Literair Nederland

Oogst week 8 – 2019

Een leven zonder einde
In de oogst van deze week een roman van de Franse schrijver Frédéric Beigbeder, waar ik nog nooit iets van gelezen heb maar wiens werk, nu ervan gehoord is, gelezen zal gaan worden. Dan een roman over collaboratie met de bezetter door Kristien Hemmerechts, een nieuwe dichtbundel van Tomas Lieske en een klein, doch fijn boekje van Bert Wagendorp.

Bij De Geus verschijnt Een leven zonder einde van journalist, literair criticus en romancier Frédéric Beigbeder (1965). Beigneder werkte jarenlang als tekstschrijver op een reclamebureau. Als schrijver brak hij door met de roman 99 francs (2000), waarin hij de reclamewereld kritisch beschrijft. Internationale aandacht verkreeg hij met zijn boek Windows on the World (2003), waarin hij afwisselend het verhaal beschrijft van een man en zijn zoontjes die in het restaurant van het World Trade Center aan het ontbijt zitten op de ochtend van de aanslag en van een schrijver die op hetzelfde moment aan een verhaal werkt in de Tour Montparnasse.

Van de cover van Een leven zonder einde de volgende tekst:

‘Vroeger dacht ik één keer per dag aan de dood. Sinds ik de vijftig gepasseerd ben, denk ik er elke minuut aan. Dit boek vertelt hoe ik me voornam te stoppen met dat stomme sterven. Creperen zonder te reageren was geen optie.
F.B.

PS: Al heeft het er alle schijn van, dit boek is géén science fiction.’

Dat klinkt berustend en uitdagend, maar vooral opstandig; dit moet gelezen worden om te kunnen duiden wat de betekenis van dit boek is.

Auteur: Frédéric Beigbeder
Uitgeverij: De Geus
Het verdriet van Vlaanderen
De Vlaamse schrijfster Kristien Hemmerechts (1955) maakte naast haar vele romans, reisverhalen en verhalenbundels ook naam met haar autobiografische essays. Daarvan is Taal zonder mij (1997) wel de bekendste.
Hemmerechts weet de meest ingewikkelde thema’s op een invoelbare manier te verwoorden. Haar roman De vrouw die de honden eten gaf (2014) over de vrouw van Dutroux, Michelle Martin, deed veel stof opwaaien, maar werd ook geprezen om zijn kwaliteit.

Haar nieuwe roman Het verdriet van Vlaanderen (wat onvermijdelijk doet denken aan dat andere ‘verdriet van’, door Hugo Claus) gaat over een lange traditie van zwijgen over de collaboratie met de Duitse bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland en Belgie. De vader van de tweelingbroers Hein en Toon Van den Brempt was een SS’er, hun moeder werkte als secretaresse voor het hoofd van de Belgische SS. Er werd lang over gezwegen maar nu willen zij die stilte doorbreken. Samen met Kristien Hemmerechts gingen ze op zoek naar de waarheid achter de taboes, de leugens en de mythes die na de Tweede Wereldoorlog aanbleven.

Auteur: Kristien Hemmerechts
Uitgeverij: De Geus
Keto Stiefcommando
Poëzie: Deze week verscheen de nieuwe dichtbundel van Tomas Lieske, Keto Stiefcommando. ‘Een knots en Lieskiaans theatraal verhaal van een serie bendeleden uit Saint Denis die zich met levens bemoeien’, liet tijdschrijft Terras op Facebook weten. ‘De kindertijd van hertogin Anna Amalia’ uit de bundel werd online voorgepubliceerd in op Terras.

Er zijn Afrikaanse jongens, die onder leiding van ene Keto Stiefcommando gedichten schrijven op helden. ‘Die gedichten brengen ze stuk voor stuk naar de basiliek van Saint-Denis. Zingend en bier in hun droge kelen gietend lopen ze achter de vuilniswagens aan door Parijs. Ze dragen foto’s mee van hun bezongen held en spuiten met rode verf de naam op een monumentale graftombe. Wie zijn die helden van wie zij de kindertijd bezingen? Ze vormen een uiterst eigenaardige verzameling van personen uit de westerse cultuurgeschiedenis: van Garibaldi en Don Quichot tot Eiffel en Thatcher.’  De bundel wordt als ‘actueel, rauw en verwarmend’ gekwalificeerd.

Auteur: Tomas Lieske
Uitgeverij: Querido
Fictie moet de sport redden
Columnist en schrijver Bert Wagendorp (1956) schrijft al sinds jaar en dag voor de Volkskrant en schreef verhalen, een roman en een novelle.
Fictie moet de sport redden is zijn nieuwste publicatie. Over wielrennen als een literair genre om het uit het dal van de nutteloze activiteiten te halen. Wagendorp haalt daarbij de literaire criticus Kees Fens aan, die dol was op wielrennen. Er werd gezegd dat Fens wielerkoersen las, zoals hij boeken las. Het koersverloop als een verhaal. Fens wenste tijdens het wielrennen kijken dan ook niet te worden gestoord, zoals een lezer niet uit een verhaal wenst te worden getrokken.

Wagendorp onderzoekt in Fictie moet de sport redden de indruk dat sport in de loop der jaren een dimensionaler is geworden, dat werkelijkheid en verbeelding steeds meer zijn samen gevallen, en de verbeelding verdwenen is. ‘Het is alsof de kale wedstrijd een waarde op zich vertegenwoordigt en we geen fictionalisering meer nodig hebben. Kees Fens zou in een sportcolumn wel raad hebben geweten met deze ontwikkeling.’

Auteur: Bert Wagendorp
Uitgeverij: Athenaeum

Ingrid Van der Graaf

21 februari 2019

Oogst

Bert Wagendorp, De Geus, Een leven zonder einde, Fictie moet de sport redden, Frédéric Beigbeder, Het verdriet van Vlaanderen, Keto Stiefcommando, Kristien Hemmerechts, Tomas Lieske, Uigeverij Querido, Uitegeverij Athenaeum
Oogst week 7 – 2019

Hugo Claus
De liefhebbers zullen blij zijn: bij de Vlaamse uitgeverij Polis is weer een boek over een van de grootste schrijvers van België verschenen. Het is Hugo Claus, Familiealbum dat gaat over de familie van Hugo Claus (1929-2008).

Het boek bestaat uit drie delen. Het eerste gaat over de jaren tussen 1929 en 1939, toen hij op kostschool zat en zijn familie eigenlijk nauwelijks kende. Het tweede deel gaat over de periode tussen 1939 tot 1944, zijn middelbare schooltijd die hij thuis doorbracht, en het laatste deel gaat over de tijd vanaf 1945 tot en met 1955 over zijn leven in Oostende, Parijs en Italië waarin hij optrok met kunstenaars en schrijvers en zelf acteur wilde worden.

Volgens de uitgeverij wil het boek ‘meer licht werpen op de periode van en na de Tweede Wereldoorlog en op de turbulente jaren met zijn eerste vrouw Elly Overzier en de experimentele schilders en schrijvers in Parijs en Italië in de eerste helft van de jaren vijftig.’

Hugo Claus, Familiealbum is geïllustreerd en voorzien van een bibliografie en register.

Auteur: Georges Wildemeersch
Uitgeverij: Uitgeverij Polis (2018)
Hugo Claus, de jonge jaren
In het kader van het verschijnen van Hugo Claus, Familiealbum is het interessant ook stil te staan bij Hugo Claus, De jonge jaren dat al een aantal jaar geleden, in 2015, is verschenen bij Polis.

In Hugo Claus, De jonge jaren, een biografie, worden de jeugdjaren van Hugo Claus tussen 1942 en 1949 beschreven. Het gaat vooral over dezelfde jaren als de autobiografisch geïnspireerde roman Het verdriet van België. Wat beiden, leven en werk, gemeen hebben, is de indrukwekkende ervaring die de Tweede Wereldoorlog voor de puber is geweest.

