgeschreven manuscript te zien.’

    Briljante man
    Auteur: Michael Tedja
    Uitgeverij: Uitgeverij IJzer
  • Oogst week 26

    Een onbarmhartig pad

    Gerwin van der Werf (1969) is muziek docent en schreef daar op zeer aanstekelijke wijze over als columnist bij Trouw. In 2010 won hij de Turing Nationale Gedichtenwedstrijd, in datzelfde jaar debuteerde hij met Gewapende man.
    Zijn inmiddels vierde roman, Een onbarmhartig pad gaat over een huwelijk dat op zijn einde loopt. Het stel in kwestie gaat op roadtrip door IJsland. Daar pikken ze een lifter op waarmee ze bevriend raken. Tiddo raakt zelfs zo vertrouwd met de lifter dat hij hem in een opwelling iets vertelt dat beter geheim had kunnen blijven. Dat beseft Tiddo te laat en nu is het zaak de lifter zo snel mogelijk kwijt te raken voor deze iets tegenover zijn vrouw kan loslaten. Dat leidt tot een wilde tocht over een van gevaarlijke wegen.
    Een onbarmhartig pad gaat, aldus de uitgever, ‘over een man die tot het uiterste gaat om te behouden wat hij eigenlijk al kwijt is’.

    Een onbarmhartig pad
    Auteur: Gerwin van der Werf
    Uitgeverij: Atlas Contact

    Dagen van inkeer

    In Dagen van inkeer schrijft A.M. Homes (1961) over het moderne leven in Amerika waarin oppervlakkigheid en hypocrisie aan de oppervlakte liggen. In het titelverhaal ontmoeten twee oude vrienden elkaar tijdens een congres over genocide – zowel op spiritueel als fysiek vlak herontdekken ze elkaar en vinden ze troost in aloude tradities. In het satirische ‘Een prijs voor iedere speler’ wordt een man genomineerd voor het presidentschap terwijl hij boodschappen doet met zijn gezin. En in ‘Hallo allemaal’ schrijft Homes over een familie die zich volledig richt op uiterlijk vertoon, uit angst hun gevoelens te moeten onderzoeken.

    Naast een jeugdroman en twee verhalenbundels schreef Homes de romans: Het einde van Alice, In een land van moeders, Een brandbaar huwelijk en Dit boek redt je leven. In De dochter van de minnares beschrijft Homes het verhaal van haar adoptie en de absurde kennismaking met haar biologische ouders na dertig jaar. Vergeef ons werd in 2013 bekroond met de Women’s Prize for Fiction.
    Dagen van inkeer is het eerste nieuwe werk van Homes sinds het bekroonde Vergeef ons (2012) en volgens de uitgever ‘een belangwekkende toevoeging aan het oeuvre van een moedige, visionaire auteur.’

    Dagen van inkeer
    Auteur: A.M. Homes
    Uitgeverij: Bezige Bij, De

    De wintertuin

    Jan Konst is Literatuurwetenschapper en Neerlandicus en geeft sinds 1994 colleges als Hoogleraar aan de Vrije Universiteit van Berlijn op het gebied van Nederlandse taal en literatuur vanaf 1800.  Een Duitse familie in de lange twintigste eeuw gaat over vier generaties van een familie. De twintigste eeuw in Duitsland kende oorlogen, revoluties, crises en dictaturen. Mensen vervielen in armoede, raakten moreel gecorrumpeerd, of kwamen zinloos om het leven. Aan de hand van oude foto’s, brieven, objecten en ‘oral history’ beschrijft Jan Konst de levens van zijn Duitse schoonfamilie. Dat waren gewone mensen in een turbulente tijd.

    De Saksische Hilde Grunewald, dochter van een gymnasiumleraar, zag alles: ze werd op een haar na honderd jaar oud. Haar lot, en dat van haar ouders, kinderen en kleinkinderen, weerspiegelt de Duitse geschiedenis. Van landarbeiders en dagloners klommen ze op tot fabrieksdirecteur, slotvoogdes en bankmanager. Maar algauw bevonden ze zich als soldaat op de slagvelden, in de vuurzee van het bombardement op Dresden, in een voor de helft geconfisqueerd appartement in het communistische Oost-Duitsland. En uiteindelijk tussen de feestende menigte aan de Brandenburger Tor toen Berlijn opnieuw één stad werd.

