De verkavelingen van Arthur Goemans is een ouderwets goed boek. Plotlijn, structuur, (Vlaams) taalgebruik, de dialogen, weten hoe je personages van vlees en bloed op moet voeren behoren toe aan iemand met veel schrijfervaring. Maar niets is minder waar, De verkavelingen is het debuut van de dertigjarige Arthur Goemans. Hij schreef een opmerkelijk verhaal, heerlijk om een poosje in te wonen en op te trekken met Robert, Jenny, Wes, hun ouders en dorpsgenoten.
Het verhaal gaat om drie vrienden die begin jaren negentig worden geboren en in het fictieve Vlaamse plattelandsdorp Wildale opgroeien. Ze zijn alle drie intelligent en origineel, maar hun achtergrond is heel verschillend. Robert is de hoofdprotagonist, we zijn getuige van zijn geboorte, een couveusekindje. Hij blijft klein van stuk en draagt als jochie graag de communiejurkjes die zijn moeder maakt. Roberts moeder overlijdt als hij zeven jaar is, zijn jeugdtrauma waar niet over gesproken wordt. Hij groeit op met zijn beminnelijke en zachtaardige vader, zelf is hij ook zachtaardig, hij schrijft poëzie, is verlegen en eenzaam en heimelijk verliefd op Jenny. Robert is de meest serieuze en plichtsgetrouwe van het trio, er zijn geen drank of drugs in zijn leven. Het zouden ingrediënten voor een saai karakter kunnen zijn, maar Goemans geeft hem zijn deugden niet voor niets. Hij is een uitstekend tegenwicht voor Wes en Jenny die alles doen wat god verbiedt.
Club van onprettig gestoorden
Jenny’s achtergrond is ingewikkelder. Haar moeder kwam jong en ongewenst zwanger naar Wildale, ze vond een thuis bij Frank van Puymvelde, de plaatselijke projectontwikkelaar. Materieel gezien ontbrak het Jenny aan niets, ze kreeg op haar twaalfde een Cartierhorloge van haar stiefvader – op wie ze overigens dol was maar die haar ook teleurstelde. Ze was zeer eigengereid en dreef haar leerkrachten tot wanhoop, ze spijbelde, raakte al jong aan de drank en de pillen. Jongens die op haar verliefd werden moest ze niet. ‘Het ging goed zolang de jongens niet verliefd op haar werden. Verliefdheid was een afwijking die de vriendschap niet enkel in de toekomst verhinderde, maar ook retroactief oneerlijk maakte.’ En dat terwijl alle jongens verliefd op haar waren. Ze heeft prikkeldraad om zich heen en dat maakt haar een boeiend personage waar de eenzaamheid en het onvermogen vanaf druipen. Hetzelfde geldt voor Wes. Zijn vader is een b-acteur, die zijn Vlaams doorspekt met Amerikaanse oneliners. Zijn zoon doet hetzelfde. Hij is een prater, een dromer en ruggengraatloos. Wes raakt geobsedeerd door de muziek van The Strokes, hij koopt een elektrische gitaar, begint een band en komt via het criminele pad uiteindelijk in de zenmeditatie terecht.
Al jong beheerst de alcohol hun leven. Jenny richt De Club van de Onprettig Gestoorden op met drie leden: zijzelf, Wes en Robert. Het is hun vrijbrief voor kattenkwaad en drankgelagen ‘Na de laatste schooldag lagen Robert, Wes en Jenny in het maisveld bij de kubus. Sinds de rechtszaak was met voorzichtigheid komaf gemaakt: Wes had een fles appeljenever gejat en hij en Jenny speelden “slok slok”, merkte Robert, een spel met een eenvoudige premisse. “Ik neem een slok, en dan jij, en dan ik weer”, zei Jenny. “Tot het op is.” (…) “Wat doen we met hem?” vroeg Jenny. De jenever leek maar weinig effect op haar te hebben. “Hij moet zijn bed in”, zei Robert. “Hoe dan? Aanbellen bij Beatrijs, hier is je stomdronken zoon? No way.” “My way,” bazelde Wes, “or the highway.”’