Beide boeken zijn geschreven door Georges Wildemeersch (1947) die tot 2013 gewoon hoogleraar Nederlandstalige letterkunde aan de Universiteit Antwerpen was, in 1996 het Studie- en Documentatiecentrum Hugo Claus oprichtte en veel over Claus gepubliceerd heeft.

Auteur: Georges Wildemeersch
Uitgeverij: Uitgeverij Polis (2015)
De kracht van angst
Deze week is bij Uitgeverij Pluim De kracht van angst: lessen van een oorlogscorrespondent voor het dagelijks leven van Hesna Al Ghaoui verschenen.
Al Ghaoui (1978) is oorlogscorrespondent in het Midden-Oosten. Zij weet wat angst is. Want op de vraag: Hoe komt het dat je niet bang bent?’ antwoordt zij dat zij vaak doodsbang is. Maar dat ze ermee heeft leren omgaan en geleerd heeft om die emotie de baas te blijven. Dat is belangrijk want als je dat niet kan, verandert angst in paniek en bij paniek raak je de controle kwijt.
Als je je angst geaccepteerd hebt en geleerd hebt om ermee om te gaan, kan je volgens Al Ghaoui de emotie sturen en er zelfs een positieve draai aangeven.

Aan de hand van haar vele ervaringen, – ze betrekt ook haar ervaringen als moeder – laat Al Ghaoui de lezer via psychologische experimenten en gesprekken met psychologen zien hoe angst werkt en hoe je ook in het dagelijks leven je angsten onder controle kunt krijgen.

Joris Luyendijk schreef het voorwoord en noemde het ‘een boek over angst waar je juist minder bang van wordt.’

Auteur: Hesna Al Ghaoui
Uitgeverij: Uitgeverij Pluim (2019)

Carolien

14 februari 2019

Oogst

de jonge jaren, De kracht van angst, Georges Wildemeersch, Hesna Al Ghaoui, Hugo Claus, Hugo Claus. Familiealbum, Uitgeverij Pluim, Uitgeverij Polis
Oogst week 6

Het heterogeen
In de Oogst van deze week twee poëziebundels, een debuutvertaling van een roman uit het Engels en een boek dat niet geschreven zou zijn als Donald Trump in 2016 niet tot president gekozen was.

Elly de Waard was jarenlang popjournalist voor de Volkskrant en Vrij Nederland, voor ze als dichteres naam maakte. Vanaf haar eerste bundel Afstand (1978) was ze spraakmakend omdat ze duidelijk stelling nam tegen de vijftigers die in die tijd nog bepaalden wat goede poëzie was. De liefde tussen vrouwen werd een van haar belangrijkste thema’s. Haar werk is daarom geliefd evenals om haar zorgzame omgang met taal. Het heterogeen is de negentiende dichtbundel van Elly de Waard.

Het werk van Elly de Waard wordt al veertig jaar trouw uitgegeven bij De Harmonie. Dat mag wel eens gezegd worden in een tijd van dolende schrijvers.

Auteur: Elly de Waard
Uitgeverij: De Harmonie
Identiteit
Francis Fukuyama is docent internationale economie aan de John Hopkins University en werd wereldwijd bekend met zijn boek Het einde van de geschiedenis en de laatste mens (1992).
Met zijn nieuwe boek Identiteit laat hij zijn licht schijnen op het electorale succes van populisten. Een succes dat verklaard wordt vanuit economische motieven, maar in feite voortkomt uit een behoefte aan identiteit. In Het einde van de geschiedenis schreef Fukuyama al dat mensen hechten aan erkenning van hun waardigheid. In Identiteit verklaart hij dit begrip vanuit het huidige tijdsgewricht.

‘Ik heb de laatste decennia veel nagedacht over de ontwikkeling
van moderne politieke instellingen: hoe de staat, de
rechtsorde en democratische verantwoording zijn ontstaan,
hoe ze zich ontwikkelden en op elkaar inwerkten, en ten
slotte, hoe ze in verval hebben kunnen raken,’ schijft Fukuyama in zijn voorwoord.

Auteur: Francis Fukuyama
Uitgeverij: Atlas Contact
Lief slecht ding
Dichter en essayist Frank Keizer (1987) is redacteur bij nY en medeoprichter van het online tijdschrift Samplekanon. Zijn eerste bundel Onder normale omstandigheden werd genomineerd voor de Poëziedebuutprijs Aan Zee.

Zijn nieuwe bundel Lief slecht ding is, zo de uitgever laat weten, ‘een zoektocht naar wat aantrekt en afstoot, naar wat beter maakt en wat zeer doet. Ikken en jijen (soms een jullie) verzamelen zich rondom vuren en keukentafels, liggen op beton of in een kapot bed. Ze begeven zich op een postmilitante weg naar iets wat toekomst heet. Ze wachten, bereiden zich voor. Ze praten over het wij dat nog moet worden aangeleerd of eerst afgeleerd.’ Want geluk zal collectief zijn, of niet.

‘Zijn poëzie is witty – geestig én intelligent – en bij vlagen messcherp en puntig’, oordeelde de Jury van de Poëziedebuutprijs Aan Zee over de poëtische kunsten van Frank Keijzer.

Auteur: Frank Keizer
Uitgeverij: Polis uitgevers
Veenland
De verhalenbundel Fen van Daisy Johnson (1990) werd vertaald als Veenland, door Callas Nijskens, die hiermee haar debuut als vertaalster maakte.

Daisy Johnson (Oxford, 1990) schrijft over vrouwen die de grenzen van hun kracht opzoeken. Het speelt in de moerasgebieden van Engeland en gaat over een tienermeisje dat zichzelf uithongert tot ze zo dun is als een paling. Over een huis dat verliefd raakt op een meisje en een jongen die uit de dood herrijst als een vos. Het moerasgebied is een plek waar dieren en mensen in elkaar overgaan, waar vreemde metamorfosen plaatsvinden en waar mythe en donkere magie zich ophouden.

Auteur: Daisy Johnson
Uitgeverij: Uitgeverij Koppernik

Ingrid Van der Graaf

7 februari 2019

Oogst

Atlas Contact, Callas Nijskens, Daisy Johnson, Elly de Waard, Francis Fukuyama, Frank Keizer, Het heterogeen, Identiteit, Lief slecht ding, Robert Vernooy, Uitgeverij De Harmonie, Uitgeverij Koppernik, Uitgeverij Polis, Veenland
Oogst week 5

De hoogste tijd
In 1919 wordt het algemeen kiesrecht in Nederland van kracht. Precies 100 jaar geleden dus.
In het voorwoord schrijven de auteurs dat Hoogste tijd ‘gaat over de strijd voor het vrouwenkiesrecht én over de gevolgen van het verkrijgen daarvan. Wat doen de vrouwen die zich actief hebben ingezet met het veroverde kiesrecht? Gaan ze stemmen en zo ja: op welke partijen stemmen ze en in hoeverre verschilt hun kiesgedrag van dat van mannen? Gaan ze de politiek in en zo ja, wat gaan ze daar doen? Zijn ze wel welkom in de politieke arena? Hebben ze een andere politieke agenda dan de mannen die ze hebben bestreden, of voegen ze zich netjes in de rijen van de politieke partijen waar ze nu eindelijk deel van mogen uitmaken? En hoe staat het met de vele vrouwen die zich niet hebben gemengd in de strijd voor het vrouwenkiesrecht, maar die vanaf 1919 wel mogen gaan stemmen?’

Het is niet het eerste boek dat over vrouwenkiesrecht geschreven is, dat is de auteurs ook duidelijk, daarom geven ze aan: ‘Nu, bij de honderdste verjaardag van het vrouwenkiesrecht, doen wij het nog eens over omdat iedere generatie nu eenmaal anders tegen het verleden aankijkt, maar bovendien omdat wij het niet alleen over de strijd willen hebben, maar ook over wat er daarna is gebeurd.’

