Literair Nederland

Deze week in de oogst twee heruitgaven bij uitgeverij Polis van literaire grootheden, een nieuwe editie van literair tijdschrift Liter en een nieuwe roman van Tim Parks.

Uitgeverij Polis, die sinds kort ook Het liegend konijn uitgeeft, komt met een bloemlezing van teksten van de illustere kunstenaar Pier Paolo Pasolini (1922-1975). Meer dan veertig jaar na zijn gruwelijke en onopgeloste dood, (hij werd vermoord) blijft het oeuvre van deze Italiaanse schrijver, dichter en filmmaker een inspiratiebron voor velen. Piet Joostens koos niet eerder vertaalde polemieken uit de Scritti corsari en de Lettere luterane, aangevuld met nieuwe vertalingen van inmiddels klassieke gedichten. In de jaren zestig en zeventig schreef Pasolini moedige en gepassioneerde kritieken/polemieken op de consumptiemaatschappij. Zijn polemische teksten over abortus, drugs, het nieuwe fascisme, terrorisme, de bourgeoisie en de studentenbeweging waren de gevestigde orde een doorn in het oog. Als een visionair voorzag hij de cynische mediapolitiek van Berlusconi, de zwartgallige jaren van het Italiaanse terrorisme en de culturele homogenisering van de westerse wereld.

Uitgeverij Polis staat ook borg voor de heruitgave van de in 1916 geschreven roman Pallieter van de Vlaamse auteur Felix Timmermans (1886-1947). Precies honderd jaar geleden publiceerde Timmermans zijn roman Pallieter, getiteld naar de hoofdpersoon uit de roman. Pallieter is een pure levensgenieter, een man die staat voor het motto: ‘Pluk de dag’. Timmermans was ooit een van de meest vertaalde en productieve Vlaamse auteurs. De dichter Rainer Maria Rilke zei over de roman: ‘Lees dat boek. Je zal lachen, maar ook diep geraakt worden.’

Timmermans was autodidact in de schilderkunst en de literatuur. Hij schreef poëzie, voor toneel en romans en was illustrator van zijn eigen werk. In het in een paradijselijk landschap vormgegeven verhaal, geniet Pallieter als Adam ooit, gulzig van het leven en de natuur. Op een dag ontmoet hij Marieke (zijn Eva). Zij krijgen een drieling. Als zijn ongerepte vallei door de industrie wordt verzwolgen en het grote geld wordt geofferd, trekt Pallieter met zijn gezin de wijde wereld in. En dan begint het verhaal pas goed.

Liter is verbonden met de christelijke wortels van de Nederlandse cultuur. De inhoud van Liter laat echter zien dat welke levensbeschouwing dan ook, de uiting van goede literatuur nooit in de weg staat.
De nieuwe editie is een prachtig themanummer met aan 1916 gerelateerde bijdragen. Want, zo laat de redactie weten: 1916 was het jaar waarin Paul van Ostaijen ‘gaten in het vormelijke harnas schoot’ met zijn bundels Music-Hall en Het Sienjaal. Het jaar waarin de Grote Oorlog werd toegejuicht en verafschuwd. Het jaar waarin door dada oude lelijkheid werd getransformeerd in nieuwe schoonheid.
Maar ook veel nieuwe en vertaalde poëzie. Jan Pieter van der Sterre vertaalde werk van Guillaume Apollinaire. Nieuw werk van Mart van der Hiele, Pauliene Kruithof, Len Borgdorff, Menno van der Beek en Jane Leusink. En een handgeschreven gedicht, opgedragen aan Paul van Ostaijen van Alexis de Roode.

Naast essays en gedichten is er, zoals het Liter betaamt, ook ruimte voor beeldmateriaal, een verhaal van Koos Meinderts en een fragment uit het poëziedagboek van gastschrijver van dit jaar Benno Barnard.

Kijk op www.leesliter.nl voor de maand juli; die geheel gewijd is aan het jaar 1916.

De Engelse romanschrijver en vertaler van (o.a. Alberto Moravia en Italo Calvino) Tim Parks (1954) woont al meer dan dertig jaar met zijn gezin in Italië. De roman Thomas en Mary gaat over een stel dat dertig jaar getrouwd is (waar verder niets mee gesuggereerd wordt) en twee kinderen en een hond hebben. Het verhaal begint als Tom op het strand zijn trouwring verliest, wat voor zijn vrouw reden is de hare ook af te doen. Dan volgt het verhaal van een relatie die ten einde loopt. Waarin de echtelieden na elkaar naar bed gaan en ruziemaken over wie de deur van de koelkast open liet staan. Thomas en Mary gaat dus niet ‘over de liefde’ maar over de pijn die gevoeld wordt wanneer een koppel besluit dat het nu echt over is. Literatuur recensent Toef Jaeger noemde het lezen van dit boek ‘een vorm van ramptoerisme’. Hoewel, het kan voor anderen misschien ook het de ‘feiten onder ogen willen zien’ boek zijn.