    De wintertuin
    Auteur: Jan Konst
    Uitgeverij: Balans
  • Oogst week 25 – 2018

    De afstand die ons scheidt

    Voordat de Peruaanse regisseur en presentator Renato Cisneros in staat was zijn eigen familiegeschiedenis te onderzoeken en over zijn vader – ‘de beruchte ‘El gaucho’, een controversieel, machtig en gewelddadig politicus’ – te schrijven, moest er tijd verstrijken en had hij het nodig om ook letterlijk afstand te nemen. Cisneros woont inmiddels in Madrid en is inmiddels vooral schrijver. In De afstand die ons scheidt onderzoekt hij de relatie met zijn vader en vraagt hij zich af of hij ooit in staat zal zijn hem te begrijpen. Om van verzoeken nog maar niet te spreken. Zijn (zelf)onderzoek levert behalve het verhaal van een vader en een zoon ook het verhaal over een land dat lijdt onder een fout regime.

    De afstand die ons scheidt werd genomineerd voor de Premio Vargas Llosa en de Prix Médicis.

    De afstand die ons scheidt
    Auteur: Renato Cisneros
    Uitgeverij: Uitgeverij De Geus (2018)

    Een dagje in de stad

    Een jongen en zijn zusje vluchten eind januari 1953 naar Rotterdam waar ze hopen onderdak te vinden bij hun door hun vader vanwege onzedelijk gedrag van Goeree-Overflakkee verbannen oom. De oom herkent zijn neefje en nichtje nauwelijks, maar stelt zich gastvrij op, gaat een dagje gezellig met de kinderen op stap. Maar ondertussen weegt de familiegeschiedenis zwaar (de vader blijkt een grotere zondaar dan zijn broer) en dan weten ze nog niet eens wat hen te wachten staat.

    Een dagje in de stad is een kleine roman over grote tijdloze thema’s die speelt in een roerige periode in de Nederlandse geschiedenis.

    Een dagje in de stad
    Auteur: Ru de Groen
    Uitgeverij: Uitgeverij Van Oorschot (2018)

    Want de avond

    Want de avond is het volstrekt opzichzelfstaande vervolg op Kwartet (2014)’, staat er op de flaptekst van de nieuwe roman van Anna Enquist. Dat is natuurlijk niet helemaal waar, want Want de avond volgt de personages uit Kwartet nadat zij tijdens een repetitie het slachtoffer zijn geworden van een aanslag op een woonboot. Ze moeten met de gevolgen dealen, en hoe ze dat doen, beschrijft Anna Enquist in haar nieuwe roman.
    Die personages werden in Kwartet achtervolgd door verlies en vonden troost bij elkaar en in de muziek. De vraag is of zij nog meer tegenslag kunnen verwerken en niet opnieuw op zichzelf teruggeworpen worden.

    Want de avond
    Auteur: Anna Enquist
    Uitgeverij: Uitgeverij De Arbeiderspers (2018)
  • Oogst week 24

    Diepe aarde

    Maria Vlaar (1964) is (freelance) literair journalist met een lange staat van dienst in de Nederlandstalige letteren. Sinds 2016 werkt ze aan de biografie van Joost Zwagerman. Maar eerst debuteert ze met de verhalenbundel Diepe aarde. Deze week was Maria Vlaar te gast bij Radio Kunststof waar ze vertelde dat ze verhalen is gaan schrijven om de wereld naar haar hand te zetten. In 2014 verloor Vlaar haar man de schrijver en dichter Erik Menkveld, waarna ze is gaan schrijven. Hoewel het verhalen zijn over rouw, verlies en eenzaamheid zijn ze eerder ‘licht op de voet dan zwaar op de hand’. Verhalen over mensen die elkaar dingen aan doen.

    In Diepe aarde gaat het over wat zich verbergt achter alledaagse levens. Een stokoude vrouw koestert bijvoorbeeld haar herinneringen aan gezinsgeluk tijdens een verregende vakantiedag: ‘Alles wat er op de wereld was bevond zich op dat moment in een kleine ruimte van tentdoek, acht vierkante meter, twee grote en drie kleine mensen.’ Vlaar vertelt de levensverhalen en liefdesgeschiedenissen van onder anderen een wetenschapper met obesitas, een man met een dubbelleven en een therapeute die haakt naar seks. Verlangend naar verbondenheid krijgen zij allen te maken met verlies, verraad en rouw.

    Luister hier Radio Kunststof met Maria Vlaar.