Om dit 100-jarige feest te vieren wordt er dit jaar een aantal evenementen georganiseerd. Op dit moment is tot en met 21 februari 2019 in het Atrium, de grote centrale hal van het stadhuis in Den Haag, de tentoonstelling ‘100 jaar Algemeen Kiesrecht’ te bezichtigen.

Auteur: Monique Leyenaar, Jantine Oldersma, Kees Niemöller
Uitgeverij: Athenaeum (2019)
Ons leven in de bossen (2019)
De Franse schrijfster Marie Darrieussecq won in 2013 de Prix de Médicis met haar roman Je moet veel van mannen houden. In 2015 verscheen op deze site een bespreking van het boek Zeewee, die recensent Joost van der Vleuten de titel meegaf ‘hermetisch maar indrukwekkend’. Hij schreef dat ‘het leidt tot heftig proza, op het hallucinante af.’

Op de website van uitgeverij Vleugels is te lezen dat Darrieussecq ‘is gefascineerd door de tussenwereld, de grens tussen de werkelijkheid en het fantastische. Daar houden zich schimmen op, maar daar kunnen mensen ook ineens zomaar verdwijnen. Dat vaste en vervloeiende gebied bestrijkt zij in haar romans.’

In de dystopische roman Ons leven in de bossen heeft een vrouw zich teruggetrokken in de bossen, op de vlucht voor een vijandige maatschappij. Ze zit er te schrijven. En ze heeft daar haast mee, want haar lichaam en de wereld om haar heen verkeren in een staat van afbraak. Voorheen was ze psychologe. De mensen met wie ze zich in de bossen heeft verschanst zijn drop-outs die offline zijn gegaan en hun geïmplanteerde chip hebben verwijderd. Ze behoren tot de geprivilegieerde groep die in het bezit is van een andere helft. Een kloon.

Auteur: Marie Darrieussecq
Uitgeverij: De Arbeiderspers
Een kamer met een tafel met schrijfgerei
Ivo van Strijtem (1953) is dichter, literair vertaler en leraar Engels. En een groot poëzieliefhebber. Hij vertaalde gedichten en schreef ze zelf.

Hij schreef ook enthousiasmerend over poëzie door al dan niet in samenwerking met anderen boeken en bloemlezingen te publiceren zoals bijvoorbeeld de reeks De mooiste van… samen met Koen Stassijns, of de bloemlezing Van Heer Halewijn tot Hugo Claus en Iedereen dichter, met als ondertitel ‘Poëzie is een manier van leven‘. Zijn drijfveer: ‘Poëzie wordt onterecht als wereldvreemd, moeilijk en bovenal totaal nutteloos ervaren. Hoog tijd om het roer om te gooien.’

Zijn nieuwste bundel met eigen gedichten Een kamer met een tafel en schrijfgerei is net verschenen. De uitgeverij over deze bundel: ‘wanneer voor de dichter alle zekerheden wegvallen, blijft dat gereedschap over. In de bundel gaat het om wat er echt toe doet. In taal die de lezer niet op afstand wil houden, schrijft de dichter over de grote onderwerpen, over wat echt belangrijk is: liefde, mededogen, het onbegrijpelijke, en – onontkoombaar – de dood.’

Auteur: Ivo van Strijtem
Uitgeverij: Atlas Contact (2019)

Carolien

31 januari 2019

Oogst

Athenaeum, Atlas Contact, De Arbeiderspers, De hoogste tijd, Een kamer met een tafel en schrijfgerei, Ivo van Strijtem, Jantine Oldersma, Kees Niemöller, Marie Darrieussecq, Mirjam de Veth, Monique Leyenaar, Ons leven in de bossen
Oogst week 4

Pluk
Bij de oogst van deze week, literair vertalerstijdschrift Pluk, een nieuwe dichtbundel van Marieke Lucas Rijneveld en een novelle van Lammert Voos.

Pluk – de oogst van nieuwe vertalers is een podium waarop afgestudeerde vertalers debuteren met hun vertaling van zelfgekozen, vaak nog onbekende of ten onrechte in vergetelheid geraakte auteurs. Dit kan een kort verhaal zijn, maar ook een fragment uit een roman of poëzie. In Pluk kunnen beginnende vertalers zich presenteren aan literair agenten, redacteurs, uitgevers, geïnteresseerde collega-vertalers en andere lezers.

De inhoud van dit tweejaarlijkse tijdschrift is gevarieerd: lange en korte verhalen, lichte en zware onderwerpen, bekende en onbekende auteurs, oude en nieuwe teksten. Ook streeft de redactie naar een variatie van talen en taalgebieden. Het blad is nadrukkelijk bedoeld voor beginnende vertalers die niet meer dan één literair boek hebben vertaald dat is uitgegeven.

Pluk verschijnt twee keer per jaar. Elk nummer wordt geïllustreerd door steeds een andere beeldend kunstenaar.
Kijk voor meer informatie: http://www.tijdschrift-pluk.nl

Fantoommerrie
Kalfsvlies was haar poëziedebuut. Marieke Lucas Rijneveld ontving er meteen de C. Buddingh’-prijs voor.

Twee jaar later verscheen De avond is ongemak dat ook zeer goed ontvangen is en veel geprezen werd.

Deze maand is haar tweede dichtbundel verschenen, Fantoommerrie, waar de uitgeverij over zegt: ‘Deze bundel is een nieuwe verkenning in het universum van Rijneveld, dat paradoxaal genoeg aan de ene kant compleet onnavolgbaar is, maar aan de andere kant ook onmiddellijk herkenbaar en altijd eigen.’

Auteur: Marieke Lucas Rijneveld
Uitgeverij: Atlas Contact
Malterfoske
De novelle Malterfoske gaat over zeven generaties Groningse armoedzaaiers op de klei. ‘Er is incest, armoede, ziekte, uitbuiting, uitzichtloosheid. De bewoners van het buurtschap Malterfoske zitten vastgeklonken aan hun DNA, hun geboortegrond en de tijd. Lammert Voos schildert onbarmhartig het harde leven van een geslacht van boerenarbeiders, schippers, klompenmakers, pooiers en dienstmeiden. Voos’ liefde voor het Groningse land lezen we terug in korte, poëtische natuurpassages.

De novelle is ingedeeld in zeven hoofdstukken met bijbelse titels. Er is een onnadrukkelijke alwetende verteller aan het woord maar in het laatste surrealistische hoofdstuk, ‘Genesis’, kijken we door de ogen van een grootmoeder. Het blijkt de opoe van de auteur.’

Dichter/schrijver/essayist Lammert Voos publiceerde vier dichtbundels, drie boeken met kort proza en een roman. In 2016 verscheen bij AFdH Abdou en de anderen – Ooggetuigenverslag van een ex-vluchtelingenwerker, een geëngageerd essay over de hypocriete wijze waarop Europa met het migrantenvraagstuk omgaat.

Auteur: Lammert Voos
Uitgeverij: AFdH Uitgevers

Ingrid Van der Graaf

26 januari 2019

Oogst

de oogst van nieuwe vertalers, Fantoommerrie, Lammert Voos, Malterfoske, Marieke Lucas Rijneveld, Pluk
Oogst week 3 – 2019

Vrijheid
Komend weekend, op 19 januari, opent in Museum de Fundatie in Zwolle de tentoonstelling Vrijheid – de vijftig Nederlandse kernkunstwerken vanaf 1968. Tegelijkertijd verschijnt van Hans den Hartog Jager een boek met dezelfde titel. Den Hartog Jager heeft vijftig ‘kernkunstwerken’ geselecteerd, de – in zijn ogen – meest toonaangevende kunstwerken die de afgelopen vijftig jaar in Nederland zijn gemaakt.

