Met veel plezier en nieuwsgierig naar het slot heb ik het boek gelezen. Met veel plezier, want het is heel vlot geschreven en in een behoorlijk ‘plastische’ stijl : je ziet de beelden zo voor je. ‘Plezant’ , in de letterlijke zin van het woord, was dat natuurlijk niet altijd, vooral bij de oorlogsscènes, die haarscherp de gruwelijke realiteit van de Eerste Wereldoorlog beschrijven. Tegelijkertijd ook interessant om weten hoe het er echt aan toe ging. Ik vind dat Marc er zeer goed in geslaagd is om de ‘psychologie’ van het hoofdpersonage Bert weer te geven : zijn motivatie om naar Canada te vertrekken, zijn ervaringen en gevoelens tijdens de overseese reis en zijn verblijf in het verre vreemde land ; Berts ontmoetingen met de Russische vrouw tijdens de overtocht, met het West-Vlaamse meisje Lisa in Montréal en later met de ‘doodgraver’ zijn stuk voor stuk scènes (en personages) die bijblijven. Structureel goed gevonden vind ik de sporadische brieven van Paul (Van Ostayen) die vanuit de thuishaven (en later vanuit Berlijn) een totaal andere kijk op de Grote Oorlog geven. Het verhaal maakt nu en dan een tijdssprong en is helemaal niet voorspelbaar : je blijft benieuwd of Bert Anna zal terugvinden en hoe hun relatie (vooral na het onverwachte voorval) verder zal evolueren. Alleen wat het open einde betreft ben ik wat op m’n honger blijven zitten. Maar alles welbeschouwd is dat eigenlijk het enig passende slot. Uiteindelijk is het leven zélf helemaal onvoorspelbaar en beschikken we (gelukkig maar) niet over een glazen bol om te zien wat de toekomst brengen zal. Misschien kan Marc in een volgende roman vertellen hoe het Bert en Anna, en Paul en Emma verder vergaan is…