    Diepe aarde
    Auteur: Maria Vlaar
    Uitgeverij: De Arbeiderspers

    Varia

    James Joyce (1882-1941) schreef naast zijn grote romans ook kleinere werken zoals gedichten, boekbesprekingen, schotschriften tegen de goegemeente, gaf lezingen over de onrechtvaardige kant van de Ierse geschiedenis en een toneelstuk. Om ze zelf te verzamelen en uit te geven kwam er niet van. Maar gelukkig heeft het vertalers duo Bindervoet & Henkes deze taak op zich genomen. Nu zijn dan de losse stukken van James Joyce verzameld in de bundel Varia. Volgens de uitgever: ‘Een daad van gerechtigheid’.

    Varia bevat: jeugdige opstellen (1900); boekbesprekingen (1902-1903); ‘The Holy Office’ (1904); Chamber Music (1907); de Italiaanse lezingen en krantenartikelen (1907-1912); ‘Gas from a Burner’ (1912); Exiles (1914); Pomes Penyeach (1927); Fluviana (1929) en ‘Ecce Puer’ (1932).

    Varia
    Auteur: James Joyce
    Uitgeverij: Athenaeum

    De verloren toon

    De Weense schrijfster Lida Winiewicz (1928) was deze week in Nederland om over haar boek De verloren toon te spreken. Een memoir over haar jeugd. Haar moeder overleed toen zij één jaar, en haar zus zes jaar was. Haar vader hertrouwt jaren later met een Joodse vrouw en wanneer de nazi’s aan de macht komen, vlucht hij met zijn vrouw naar Prijs en laat zijn dochters achter bij zijn zus in Wenen. Als Lida Winiewicz, zelf voor een kwart Joods, studeert voor klassiek zangeres wordt het haar door de nazi’s verboden op te treden. Vanaf dat traumatische moment haalt ze de hoge G niet meer. Achteraf relativeert de schrijfster dit met humor en scherpe ironie. ‘Het schijnt dat je ook kunt leven zonder te kunnen zingen.’

    Naast schrijver is Winiewicz vertaalster, (van onder meer Colette, Graham Greene en Alberto Moravia). In 2017 werd Winiewicz bekroond met de Literaturpreis der Stadt Wien, (na o.a. Elias Canetti en Elfriede Jelinek).

     

    De verloren toon
    Auteur: Lida Winiewicz
    Uitgeverij: Querido
  • Oogst week 23 – 2018

    Tussen Lenin en Lucebert

    Igor Cornelissen (1935) schreef als journalist voor Het Vrije Volk, Het Parool enVrij Nederland over onderwerpen als de sociale strijd, Oost-Europa, communisme, spionage en de Tweede Wereldoorlog.

    In Tussen Lenin en Lucebert schrijft hij over de opmerkelijke Nederlandse kunstcritica en communiste Mathilde Visser (1900 – 1985). Visser werd geboren in een welgesteld joods-liberaal milieu. Voor de oorlog woonde zij na een mislukt huwelijk een tijd alleen in Berlijn. Toen het haar daar te heet onder de voeten werd verhuisde ze naar Parijs waar ze de kunstenaars Pablo Picasso, Salvador Dali en Max Ernst leerde kennen. Die vriendenkring vormde haar verder en was de basis voor haar carrière als kunstcritica.

    Hoewel ze na de oorlog veel geld gaf aan de Communistische Partij van Nederland kostte het haar veel moeite om het lidmaatschap te verkrijgen. De partijleiding vertrouwde de rijke, in bontjas gehulde bourgeoisdame niet helemaal.
    Cornelissen reconstrueerde het levensverhaal van Mathilde Visser aan de hand van brieven, dagboeken en gesprekken met tijdgenoten.

     

    Tussen Lenin en Lucebert
    Auteur: Igor Cornelissen
    Uitgeverij: De Arbeiderspers

    Tokio mon amour

    In het eerste hoofdstuk van Tokio mon amour toont Ian Buruma zich nog onzeker:

    ‘…Mijn vlucht met Pakistan International Airlines was geboekt. Ik stond ingeschreven bij de filmacademie van de Nihon-universiteit in Tokio en had een studiebeurs toegekend gekregen van de Japanse overheid, waarmee ik de kosten voor mijn levensonderhoud kon betalen. Ik vond het spannend om voor een flink aantal jaren naar Tokio te verhuizen, maar ook een beetje eng. Zou ik geen heimwee krijgen en me zo eenzaam voelen dat ik de hele tijd brieven ging zitten schrijven aan mensen die zich op bijna tienduizend kilometer van Tokio bevonden? Zou ik binnen enkele maanden terug zijn, vernederd omdat ik een morele nederlaag had geleden? Ik had een Japanse vriendin, Sumie, die mee naar Japan zou verhuizen, maar toch.’ …

    Buruma kwam in 1975 aan in Tokio, en had geen idee wat hem te wachten stond. Hij was in Amsterdam en Parijs gefascineerd geraakt door Japanse films en theater en dus reisde hij naar de bron. In Tokio mon amour doet hij daar verslag van.