Op de website van De Fundatie is te lezen waarom zij gekozen hebben voor ‘Vrijheid’ als thema: ‘Juist in deze fragmentarische tijden, waarin de betekenis van veel zaken die in Nederland decennialang vanzelfsprekend leken opnieuw worden bevraagd, willen we tonen wat de essentiële kracht van kunst is: nieuwe vergezichten openen, vastgeroeste normen, waarden en vormen ter discussie stellen, de tijdgeest weerspiegelen, en daarop vooruitlopen. Daarom hebben we gekozen voor ‘vrijheid’ als dragend thema. Dat woord heeft in Nederland de laatste jaren een curieuze, bijna populistische politieke lading gekregen. Vijftig jaar geleden stond ‘vrijheid’ nog voor de nieuwe, revolutionaire ontwikkelingen waarmee bestaande patronen werden doorbroken, nu is het woord vooral een symbool geworden voor het vasthouden aan ‘authentieke Nederlandse waarden’. Tegelijk is het óók eenvoudig vol te houden dat het streven naar vrijheid, onafhankelijkheid, uniciteit, al die jaren een kernwaarde van hedendaagse kunst is gebleven.’

Waarom ze dit initiatief hebben opgezet staat ook beschreven: ‘Door één keer zoveel ‘kernkunstwerken’ uit de afgelopen decennia bij elkaar te brengen willen we de actuele discussies over de rol van kunst in de maatschappij van nieuwe energie voorzien. Maar uiteindelijk hopen we vooral dat Vrijheid één grote viering wordt van de kracht van kunst: een tentoonstelling en een boek, om mensen te laten genieten, verdieping te bieden en aan te zetten tot denken, juist in deze wereld, in deze tijd.’

De tentoonstelling loopt van 19 januari t/m 12 mei. Het boek is vanaf heden verkrijgbaar.

Auteur: Hans den Hartog Jager
Uitgeverij: Athenaeum
Vacuüm
Op zijn eigen website vertelt Oscar Spaans waar de verhalen in zijn debuut Vacuüm over gaan: ‘over mensen die het allemaal niet zo goed meer weten.’

En hij vervolgt: ‘Volgens het cliché schrijf je geen boek zonder dat er bloed, zweet en tranen bij vloeien. In het geval van Vacuüm was het eigenlijk vooral zweet, maar dan wel letterlijk: de inspiratie voor de verhalen deed ik niet zelden op bij het verhuisbedrijf waar ik drie dagen per week werk.’

De uitgeverij heeft het over personages die onthecht zijn, langs elkaar heen leven en op zoek zijn naar houvast. Ze zitten vast, gaan een nieuwe fase van hun leven in, of sluiten er juist één af: ze bevinden zich allemaal in een vacuüm en moeten omgaan met de leegte die dat met zich meebrengt. Soms zijn het herinneringen aan een bepaalde plek die hen ervan weerhoudt om verder te gaan met hun leven, soms is het de belofte van een nieuw begin dat ze doet besluiten het oude achter zich te laten. In andere gevallen is er van een keuze helemaal geen sprake.

Een bundel over vallen en weer opstaan, of blijven liggen.

Verhalen van Oscar Spaans verschenen eerder in o.a. Revisor, Tirade en Kluger Hans. In 2017 won hij De Grote Lowlands Schrijfwedstrijd met zijn verhaal ‘Beestjes’.

Auteur: Oscar Spaans
Uitgeverij: Nijgh & Van Ditmar
Roadblock
Lovende recensies kreeg Pauline Genee op haar romandebuut Duel met paard dat in 2014 bij Uitgeverij Querido verscheen. Roadblock is haar tweede roman.

Die vertelt over Ava die verkiezingen gaat waarnemen in een niet al te gevaarlijk land. Het had een onschuldige onderbreking van haar drukke leven moeten worden: een soort vakantie. Maar het loopt anders: bij een roadblock valt Ava’s team in handen van een gewapende groep. Er klinken schoten, Ava wordt van haar teamgenoten gescheiden en belandt, ver van de bewoonde wereld, op een kale berg. In de angstige tijd die volgt probeert ze haar kansen in te schatten.

Heen en weer slingerend tussen hoop en vrees maakt ze de balans op van haar leven. Heeft ze de juiste keuzes gemaakt? Krijgt ze de kans haar grootste fout recht te zetten?

Auteur: Pauline Genee
Uitgeverij: Querido
Sido
In 2017 verscheen in de serie Privé-domein De eerste keer dat ik mijn hoed verloor van de Franse schrijfster Colette. Eind 2018 ging een film over haar in première met in de hoofdrol Keira Kneightley,

Beiden gebeurtenissen waren aanleiding voor uitgeverij Vleugels om Colette’s roman Sido in een herziene vertaling uit te geven.

In Sido schetst Colette in beeldende beschrijvingen haar jeugd in het Bourgondische dorpje Saint-Sauveur, met haar broers, ‘de wilden’, met wie ze oneindig veel in de bossen speelde, haar mysterieuze, eenzelvige zus, haar eenbenige vader met literaire en politieke ambities en haar eigenzinnige, vooruitstrevende moeder Sido.

Auteur: Colette

Carolien

17 januari 2019

Oogst

Colette, De Fundatie, Hans den Hartog Jager, Kiki Coumans, Nijgh en van Ditmar, Oscar Spaans, Pauline Genee, Roadblock, Sido, Uitgeverij Vleugels, Vacuüm, Vrijheid – de vijftig Nederlandse kernkunstwerken vanaf 1968
Oogst week 51

Verzamelde gedichten
De laatste Oogst van dit jaar. Vladimir Nabokov en Lolita. Veel verder komen veel lezers niet als hen wordt gevraagd naar het werk van deze grote meester. De meesten weten ook nog wel dat de schrijver meer geschreven heeft dan die ene roman die zo wereldberoemd is geworden, maar lang niet iedereen weet dat Nabokov ook een groot aantal gedichten heeft geschreven.
Bij uitgeverij Koppernik is onlangs een tweetalige uitgave verschenen met daarin al zijn gedichten: de poëzie die Nabokov zelf selecteerde voor de uitgave Poems and Problems (1970), met zowel door hem uit het Russisch vertaalde als rechtstreeks in het Engels geschreven gedichten, maar eveneens de poëzie die zijn zoon Dimitri uit het Russisch vertaalde.

Nabokov ontvluchtte in 1917 zijn vaderland Rusland, ging in eerste instantie in Groot-Brittannië wonen, vervolgens in Duitsland en Frankrijk en vluchtte uiteindelijk – toen de Nazi’s half Europa innamen –naar de Verenigde Staten om ten slotte het einde van zijn leven door te brengen in Zwitserland. Nabokov was ook een groot vlinderliefhebber en -kenner.
De gedichten vormen de weerslag van dat leven: lesgeven over Russische poëzie, vlinders, schaatsen, erotiek en liefde, de Russische Revolutie, ballingschap, eenzaamheid, een Amerikaanse ijskast. ‘Wie Nabokov wil leren kennen moet zijn poëzie lezen’, aldus de flaptekst.

Vertaler van deze gedichten is dichter en prozaïst Huub Beurskens die de uitgave ook voorzag van een voorwoord en verhelderende aantekeningen.

Auteur: Vladimir Nabokov
Uitgeverij: Uitgeverij Koppernik
Metamorfosen
Marietje d’Hane-Scheltema vertaalde al in 1993 de Metamorfosen van Ovidius.

Na haar succesvolle samenwerking met tekenaar Floris Tilanus bij haar vertaling van de Fabels van La Fontaine, ontstond de wens om ook een dergelijke uitgave te maken van het beste uit de Metamorfosen.
In deze eenmalige uitgave staan alle bekende mythen bij elkaar, over Narcissus en Echo, Jason en Medea, Daedalus en Icarus, Apollo en Daphne, Pyramus en Thisbe, Venus en Mars. En dat alles geïllustreerd door Floris Tilanus.

Van Marietje d’Hane-Scheltema verscheen in 2013 het boek Alles altijd anders, Over Ovidius, hier op Literair Nederland besproken door Machiel Jansen.

Auteur: Ovidius
Uitgeverij: Uitgeverij Van Oorschot
Leonardo literair
Komend jaar is het 500 jaar geleden dat Leonardo da Vinci overleed. Het zal geen toeval zijn dat nu in Teylers Museum in Haarlem de tentoonstelling ‘Leonardo da Vinci’ te zien is, en dat er bij uitgeverij Athenaeum Leonardo literair is verschenen.