Materieel ging het de pubers niet slecht, emotioneel liet hun opvoeding veel te wensen over en precies dat was wat hen met elkaar verbond. Goemans werkt dit aspect in zijn roman goed uit, zonder iets te benoemen, maar met humor, rijp taalgebruik, mooie metaforen en zelfspot in de dialogen. Zijn personages hebben zelfkennis, al kunnen ze daar niet zoveel mee.
Sappige roman
Het verhaal beslaat grosso modo dertig jaar, van 1990 tot 2020. In een hink-stap- sprong-chronologie krijgen we de hele achtergrond van de drie kinderen en hun ouders verteld in een wisseling van perspectieven of via een alwetende verteller, wat heel natuurlijk verloopt. Bijna aan het einde komen we meer te weten over Lauranne en Frank, de ouders van Jenny, al waren er al veel eerder zaadjes geplant die hun relatie intrigerend maakt. Soms voelt dat bijna te uitleggerig, maar het kennen van de achtergrond van zowel de ouders en sommige dorpelingen dragen bij aan de steunpilaren van het hele verhaal, dat uiteindelijk ook een sappige streekroman is. Het zijn deze details die het verhaal geloofwaardig maken.
De vrienden groeien na de middelbare school uit elkaar, maar echt uit het oog verliezen ze elkaar niet. Hun lot is zelfs zo verbonden dat ze willens en wetens dertig jaar later in 2020 nog steeds tot elkaar veroordeeld zijn. Het dorp is bijna te gronde gericht door verkaveling, aanstaande nieuwbouw bedreigt het natuurgebied en de cohesie tussen de dorpelingen staat onder druk door verdeeldheid.
Het is hier, aan het einde van het verhaal, dat het boek begint. Jenny’s fiets wordt in de Wildaalse vaart gevonden, nadat ze zelf tien jaar eerder spoorloos verdween. ‘Het was alsof Jenny, die een leven lang alles en iedereen in Wildale had verguisd, plots bang werd voor de stilte. En dat ze het met de weergoden op een akkoordje gooide, de Vaart liet opdrogen, en de gemeentewerkers naar haar fiets leidde.’ Spannend, want na een gedetailleerde beschrijving van tweeënhalve bladzijde hoe de fiets uit de vaart wordt gehaald, is het boek nog moeilijk weg te leggen. We willen weten wat er met Jenny is gebeurd.
Extra laag
Alle drie hebben ze hun idolen. Robert hangt aan de Vlaamse dichter Paul Snoek, Wes is fan van de post-punkband The Strokes en Jenny leest tijdens haar studie The Bell Jar van Sylvia Plath. Dat past bij haar karakter, ze spiegelt zich aan Plath, of is het foreshadowing naar haar eigen einde? Dat een jonge schrijver als Goemans zich bedient van deze motieven dwingt respect af. Het geeft het verhaal een extra laag en diepgang. Evenals de aftakeling van de natuurgebieden, de verdwijnende ecosystemen en oprukkende nieuwbouwwijk en de zijdelingse verwijzingen naar vogels, in het bijzonder de kwartelkoning, vroeger een veel geziene gast in de Vlaamse beekdalen. Een illustratie van de kwartelkoning staat zelfs op de voorkant van het omslag.
Arthur Goemans (1995) woont en werkt in London en is onderzoeker bij denktanks RAND en het Centre for the Governance of A.I., waar hij zich bezighoudt met de regulering van artificiële intelligentie. Hij studeerde rechten in Leuven en internationale betrekkingen aan het Europacollege en volgde beleidswetenschappen aan de universiteit van Cambridge.
Aan de Schrijversacademie in Antwerpen volgde hij een cursus Creatief Schrijven. Met De verkavelingen schreef hij een gelaagde roman over een benepen Vlaams dorp, waarin thema’s als vriendschap, trouw, de invloed van familie en het verliezen van dromen en liefdes een rol spelen. Een boek met het kaliber van Joe Speedboat en Bonita’s Avenue en misschien zelfs een graadje beter. Het is reikhalzend uitkijken naar Goemans’ volgende roman.