    Tokio mon amour
    Auteur: Ian Buruma
    Uitgeverij: Atlas Contact (2018)

    Amsterdam

    Eva Cossee over haar boek:

    ‘Mijn Amsterdam is een stad van immigranten. Dat ik zo denk, is niet zo vreemd. Mijn voorvaderen Cossée waren Hugenoten en kwamen in de zeventiende eeuw vanuit het Loire gebied naar Amsterdam, waar op dat moment bijna 10% van de bevolking van Franse herkomst was. Amsterdam heeft altijd een grote aantrekkingskracht op handelaren en kunstenaars gehad. Nu is Amsterdam de meest multiculturele stad ter wereld met nog meer verschillende nationaliteiten dan New York.

    Amsterdam. Stad van aankomst schetst een beeld van de bevolkingsopbouw na 1945. En Amsterdam is ook altijd een rebelse stad geweest, met rookbommen en protesten, door Harry Mulisch en A.F.Th. van der Heijden prachtig verwoord. De handel op het Waterlooplein wordt beschreven door Saskia Goldschmidt en de spreekwoordelijke vrije liefde in de hoofdstad door Cees Nooteboom, en het multiculturele straatbeeld door Robert Vuijsje. Tot slot krijgen ook de neushoorns en andere bewoners van de diergaarde Artis een stem.’

     

    Amsterdam
    Auteur: Eva Cossée
    Uitgeverij: Uitgeverij Cossee (2018)

    Waarom schrijven?

    De onlangs overleden Philip Roth heeft naast fictie ook veel non-fictie geschreven over een groot aantal onderwerpen, waaronder de schrijvers die hij bewondert, zijn eigen werk, het creatieve proces en de Amerikaanse cultuur. In Waarom schrijven? wordt voor het eerst al dit werk verzameld in één band. Het bevat de eerder verschenen essaybundels Lectuur van mijzelf en anderen en Over het vak, maar ook veel stukken die ofwel herzien zijn, of nooit eerder gepubliceerd. Waarom schrijven? geeft een prachtig beeld van de gedachtewereld van een van Amerika’s grootste schrijvers.

     

    Waarom schrijven?
    Auteur: Philip Roth
    Uitgeverij: Uitgeverij De Bezige Bij (2018)

    Tijdschrift Terras

    Terras is een tijdschrift voor internationale literatuur dat gemaakt wordt door medewerkers verspreid over de hele wereld. Het veertiende nummer, Elders, onderzoekt de tegenstellingen van stad en platteland, centrum en periferie, en brengt plekken in kaart waar iets bijzonders aan de hand is en waar op een mooie manier over geschreven kan worden.
    Het nummer bevat nieuwe ontdekkingen, niet eerder in het Nederlands vertaalde proza-auteurs die worden ingeleid door Annelies Verbeke, dichters zoals de Spaanse Sandra Santana en essayisten. Van Jon Fosse, die in het Nederlands taalgebied al naam heeft als toneelschrijver, worden gedichten en een essay gebracht. Daarnaast is er een hommage aan de dichter Charles Simic die dit jaar 80 wordt, verzorgd door K. Michel en Wiljan van den Akker en zijn er bijdragen van onder meer Arno Camenisch, Miek Zwamborn, Tomas Lieske, H.C. ten Berge en Joseph Zoderer. Menno Wigman figureert postuum in dit nummer als vertaler (naast Hélène Gelèns en Elma van Haren) van het Poettrio-project met Sean O’Brien, W.N. Herbert en Fiona Sampson.