Een van de hoogtepunten van de tentoonstelling in Haarlem zijn de drie voorstudies van Het Laatste Avondmaal, waaronder het portret van Judas. Teylers Museum wijdt een speciale ruimte aan deze wereldberoemde wandschildering, die als replica op origineel formaat (4,6 x 8,8 meter) te zien is. Met daar recht tegenover een replica op ware grootte van de bijzondere versie van Het Laatste Avondmaal uit de abdij in Tongerlo.

Niet zo bekend is dat Leonardo da Vinci (1452-1519) niet alleen een groot kunstenaar was, maar dat hij ook veel geschreven heeft. Hij heeft zelf nooit iets gepubliceerd maar na zijn dood heeft men duizenden vellen met losse invallen, annotaties, aanzetten van traktaten e.d. gevonden. Er zijn allegorieën en filosofische overwegingen, fabels en een bestiarium, voorspellingen en raadsels, grappige verhalen en fantastische evocaties, gedachten over de waarde van kennis en de betekenis van kunst. Aantekeningen vol persoonlijke herinneringen, brieven en boekenlijsten geven een bijzondere inkijk in zijn persoonlijk leven.

De Belg Patrick Lateur, (o.a. Prijs van de Vlaamse Gemeenschap voor Letteren in – Vertalingen 2013 en de Homerusprijs van het Nederlands Klassiek Verbond in 2017) staat garant voor de vertaling

De tentoonstelling in Teylers Museum is nog t/m 6 januari a.s. te zien, kaarten zijn alleen online verkrijgbaar.

De volgende editie van deze rubriek verschijnt weer in de tweede week van januari 2019. En vergeet niet: met elk boek dat u via Literair Nederland bestelt, steunt u ons.

Auteur: Leonardo da Vinci
Uitgeverij: Athenaeum
Grand Hotel Europa
Tot slot aandacht voor een boek van veel recenter datum: de nieuwe roman van Ilja Leonard Pfeijffer.
Massatoerisme, nostalgie, geschiedenis, vergane glorie, Europa in ‘beter’ tijden, de nieuwe tijdsgeest, migratie, liefdesverdriet en kunst.
Deze nieuwe, omvangrijke roman van Pfeijffer bevat het allemaal. De uitgever noemt het op de flaptekst ‘zijn beste boek tot nu toe’:

‘De schrijver neemt zijn intrek in het illustere maar in verval geraakte Grand Hotel Europa om te overdenken waar het is misgegaan met Clio, op wie hij in Genua verliefd is geworden en met wie hij in Venetië is gaan wonen. Hij reconstrueert het meeslepende verhaal van liefde in tijden van massatoerisme, van hun reizen naar Malta, Palmaria, Portovenere en de Cinque Terre en hun spannende zoektocht naar het laatste schilderij van Caravaggio. Intussen vat hij een fascinatie op voor de mysteries van Grand Hotel Europa en raakt hij steeds meer betrokken bij het wedervaren van de memorabele personages die het bevolken en die uit een eleganter tijdperk lijken te stammen, terwijl de globalisering ook op die schijnbaar in de tijd gestolde plek om zich heen begint te grijpen.

Auteur: Ilja Leonard Pfeijffer
Uitgeverij: De Arbeiderspers

Carolien

20 december 2018

Oogst

Athenaeum, Floris Tilanus, Grand Hotel Europa, Huub Beurskens, Ilja Leonard Pfeijffer, Leonardo da Vinci, Leonardo literair, Marietje d‘Hane-Scheltema, Metamorfosen, Ovidius, Patrick Lateur, Uigeverij Van Oorschot, Uitgeverij Koppernik, Vladimir Nabokov
Oogst week 50

Het donderdagtribunaal

Deze week oogsten we het complete werk (krap 4000 pagina’s) van Marcel Proust in een nieuw jasje, de tweede vertaalde roman van de Braziliaanse schrijver Michel Laub en literair tijdschrift Terras.

Het donderdagtribunaal van Michel Laub (1973) is een aanklacht tegen het ongebreidelde veroordelen via social media: de aanklachtverspreider bij het minste geringste van de veelal hypocriete aanklager. Philip Roth schreef De menselijk smet, Michel Laub Het donderdagtribunaal. Waarin twee beste vrienden (veertigers) e-mails met elkaar uitwisselen. Wanneer een van de twee in scheiding ligt, worden de mails explicieter en gaan over seks, liefde, trouw en verraad. Dit alles onderschreven met rauwe humor. Een uitlaatklep voor de vrienden. Maar wanneer de ex-vrouw deze mails vindt en openbaar maakt, is het hek van de dam en ontstaat er een groot schandaal.

Het NRC noemde het een moedige en onthutsende roman. Laatste zin: ‘Van buiten komt het straatrumoer, dat niet ophoudt, nooit zal ophouden: we hebben tijd, net als iedereen.’

Auteur: Michel Laub
Uitgeverij: Ambo|Anthos
Op zoek naar de verloren tijd

Op zoek naar de verloren tijd van Marcel Proust is eindelijk weer in zijn geheel verkrijgbaar in een prachtige uitgave van De Bezige Bij. Het is een van de grootste triomfen van de wereldliteratuur, maar daarmee ook een van de moeilijkst leesbare boeken van zijn tijd. De romancyclus is een gangenstelsel van sublieme personages, subtiele ironie, in heldere zinnen en scherpe observatie beschreven waar je, voor je het weet, in verdwaalt. De vertaling van À la recherche du temps perdu (bijna 4000 pagina’s) werd het levenswerk van vertaalster Thérèse Cornips (1926-2016). waarvoor zij gelauwerd werd met de Martinus Nijhoff Vertaalprijs.

Marcel Proust (1871-1922) leidde het leven van een mondaine schrijver. Hij leed aan astma en na de dood van zijn ouders, zonderde hij zich volledig af en wijdde zich aan het schrijven van de romancyclus.

Sinds halverwege de jaren tachtig werkte Cornips aan de integrale vertaling van de monumentale romancyclus. Haar was niet meer de tijd gegund om In de schaduw van meisjes in bloei van een nieuwe vertaling te voorzien. Dit zevende boek is nu in haar geest vertaald door Désirée Schyns en Philippe Noble.

Tip: voor wie Op zoek naar de verloren tijd voor het eerst leest: lees eerst Alain de Bottons Hoe Proust je leven kan veranderen. Dan weet je in ieder geval waarom je het zou moeten lezen.

Auteur: Marcel Proust
Uitgeverij: De Bezige Bij
Terras #15
Medewerkers van Terras bevinden zich verspreid over de hele wereld en de redactie is immer benieuwd naar wat er aan de andere kant van de grens leeft. Dit samengebracht levert steeds mooie literaire stukken op en zet voor de lezer de deur open naar schrijvers, die (omdat ze zover weg leven, niet vertaald zijn, namen niet beklijven), binnen het bereik komen. En dan is het aan de lezer om verder te zoeken naar werk van deze schrijvers.
Het in november verschenen nummer is gewijd aan Afrika met daarin veel werk van Afrikaanse auteurs, jonge schrijvers en overleden gerenommeerde Afrikaans schrijvers uit West- Oost- Zuid- en Midden-Afrika.

Onderbelichte delen van de literatuur zijn het interessantst: voor de lezer die van ontdekken houdt, van ‘zelf doen’, ligt er een mooie weg te aan in het ontdekken van de namen en teksten die deze Terras biedt. Verhalen die – net als westerse verhalen – handelen over liefde, mannen en vrouwen, homoseksualiteit, vlucht en migratie, dagelijks leven, politiek en emancipatie, maar dan anders, omdat de achtergrond anders is. Dat geeft nieuwe ideeën en schept een nieuw begrijpen ‘van’

Als extra bijlage levert Terras een klein boekje, inmiddels het derde deel in de reeks ‘Schemerschijn’ en bevat de essaybundel Geringere schepsels van Jan Postma die rondom zijn verblijf op de Jan van Eyck Academie in Maastricht ontstond.

