Walter van den Berg (1970) biedt met zijn roman Schuld een mannelijk perspectief op de maatschappij. Dat is opvallend in een boekenwereld waarin vrouwen een steeds groter segment van het lezerspubliek vormen. De vrouwen in het boek huilen of organiseren een high tea, terwijl de mannen crimineel of militair zijn. De personages zijn in zekere zin karikaturen en daarom is het moeilijk om met hen mee te leven.
Toch is Schuld een interessante roman juist door het volgen van een aantal mannelijke personages die hun gebrek aan diepgang compenseren met crimineel of bot gedrag. Het is een tekst die (al zal dat niet Van den Bergs oogmerk zijn geweest) geassocieerd kan worden met de zogenoemde ‘men’s movement’ die mede ontstond in reactie op het boek Iron John (1990) van de Amerikaanse dichter en schrijver Robert Bly. Bly maakt in dat boek een onderscheid tussen de ‘savage man’ en de ‘wild man’, waarbij de eerste een slechte invulling aan zijn mannelijkheid geeft (bijvoorbeeld door vrouwen te slaan) en de tweede zijn mannelijke energie op een goede wijze zou inzetten. De mannen in Schuld worstelen met de manier waarop ze invulling kunnen geven aan hun mannelijkheid, als lomperik of juist als (vermeende) ridder. Daarmee sluit Schuld aan bij de tijdgeest, waarin veel mannen het moeilijk hebben om hun rol als zinvol te zien in een feminiserende (Westerse) maatschappij.
Het verhaal gaat over de relatie tussen een vader en zoon en over de vraag wat de toedracht was van de doodslag waar Van den Berg in de eerste regel van zijn roman al naar verwijst. Een verhaal dat met zorg in elkaar is gezet. Zelfs zo dat het wat te geconstrueerd overkomt. Misschien was de rauwe mannelijkheid beter uit de verf gekomen in een woestere vertelwijze. Van den Berg springt in zijn Amsterdamse vertelling heen en weer van tijdstip naar tijdstip en van personage naar personage, waarbij de lezer langzamerhand de verhaallijnen met elkaar in verband weet te brengen.
Van den Berg maakt zich nadrukkelijk niet schuldig aan mooischrijverij. Soms snak je als lezer naar net iets meer brille, naar een treffend beeld, een geslaagde metafoor. Ook de stukken vanuit het perspectief van het personage van de schrijver Cor bieden die brille niet.
Schuld is niet een boek dat veel lezers zal ontroeren, maar het geeft een boeiende visie op een type mannenwereld dat misschien zal verdwijnen. De tekst laat je nadenken over man-vrouw verhoudingen: in hoeverre worden die bepaald door het tijdvak en de omgeving waarin men leeft of juist door universele ‘natuurlijke’ waarden? Misschien had de thematiek nog aan kracht gewonnen als het vrouwelijke perspectief (nu alleen vertegenwoordigd door het personage Sandra) meer uitgewerkt was geweest. Hoe dan ook: Schuld is een boek dat wel eens op leeslijstjes van leesclubs zou kunnen belanden en daar veel stof voor discussie zal doen opwaaien.