     

     

  • Oogst week 22 – 2018

    Gaven, giften en vergiften : brieven

    De correspondentie tussen Simon Vestdijk en Willem Brakman begint als Brakman Vestdijk zijn debuutroman toestuurt. ‘Beste Brakman’ en ‘Beste Vestdijk’ werd al heel snel ‘Beste Wim’ en ‘Beste Simon’. Dat zij elkaar niet alleen over literatuur en hun wederzijdse vriend Nol Gregoor schreven, blijkt uit Gaven, giften en vergiften, de door Nico Keuning verzamelde en ingeleide brieven uit de periode 1961-1969. Het gaat ook heel vaak over de gezondheid van beide literatoren, die allebei arts waren. Beiden hebben een aanleg voor zwaarmoedigheid en depressies. Vestdijk weet Brakman te vinden als hij advies en pillen nodig heeft. Uit het voorwoord van Nico Keuning blijkt hoe groot de invloed van zijn depressies op het werk van met name Simon Vestdijk was.

    Gaven, giften en vergiften : brieven
    Auteur: Willem Brakman en Simon Vestdijk
    Uitgeverij: Uitgeverij Querido (2018)

    Ik bestaat uit twee letters

    In Privé-domein verscheen Ik bestaat uit twee letters, het dagboek dat A.H.J. Dautzenberg bijhield vanaf de dag dat hij 49 werd tot zijn vijftigste verjaardag. Het gaat hier niet om een alsnog publiek gemaakt dagboek, maar om speciaal voor deze reeks bijgehouden aantekeningen. Net als Ilja Leonard Pfeijffer is A.H.J. Dautzenberg iemand die in zijn werk speelt met het thema ‘werkelijkheid’. De vraag is of Dautzenberg van zijn verslag van zijn dagelijkse leven meer maakt dan alleen een literaire exercitie.
    De rode draad in Ik bestaat uit twee letters mag dan de relatie met tweelingbroer Hub zijn, aan wie hij al zijn hele leven vastzit, maar Dautzenberg doet ook uitgebreid verslag van wederwaardigheden in de literaire wereld. En dat kan interessant zijn, want in het vijftigste levensjaar was het onrustig bij zijn uitgeverij en ging Theo Sontrop dood.

    Ik bestaat uit twee letters
    Auteur: A.H.J. Dautzenberg
    Uitgeverij: Uitgeverij De Arbeiderspers (2018)

    De melodie

    Na een succesvolle carrière lijkt chansonnier Alfred Busi verzekerd van een rustige oude dag. In zijn ouderlijk huis, een riante villa op een aantrekkelijke plek, zou hij tevreden terug hebben kunnen kijken op zijn leven, als in het dorp niet geplaagd werd door dieren die ’s nachts de vuilnisbakken plunderen; een projectontwikkelaar het niet op zijn villa voorzien had, een journalist niet om werk verlegen had gezeten en zijn vrouw Alicia niet was overleden.
    De melodie van Jim Crace wekt de indruk een realistische roman te zijn over actuele onderwerpen, maar er gebeuren teveel wonderlijke dingen om het symbolische over het hoofd te zien.

    De melodie
    Auteur: Jim Crace
    Uitgeverij: Uitgeverij De Geus (2018)

    Victorieverdriet

    Toen haar grote liefde haar tijdens een vakantie in New York verliet, kwam dat hard aan bij Elfie Tromp. Onmiddellijk daarna werd haar liefdesverdriet een onderwerp in haar werk. Haar eerste pijn schreef ze van zich af in haar columns, daarna maakte ze een theatervoorstelling. Ook haar poëziedebuut Victorieverdriet is een verslag van het rouwen en klagen dat hoort bij een dergelijk verlies. Victorieverdriet is een reis in drie etappes, die min of meer samenvallen met de stadia van verwerking. De gedichten zijn een vrij letterlijke verwoording van gevoelens.

    Victorieverdriet
    Auteur: Elfie Tromp
    Uitgeverij: Uitgeverij De Geus (2018)
  • Oogst week 21 – 2018

    De Kim-dynastie

    Berichten in de media over Noord-Korea. We lezen, horen en zien ze inmiddels bijna dagelijks. Hoe gekleurd en aangedikt ze zijn is de vraag.

    In De Kim-dynastie vertelt journalist en historicus Casper van der Veen de geschiedenis van het communistische land. De Kim-familie regeert al meer dan zeventig jaar met ijzeren vuist over het Aziatische land, dat ondanks armoede en voedseltekorten de internationale gemeenschap bedreigt met kernwapens, langeafstandsraketten en cyberaanvallen.