Auteur: Onder redactie

Ingrid Van der Graaf

14 december 2018

Oogst

Allan de Botton, De Bezige Bij, Désirée Schyns en Philippe Noble, Harrie Lemmens, Het donderdagtribunaal, Marcel Proust, Michel Laub, Op zoek naar de verloren tijd, Terras#15, Thérèse Cornips, Uitgeverij Ambo Anthos
Oogst week 49 – 2018

De verdeelde aarde
Lieve meneer God is de titel van een klein boekje uit 1991 (van Holkema & Warendorf) waarin brieven van kinderen aan God zijn opgenomen. De kleine Renée schrijft: Beste God, Wie trekt de lijnen om de landen heen?

Een wijze vraag, en één die centraal staat in De verdeelde aarde van publicist en vertaler Hans Dijkhuis (1952).
In de inleiding schrijft de auteur: ‘De aanleiding om dit boek te schrijven is de aaneenschakeling van verbazingwekkende en vaak verontrustende politieke gebeurtenissen in deze nog prille eeuw.’

Op de flattekst: ‘De huidige ‘verdeling’ van de aarde is het resultaat van een langdurig proces waarin diverse staatsvormen en nationalisme en kolonialisme centraal stonden en staan.
Hans Dijkhuis gaat na hoe feitelijke geschiedenis en ideeëngeschiedenis de grenzen hebben getrokken, hoe territoriumdrift van invloed is geweest, en hij laat zien dat er altijd is gedroomd over een grenzeloze wereld. Verder bespreekt hij hoe het komt dat iemands identiteit vaak in eerste instantie bepaald wordt door zijn nationaliteit. Parallel aan de staatkundige geschiedenis loopt die van de mensheid. Ook die is verdeeld geraakt in naties, maar tegelijkertijd streefden steeds mensen naar het ideaal van één wereld voor iedereen.’

Een uiterst actueel boek

Auteur: Hans Dijkhuis
Uitgeverij: Athenaeum (2018)
De geschiedenis volgens Bicker (1746-1812)
Amsterdammers kennen de naam Bicker natuurlijk. Het is de naam van een invloedrijk geslacht dat generaties lang in het bestuur van Amsterdam zat.

Over één van hen, Jan Bernd Bicker, heeft Mariëlle Hageman een boek geschreven. Zij omschrijft het boek als ‘het enerverende persoonlijke verhaal van Jan Bernd Bicker, een van de grondleggers van de Nederlandse democratie, en tegelijk een geschiedenis van Europa en Amerika in de tijd van Verlichting en revolutie.’

De geschiedenis volgens Bicker begint op 15 oktober 1787 als Jan Bernd Bicker Amsterdam ontvlucht, samen met zijn vrouw en negen kinderen. Overal in de Nederlandse Republiek wordt gevochten en geplunderd. Bicker is er niet meer veilig. De democratische revolutie waarvoor hij zijn positie als stadsbestuurder, zijn voorname familie en zijn thuis op het spel zette is mislukt.

Zeven jaar zullen zij rondtrekken van avontuur naar avontuur door een woelig Europa. Ook als hij ten slotte plaatsneemt in het allereerste gekozen Nederlandse parlement blijkt zijn strijd nog niet gestreden. Zijn belevenissen – grote historische gebeurtenissen en alledaagse voorvallen – beschrijft Bicker in talloze dagboeken, memoires, brieven en officiële documenten.

Auteur: Mariëlle Hageman
Uitgeverij: Uitgeverij Van Oorschot
Aquarium
Toneel- en scenarioschrijver Nathan Vecht staat bekend om zijn satirische stukken en puntige en snelle dialogen.
Bij uitgeverij De Harmonie heeft hij het ‘tekstboek’ Aqarium uitgebracht, een zwarte komedie over privacy. Het begint als een toneelstuk:

plaats
een stad in het westen

tijd
de nabije toekomst

personages
BRIGIT
WALTER, partner van Brigit
DORIS
RUDI, partner van Doris

‘Televisiepresentatrice Birgit en haar jongere geliefde Walter betrekken hun nieuwe appartement. Nog voor de verhuisdozen zijn uitgepakt, staan de buren op de stoep. De buurman doet iets bij de inlichtingendienst, maar wat, daar kan hij niets over loslaten. Wat begint als een onschuldige ontmoeting, verandert al snel in een nachtmerrie.’

Auteur: Nathan Vecht
Uitgeverij: De Harmonie
Witte raaf
In de NRC verscheen afgelopen jaar een serie columns geschreven door Floor van Liemt (21), een studente die van de ene op de andere dag haar leven op de kop ziet staan. Ze krijgt te horen dat ze chronische longkanker en weinig uitzicht op behandeling heeft.

Uit een van de columns: ‘Bij mijn ouders in Twente gaat het elke dag slechter met me. Mijn rechterflank doet veel pijn en ik ben sinds het begin van de onderzoeken al kilo’s afgevallen. Maar wel eindelijk maatje 36. Ziektewinst noemt mijn tante dat, die er is om mij te helpen verzorgen. Ik vind het een geinig woord en gebruik het zo vaak als ik kan om mezelf een beetje te troosten.’

Het loopt gelukkig anders. Vier maanden later schrijft ze over een bezoek aan de dokter: ‘“Het ziet er erg goed uit, Floor”, zegt hij, terwijl hij door de beelden op het computerscherm scrolt. Ik kan het met mijn eigen ogen zien: ik ben bijna helemaal schoon, op wat vlekjes van littekens na. Met een grijns van oor tot oor kijken mijn ouders en ik elkaar aan. Als we even later de spreekkamer uitlopen, zijn we alle drie in tranen van geluk.’

In Witte raaf heeft ze haar ervaringen beschreven. Realistisch en ondanks het onderwerp ook met humor en zelfspot.

Auteur: Floor van Liemt
Uitgeverij: Querido

Carolien

6 december 2018

Oogst

Amsterdam, Aquarium, De geschiedenis volgens Bicker, De verdeelde aarde, Floor van Liemt, Hans Dijkhuis, Jan Bernd Bicker, Mariëlle Hageman, Nathan Vecht, Witte raaf
Oogst week 48 – 2018

De zwarte heer Bazetub
Albert Vigoleis Thelen (1903-1989) is een Duitse schrijver die tijdens de oorlogsjaren zijn land ontvluchtte en vriendschappelijke banden onderhield met Nederlandse schrijvers als Albert Helman en Hendrik Marsman. Van 1947 tot 1954 woonde hij met zijn vrouw in Amsterdam. Zijn debuut Het eiland van het tweede gezicht werd in vertaling van Wil Boesten, in 2004 een zogenaamde culthit. In De zwarte heer Bazetub (Der schwarze Herr Bahßetup, uit 1956) en onlangs ook vertaald door Wil Boesten, is een omvangrijke autobiografische roman. Thelen was namelijk ook vertaler vanuit het Portugees en in de jaren na de oorlog krijgt hij de opdracht als tolk en gids op te treden voor de Braziliaanse professor Da Silva Ponto. Deze professor moet een toespraak houden bij het Vredespaleis in Den Haag.

Thelen loodst deze ‘heer en meester Bazetub’ door het naoorlogse Amsterdam en Den Haag.
Ondertussen raakt de vredesconferentie van de professor steeds verder uit het zicht en worden er honderden zijpaden bewandeld, waarmee Thelen zijn opdrachtgever gerust wil stellen. Waar ze komen laten ze een spoor van verwarring na. Professor ‘Bazetub’ heeft zijn missie al lang uit het oog verloren. Thelen loodst hem door het verregende Amsterdam, zorgt dat hij anarchistische fietsers overleeft en regelt voor de professor een extra trein naar Den Haag voor een zitting in het Vredespaleis. Kortom, Thelen doet vreselijk zijn best om zijn rol als privésecretaris tot het slot dapper te volbrengen.
De heer Bazetub – de rechtsgeleerde en minister Manuel Francisco Pinto Pereira (1889-1956) – heeft inderdaad met tolk Albert Vigoleis Thelen door de randstad gedwaald.

