De Roemeense schrijver Mihail Sebastian (1907-1945), pseudoniem voor Iosif Mendel Hechter, maakte in 1933 zijn debuut als romancier met Vrouwen. Zijn grootste successen behaalde hij evenwel met zijn toneelstukken. In 1935 veranderde Hechter zijn echte naam in zijn huidige schrijversnaam die hij officieel liet registreren om zo zijn joodse achtergrond te verhullen. Niettemin krijgt hij in het anti-semitische Roemenië vanaf 1940 een publicatieverbod, wat hij omzeilt door wederom schuilnamen te gebruiken.
Vrouwen is recent in het Nederlands vertaald en vorig jaar gepubliceerd. Het zijn eigenlijk 4 novellen waarin hetzelfde personage vertelt over zijn relaties met vrouwen en hij de erotiek ontdekt. Sebastian schrijft daar relatief open over, wat opmerkelijk mag heten voor een boekje dat in 1933 verschijnt.
In de eerste novelle vertelt Stefan Valeriu over drie vrouwen: de lelijke en gracieuze Renée, de mooie en oude Marthe en de jonge en sportieve Odette.
In de tweede novelle is Valeriu getuige van de bijzondere relatie tussen de Parijse Emilie en de dorpse Irimia; door toeval blijven ze aan elkaar hangen, maar uiteindelijk loopt dat niet goed af.
In de derde novelle schrijft ene Maria een brief aan Valeriu waarin zij zich beklaagt over haar paradoxale liefdesleven met haar man; zij weet dat Valeriu haar begeert.
In de vierde novelle tenslotte trouwt Valeriu plotseling met de circusartieste Arabella. Hun relatie eindigt even onverwacht.
In die vierde novelle komt de opstelling van Stefan Valeriu tegenover vrouwen duidelijk naar voren. Wanneer hij zich realiseert dat hij een getrouwd man is denkt hij:
‘Ik ben heel mijn leven een warhoofd en een eenzaat geweest, opstandig zodra een vrouw zich aan mij probeerde te binden, enkel en alleen begaan met de vrijheid over mezelf te beschikken, een vrijgezel uit predestinatie, en ik had tot dan toe niet begrepen hoe een huwelijk mogelijk was; louter het idee om elke nacht hetzelfde lichaam met dezelfde huiveringen terug te vinden leek absurd voor iemand als ik, eeuwige liefhebber van verrassingen en voorbijgaande overeenstemmingen.’
Deze passage vat de thematiek van deze novellen goed samen. Alle gaan over het dilemma van vrijheid en binding, van avontuurtjes en vastigheid, van eerlijkheid en leugenachtigheid. Sebastian weet die dilemma’s mooi te verweven in de verhalen die hij over de relaties van de hoofdpersoon met vrouwen schrijft. Die relatie lijkt vooral geobsedeerd door de schoonheid van vrouwen en wel zo dat hij met elke mooie vrouw naar bed wil. Is dat gelukt, dan is hij tevreden en is er ruimte voor een nieuwe vrouw.
Wanneer in de vierde novelle zijn vrouw zegt hem te willen verlaten voor een ander, hoort hij dit gelaten aan en protesteert slechts zwakjes. Het idee zijn vrijheid terug te hebben, overheerst.
Hoewel over deze thematiek veel is geschreven, weet Sebastian door zijn taalgebruik, vertelkracht en scherpzinnige waarnemingen van de relaties tussen vrouwen en mannen de lezer te boeien en in zijn verhalen mee te nemen. Het proza dat Mihail Sebastian schrijft is van grote schoonheid. Een juweel van een boekje!