    ‘Van der Veen prikt door mythes en ‘clickbait’ heen om zo het echte Noord-Korea bloot te leggen. Hier zien we geen onvoorspelbaar, gestoord of irrationeel bewind, maar een machiavellistisch en strategisch calculerend systeem dat alles doet om aan de macht te blijven. De 25 miljoen Noord-Koreaanse burgers krijgen in dit boek ook de rol die ze in andere media wordt ontzegd. Ze zijn geen willoze gehersenspoelde robots, maar mensen met overtuigingen, dromen en ervaringen – net als elders ter wereld.’

    Overigens blijven werkelijk gebeurde absurde situaties in De Kim-dynastie niet onderbelicht.

    De Kim-dynastie
    Auteur: Casper van der Veen
    Uitgeverij: Uitgeverij Van Oorschot (2018)

    De dag die nooit komt

    Oliver Reps is mede-eigenaar van kinderboekwinkel Casperle in Amsterdam. Zijn debuut De dag die nooit komt  is volgens die website ‘bedoeld is voor volwassenen en jeugdigen vanaf 15 jaar.’

    ‘De dag die nooit komt gaat over de zeventienjarige filmfanaat Elias. In één lange slapeloze nacht overdenkt hij de gebeurtenissen die hem in de situatie hebben gebracht waarin hij zich nu bevindt. Hij vertelt over die zomer, nu zo’n driekwart jaar geleden. Over zijn vriendin Polly, die als een engel uit de lucht is komen vallen, over zijn zusje Evi. En over de demonen in z’n hoofd. Het is een verhaal waardoor je voortdurend op het verkeerde been wordt gezet, het verrast, ontroert, en het voert je mee tot aan het ontluisterende einde.’

    Het omslagontwerp is van Magda Rijs. Ook de trailer maakt nieuwsgierig.

    De dag die nooit komt
    Auteur: Oliver Reps
    Uitgeverij: Uitgeverij De Harmonie

    Spoken in Moskou

    In 1926 reist Joseph Roth (1894 – 1939) voor de Frankfurter Zeitung door de Sovjet-Unie, van Kiev tot Moskou en Odessa. Roth is nieuwsgierig naar het sociale experiment dat moet leiden naar een nieuwe wereld en hij wordt door de revolutionaire regering met open armen ontvangen. Roth ontmoet boeren, leraren, arbeiders, priesters, toneelspelers en prostituees en ziet hoe desastreus het nieuwe regime uitpakt. De droom ligt snel in duigen, en Roth schrijft erover in een rake, zinnelijke stijl waarin nieuwsgierigheid en teleurstelling een tweestrijd aangaan. 

    De uitgever schrijft over Roth en zijn Spoken in Moskou: ‘een meesterjournalist die met diepe menselijkheid door een van de grootste illusies van zijn tijd heen prikt.’

    Spoken in Moskou
    Auteur: Joseph Roth
    Uitgeverij: Bas Lubberhuizen

    De passie volgens G.H.

    In De passie volgens G.H. ruimt kunstenares G.H. een kamer op, komt daarbij een kakkerlak tegen en plet hem. ‘Meer intrige bevat deze roman niet’ aldus de uitgeverij. Toch wordt dit boek beschouwd als een van de grootste Braziliaanse romans uit de twintigste eeuw.
    Eerder recenseerde Literair Nederland al Het uur van de ster (‘Een literaire betovering’) en de biografie over schrijfster Clarice Lispector door Benjamin Moser. Lees die recensies en u wordt waarschijnlijk ook nieuwsgierig naar het kafkaëske De passie volgens G.H.

    Lees ook de column ‘Boek zoekt vrouw’. Dan weet u een beetje waar u aan begint.

    De passie volgens G.H.
    Auteur: Clarice Lispector
    Uitgeverij: De Arbeiderspers

    De overblijfvader

    Vaart, humor en scherpe dialogen. Zo maar een paar trefwoorden die gebruikt werden voor het debuut van Henk Rijks, De kostwinner. 

    In zijn nieuwe boek De overblijfvader gaat het weer om dezelfde hoofdpersoon, Tonk van Lexmond, en zijn tweelingzoontjes over wie hij zich na vijf jaar afwezigheid weer gaat ontfermen.

    Op zijn website schrijft Rijks dat hij zo’n zes jaar geleden een verhaal bedacht ‘over een man die – naast heel veel andere dingen- op een basisschool helpt om kinderen vrij van luizen te krijgen.’