Auteur: Albert Vigoleis Thelen
Uitgeverij: Cossee
Simeliberg
Onlangs was de Zwitserse schrijver Michael Fehr (1982) in Nederland en maakte nogal indruk op het Crossingborderfestival met zijn enthousiaste vertelkunst. Naast schrijver is Fehr ook performer en woont sinds kort in Londen. Hij publiceerde drie boeken. Voor hij de roman Simeliberg af had, won hij in 2014 met een fragment uit Simeliberg al twee literaire prijzen: de Kelag-Preis en de Preis der Automatischen Literaturkritik in Klagenfurt.
Simeliberg wordt omschreven als een poëtische krimi. Er komt een berg in voor waar lijkwagens af en aan rijden. Er is sprake van een geldschat in de la van een vereenzaamde oude boer. Diezelfde boer wordt verdacht van moord op zijn vrouw. Er is de gemeentesecretaris Anatol Griese, die als taak heeft de vereenzaamde boer in te rekenen. Hij wordt met zijn jagershoed en buitenmodel emigrantengeweer door de plaatselijke bevolking argwanend bekeken en door de betreffende instanties van het kastje naar de muur gestuurd.
Een afspraakje bij een bevriende boerin vormt het begin van een fatale kettingreactie, waarbij Griese zich meer en meer verstrikt in zijn taak en de intrige zich (volgens de achterflap) ontrolt als een tragikomische zwart-witfilm.

Auteur: Michael Fehr
Uitgeverij: Koppernik BV
Kluger Hans #35
Literaire tijdschrift Kluger Hans kiest voor veelstemmigheid in de editie Denkmal. Met fysiek-beeldend werk: ‘Fleeting Parts’ van Milena Naef, bestaand uit marmeren beeldhouwwerken waaruit gaten zijn gehouwen die perfect rond lichaamsdelen passen (zie ook de cover). Veel bijdragen in deze editie waarin tekst en beeld een relatie met elkaar aangaan, zoals het werk van schrijfster Marjan de Ridder dat zich verbindt met het werk van kunstenares Femme ter Haar.
Er is werk in opgenomen van jonge dichters en schrijvers die aan elkaar gekoppeld werden tijdens een residentie van een week. Mooi beeldend werk met eenvoudige, maar sterk sprekende teksten als: ‘hun kind schrijft op de muur van een toilet: ‘Bel mij als je eenzaam bent’ gaat naar huis en vergroeit daar verder met de muren(…)’. Een zeer veelzijdige editie die in de kern het thema draagt: ‘onschuldige woorden bestaan niet, onschadelijke beelden evenmin’.
Verhalen van Annelies Leysen, Dennis Pauwels en Felix Sandon. Een editie waar je niet gauw op uitgekeken en in uitgelezen raakt.

Auteur: redactie
Hoop over been
De titel van de derde bundel van Joep Kuiper Hoop over been ligt dicht tegen ‘Vel over been’ aan. Dat laatste duidt op uitputting, schraalte het einde nabij en zo meer van alles wat te weinig is. ‘Hoop over been’ geeft het tegenovergestelde aan: er is hoop. Hoop, om kaalslag te omhullen, te vervullen met woorden, met poëzie.
Hierbij een gedicht uit de bundel:

jij was het

ja! ik dacht dit ben jij, en jij was het
die woord noch bon teruggaf, nooit reageerde
op de bekentenissen van mijn wegmisbruik,
de lijst met doden,

jij was het
die mij niet wilde arresteren;
ik smeekte je, dan toch op zijn minst een
proces-verbaal,

een nachtje in een warme cel
een chocolademelk eventueel, en als het echt
niet anders kon,
een executie hier en nu, in de sneeuw

Auteur: Joep Kuiper
Uitgeverij: Karaat

Ingrid Van der Graaf

29 november 2018

Oogst

Albert Vigoleis Thelen, Ard Posthuma, De Geus, De zwarte heer Bazetub, Denkmal, Femme ter Haar, Hoop over been, Joep Kuiper, Kluger Hans, MArjan de Ridder, Michael Fehr, Milena Naef, Silemiberg, Uitgeverij Cossee, Uitgeverij Karaat, Uitgeverij Koppernik, Wil Boesten
Oogst week 47 (2018)

Zijnsvariaties. Verbovelden
Gelijktijdig met de uitreiking van de eerste Sybren Poletprijs, -een oeuvreprijs van een Nederlandstalige auteur die schrijft in de geest van Polets werk– is vorige week de bundel Zijnsvariaties Verbovelden van Sybren Polet verschenen.

Zijnsvariaties Verbovelden is een bundel die is samengesteld uit handgeschreven versies van voltooide gedichten die postuum gevonden werden en nog niet eerder gepubliceerd zijn. Als eerbetoon aan de dichter geven de Polet-Stichting en Uitgeverij Wereldbibliotheek deze bundel uit met facsimiles van het handschrift en de door Elice de Gier en Laurens Ham bezorgde tekst.

Vorige week, op 18 november 2018, werd de Sybren Poletprijs 2018 uitgereikt aan dichter, roman- en theaterschrijver Peter Verhelst. Vanaf nu wordt de prijs elke drie jaar uitgereikt.

Polet zelf zou blij geweest zijn met deze winnaar. De jury haalt in het juryrapport zìjn woorden die hij over het werk van Verhelst schreef in Crito, ik ben de literatuur nog een haan schuldig, een bundel notities uit 1986:

‘open of opengewerkte structuren als uitvalbases naar zich uitdijende periferieën, permanente overschrijdingen van eerder, door anderen of zelf gestelde, grenzen, het ontkennen van te centralistische uitgangspunten via middelpuntvliedende constellaties nadát – vaak tevergeefs – een centrum gezocht werd of centra werden ontworpen.’

Auteur: Sybren Polet
Uitgeverij: Wereldbibliotheek (2018)
Wat doen wij hier?
De Amerikaanse schrijfster Marilynne Robinson (1943) zal op 15 december 2018 de openinglezing houden op de Nexus-conferentie ‘The Battle Between Good and Evil’.

Robinson, filosoof, theoloog en professor Creative writing en bekend van o.a. van de romans Gilead, Thuis en Lila, wordt als een van de meest toonaangevende religieuze denkers van onze tijd beschouwd.

Haar meest recente boek is Wat doen wij hier? ‘In een roerige tijd waarin we volgens Marilynne Robinson tussen links en rechts heen en weer worden gesleurd in een draaikolk, vraagt ze zich af wat het betekent om mens te zijn.
Dankzij haar kennis van theologie, geschiedenis en literatuur brengt zij een verloren verleden in verband met het heden, en schenkt zij aandacht aan grote levensvragen als: waarom bestaan wij, hoe moeten wij leven? In prachtig proza pleit ze voor het omarmen van de ideeën van grote denkers, en reflecteert ze op het hedendaagse politieke klimaat en op geweten, geloof, geluk, liefde, schoonheid en wat het betekent om te leven.’

Auteur: Marilynne Robinson
Uitgeverij: De Arbeiderspers (2018)
De wereld als leugen
Paul Gellings vertelt op zijn website waar zijn nieuwe boek De wereld als leugen over gaat:

‘Allereerst is het de geschiedenis van Milan Hartwich, een niet al te succesvolle schrijver-journalist, die per ongeluk met Nederlands populairste talkshowpresentatrice Myra Melchior een romance op en na het boekenbal beleeft. Omdat zij daarna iets heeft uit te leggen aan de roddelpers besluit ze hem maar tot haar biograaf te bombarderen. Volgt een spel van aanhalen en afstoten en uiteindelijk een wonderlijke biografie die Myra’s woede wekt en Milan zelfs op niet mis te verstane bedreigingen komt te staan. Hij beseft dat er in zijn geval geen scheidslijn meer loopt tussen bovenwereld en onderwereld en dat hij een passend antwoord moet zien te vinden op zijn netelige situatie.
Daarnaast is deze roman een satire op het opportunisme van redacties van kranten en talkshows en op de vervlakking en verplatting van de letteren als gevolg van mediabemoeienis. Met name schrijver Tijl Kramer, collega-columnist en kroegmakker van Milan, stelt deze verschijnselen vlijmscherp aan de kaak. Tijl is een soort grote broer, een mentor, die Milan geregeld aan het denken zet en hem ook probeert te behoeden voor het wespennest waarin Milan zich heeft gestoken door zich met iemand als Myra Melchior in te laten.
Een derde laag bestaat uit een sprookje dat, zoals wel vaker onder mijn pen gebeurt, een geheimzinnig eigen leven gaat leiden…’

Auteur: Paul Gellings
Uitgeverij: Uitgeverij Passage (2018)
Revisor 21
Tot slot aandacht voor Revisor nummer 21, waarin nieuw werk is verschenen van Alejandra Costamagna, Elisabeth Tonnard, Gilles van der Loo, Jens Meijen, Victor Frölke, Merel van Slobbe, Jilt Jorritsma, Han van der Vegt, Nikki Giovanni, Mathijs Deen, Miek Zwamborn, Roman Helinski en Marieke Lucas Rijneveld.

Auteur: Revisor
Uitgeverij: De Bezige Bij

Carolien

23 november 2018

Oogst

Arbeiderspers, de Revisor, Elice de Gier, Laurens Ham, Marilynne Robinson, Paul Gellings, Peter Verhelst, Sybren Polet, Sybren Poletprijs, T. Heuvelmans, uitgeverij Passage, uitgeverij Wereldbibliotheek, Wat doen wij hier?, Zijnsvariaties Verbovelden
Oogst week 46

Bakvis
In de oogst van deze week twee verhalen van Yolanda Entius, een leesautobiografie in essays van Daniel Rovers, Zeeuwse verhalen van Carolijn Visser en een historisch boek over 300 jaar Nederlandse walvisvaarders.

Wat je leest ben je zelf, of: wat je leest wordt je zelf. Bakvis is een verzameling essays van Daniël Rovers over boeken die hem vanaf zijn jongste jeugd hebben gevormd en tot schrijver hebben gemaakt. Te beginnen met Pluk van de Petteflet van Annie M.G. Schmidts, de jeugdromans van Thea Beckman, De vijf van Enyd Blyton, Dagboek van Anne Frank en verder opgroeiend met Franz Kafka, Penelope Fitzgerald, Nanne Tepper en David Foster Wallace. Door deze auteurs te lezen leerde hij spreken en schrijven over verlangens en gevoelens.
Bakvis gaat daarnaast over de meest eenvoudige en tegelijk fundamentele vragen in de literatuur. Waarom geldt het als diepzinnig om cynische boeken te schrijven? Zijn tv-series werkelijk de romans van nu? Wat is eigenlijk het verschil tussen een gedicht en een geheim dagboek? De conclusie die je uit Rovers essays zou kunnen afleiden is dat als je iets van je leven wilt maken, je aan het lezen moet slaan.

Auteur: Daniël Rovers
Uitgeverij: Wereldbibliotheek
Het verhaal van Benito Benin en dat van Fanny
De titel Het verhaal van Benito Benin en dat van Fanny vult het voorplat met tekst, daar tussendoor kruipen verschillende soorten slakken over de letters heen. Twee verhalen, met de lengte van een novelle over eenzame en zonderlinge figuren. Het verhaal van Benito Benin gaat over de vriendschap tussen het eenzame meisje Lieke en de slak Benito. Beiden zijn niet tevreden met hun leven, eerlijk gezegd zijn ze nogal ongelukkig. Vooruit dan, de eerste zin uit Het verhaal van Benito Benin luidt: ‘Dat hij verre van gelukkig was, met zichzelf en met zijn huis, ontdekte Benito toen hij op een ochtend in april voor het eerst van zijn leven in de spiegel keek.’

In het tweede verhaal En dat van Fanny, volgen we de ontwikkeling van iemand die het leven ternauwernood aan kan, naar iemand die de grip op haar leven volledig verliest. Ze ontwikkelt in haar eenzaamheid een obsessie voor de beroemde Alma Hendriks, van wie zij alles volgt. Ze wordt geregeld opgenomen en haar zus is de enige die haar bijstaat.
Ook hiervan de eerste zin: ‘Ze had met alles rekening gehouden: een gorsje, fluitend in een riethaag; een puttertje, happend in de pluizen van een paardenbloem; een vleermuis, hangend in een hoek van haar kamer; een gewone muis of mol – die nagels!’ Beide openingszinnen nodigen zeker uit om er meer van te willen weten.
Yolanda Entius vond voor dit tweeluik inspiratie bij actuele thematiek, die ze met toegankelijke toon tot persoonlijke en ontroerende verhalen wist te smeden.

Auteur: Yolanda Entius
Uitgeverij: Uitgeverij Van Oorschot
Zeeuws geluk
Wereldreizigster en schrijfster Carolijn Visser heeft inmiddels twintig titels op haar naam staan. Voor Zeeuws geluk hoefde ze niet ver te reizen. Op uitnodiging van een Zeeuwse zorgorganisatie logeerde ze op Walcheren en Noord-Beveland in woonoorden waar ouderen met dementie leven. Zij sprak met de bewoners en hun familie, met zorgmedewerkers en vrijwilligers over de watersnoodramp, klederdracht, de Duitse badgasten en de strenge kerk. Maar ook over de weidse landschappen, het silhouet van Veere en de levendige dorpscafés. De verhalen voerden haar terug naar haar eigen verleden, waarin ze op de fiets over Walcheren zwierf, waar ze vrienden maakte, en ruzie met een leraar kreeg en uiteindelijk vertrok.
Ze sprak, at en wandelde met de bejaarden en tekende hun verhalen op. Met actuele landschapsgezichten en historische foto’s van de eerste helft van de 20ste eeuw.

Carolijn Visser (1956) won vorig jaar de Libris Geschiedenis Prijs en de Zeeuwse Boekenprijs met ‘Selma’, over het dramatische leven van een Nederlandse vrouw in het China van Mao. In 2013 werd haar boek ‘Argentijnse avonden’ bekroond met de VPRO Bob den Uylprijs.

Auteur: Carolijn Visser
Uitgeverij: Atlas Contact
Walvissen groot en vet
Sinds 1986 is de jacht op walvissen verboden, maar daarvoor was het eeuwenlang een avontuurlijke maar ook risicovolle onderneming. Meer dan driehonderd jaar voeren Nederlanders ter walvisvaart naar het Hoge Noorden. Walvissen groot en vet is een bloemlezing waarin aan de hand van authentieke bronnen beschreven is hoe de jacht op de walvissen in het tijdperk van de arctische walvisvaart in z’n werk ging. In ijzige zeewateren speelden zich avonturen en rampzalige gebeurtenissen af. De teksten zijn veelal van opvarenden die het harde leven aan boord hebben meegemaakt en zijn hertaald door Hans Beelen en Ingrid Biesheuvel.
Met afbeeldingen die het beeld bij de verhalen compleet maakt. Uit Walvissen groot en vet blijkt de historische betekenis van de walvis en de walvisvaart voor de Nederlandse economie, wetenschap en cultuur.
Volgens de uitgever: ‘Een boek vol spannende en relevante verhalen!’

Auteur: Diverse auteurs
Uitgeverij: Athenaeum

Ingrid Van der Graaf

16 november 2018

Oogst

Athenaeum, Atlas Contact, Bakvis, Carolijn Visser, Daniek Rovers, Hans Beelen, Het verhaal van Benito Benin en dat van Fanny, Ingrid Biesheuvel, Van Oorschot, Walvissen groot en vet, Wereldbibliotheek, Yolanda Entius, Zeeuws geluk