    U begrijpt het al, Henk Rijks wil niet onbedoeld meeliften op het succes van een ander en noemde zijn nieuwe boek daarom De overblijfvader. (Ook een woord overigens waarvoor je, als je dat intypt bij een zoekmachine een alternatief voorgeschoteld krijgt: bedoelde u overblijfmoeder?)

    De overblijfvader
    Auteur: Henk Rijks
    Uitgeverij: Uitgeverij Pluim
  • Oogst week 20 – 2018

    Witte huizen

    De vierde roman van Amy Bloom gaat over de geheime verhouding van Eleanor Roosevelt met de journaliste Lorena Hickok. Ze hadden een langdurige verhouding met elkaar waar de buitenwereld niets van wist. Tot de biografe van Eleanor Roosevelt, Blanche Wiesen Cook dit in haar biografie onder de aandacht brengt. Amy Bloom las de brieven die de beide vrouwen elkaar hadden geschreven en baseerde haar roman op de liefde tussen deze twee vrouwen waarvan er een presidentsvrouw was.

    Lorena Hickok ontmoet Eleanor Roosevelt in 1932 als verslaggeefster van Franklin Roosevelts eerste verkiezingscampagne. ‘Hick’, zoals haar vrienden haar noemen, is in armoede opgegroeid in South Dakota en heeft zich opgewerkt tot belangrijkste vrouwelijke journaliste in Amerika. In eerste instantie moet ze weinig hebben van de idealistische Eleanor, die uit een gegoed milieu komt. Toch bloeit er een passie op tussen hen. Hick neemt zelfs haar intrek in het Witte Huis, haar status als ‘first friend’ is daar publiek geheim, net als het bestaan van meerdere minnaressen van de president. Een roman die vele kanten van Amerika en van de liefde laat zien.

     

    Witte huizen
    Auteur: Amy Bloom
    Uitgeverij: Nijgh & Van Ditmar (2018)

    Olga

    Berhard Schlink (1944) is een Duitse jurist en auteur die zijn schrijverscarrièr begon met een serie detectives. Zijn in 1995 verschenen roman De voorlezer, werd een internationale bestseller en werd in meer dan 50 talen vertaald. Ook won Schlink er verschillende literaire prijzen mee, waaronder de Italiaanse literatuurprijs Grinzane Cavour en de Franse Prix Laure Bataillon. De voorlezer werd in 2008 verfilmd onder de titel ‘The Reader’, met Kate Winslet en Ralph Fiennes in de hoofdrollen.

    Zijn nieuwe roman speelt zich af rond 1900. Olga is een weeskind en woont in een dorpje in het oosten van het Duitse Rijk. Ze ontmoet Herbert de zoon van de plaatselijke landheer en ze worden op elkaar verliefd. Maar het klasse verschil laat dat niet toe. Olga is volgens Herberts ouders geen partij voor hun zoon. Olga verhuist als onderwijzeres naar een klein stadje en Herbert gaat op reis naar Rusland, Afrika en Amerika. Hij droomt van koloniale macht en wil net als Amundsen de poolgebieden veroveren. Maar hij is geen doorzetter en geen gewiekste planner. De expeditie start veel te laat in het jaar en Olga hoort niets meer van hem. Omdat ze met hem verbonden wil blijven, schrijft ze hem ‘Poste Restante, Tromsø, Noorwegen’. Iedere week een brief.
    In een beeldend tableau schetst de verteller in Olga het portret van een vrouw die moet meemaken hoe niet alleen haar geliefde, maar een heel volk het zicht op de realiteit verliest.

     

    Olga
    Auteur: Bernhard Schlink
    Uitgeverij: Cossee (2018)

    Miss Laila, gewapend & gevaarlijk

    Miss Laila, gewapend & gevaarlijk is de nieuwe roman van Manu Joseph van wie zijn vorige roman, Het onzichtbare geluk van andere mensen, verkozen werd tot boek van de maand bij DWDD.

    Miss Laila speelt zich af in Mumbai. Onder het puin van een ingestort gebouw ligt een man die iets mompelt over een jong stel dat een aanslag wil plegen. Elders volgt een agent van de inlichtingendienst twee terreurverdachten op de voet. Een van hen is Laila.

    Manu Joseph schreef een roman waarin hij het opneemt tegen het Indiase politieke klimaat, religie en seksisme.

    Miss Laila, gewapend & gevaarlijk
    Auteur: Manu Joseph
    Uitgeverij: Podium