Erwin Hurenkamp (1993) debuteerde in 2023 als dichter met de bundel Nu we er toch zijn, poëzie over de natuur, met veel invloed van en geïnspireerd door onder andere Ierse mythen en sagen. Pogingen is zijn romandebuut. Ook hier besteedt hij veel aandacht aan de natuur, bomen, bossen, het Ierse landschap.
Pogingen is een raamvertelling, bestaat uit twee delen en vertelt vooral het verhaal van Ella en in tweede instantie dat van haar zoon Johannes, met rollen voor haar man en haar moeder (omajuud). Als Johannes zeven jaar is besluit Ella weg te gaan zonder het idee te hebben waar naartoe en hoe en wat. Via Frankrijk komt ze uiteindelijk aan de zuidwestkust van Ierland terecht in een klein dorpje. Ze boekt een kamer in een klein en oud hotel, gerund door de eenzame uitbaatster Lina. Ella is de enige gast. Ze voelt zich thuis in de overweldigende natuur van Ierland.
Waarom ging ze weg? Was het vluchten, maar waarvoor? In haar huwelijk ‘werkten veiligheid en routines als een verdovend middel. Er volgden jaren van vergetelheid. Nu doe ik een poging daaruit te ontwaken. Het is niet de man voor wie ik ben weggelopen, maar waar die voor staat – de betekenis die zijn lichaam heeft gekregen.’
Ontsnappingskunstenaar
Ella voelt zich ongemakkelijk in het hotel en in het dorp, maar gaandeweg wordt ze geaccepteerd en accepteert ze zelf ook dat ze daar is. Ze ontmoet Conall, met wie ze een verhouding begint en die haar uiteindelijk in het huisje van zijn oma onderbrengt. Ze settelt zich steeds meer, is vaak tevreden, maar soms kriebelt het. De boeken die ze in het huisje vindt inspireren haar om zelf te gaan schrijven.
Ze schrijft het verhaal van de Selkies dat ze ooit aan haar zoon heeft verteld. Een Selkie is een wezen, een soort zeehond in zee, dat nieuwsgierig is naar het leven op het land. Op zeker moment bedwingt ze haar nieuwsgierigheid niet langer, komt uit zee, stroopt haar huid af en verbergt die. De Selkie wordt verliefd op de man die de huid vindt en leeft haar leven met hem. Als ze de huid weer vindt, trekt ze hem aan en verdwijnt weer in zee.
Wat Ella ook doet is nadenken over haar moeder: ’Mijn moeder is, net als ik, een bekwame ontsnappingskunstenaar: alles waarvan we in het dagelijks leven niet durven dromen vertrouwen we toe aan de verbeelding, de fantasie.’ Ella blijft schrijven: ‘Schrijven is vertrekken, weggaan, iets achter je laten.’
Conall leidt zijn eigen leven, is veel weg maar als hij thuis is claimt hij Ella. Een oude vriend van hem komt in beeld; de twee mannen en Ella hebben seks, Conall lijkt verliefd op zijn vriend. Ella blijft zoeken en schrijven, praat er met Lina over die haar vraagt waarom ze blijft en haar vergelijkt met ‘een vastgegroeide oester aan een rots die blijft wachten tot al haar vragen zijn uitgedoofd, tot het voorbij is’. Ella besluit terug te gaan naar huis, waar ze haar moeder van alles verwijt. Haar zoon Johannes vlucht van haar weg, klimt uit het raam en valt.
Nog een oester op een rots
In het tweede deel maakt Johannes als hij drieëndertig is dezelfde reis als zijn moeder, nadat hij het tijdschrift heeft gevonden dat zijn moeder uit het Ierse hotel heeft meegenomen en dat haar in die tijd inspireerde om haar leven te leiden zoals ze dat toen wilde, dat haar aan het denken zette over haar jeugd, haar verlangens. Johannes is geïntrigeerd door het avontuur van zijn moeder. Hij wil uitzoeken wat haar bezielde en uiteraard ook waarom ze weer terugkwam. Toen Ella wegging, heeft Johannes zich ‘vastgezet aan zijn oma, als een oester op de rotsen’.
Johannes schrijft columns en kookboeken, voelt zich op zijn gemak in een fantasiewereld met bomen en bossen. Hij stelt zich zijn huis voor als de jungle waarin hij zich thuis voelt. Als kind wilde hij een prinses zijn. Zijn relatie met zijn vriend Sem heeft hij uitgemaakt.
In Ierland boekt hij hetzelfde hotel als zijn moeder. Hij begint een verhouding met barkeeper David en heeft later ook seks met anderen. Het Ierse landschap en de sprookjes van het land zetten zijn fantasie aan het werk. Ook hij begint fictie te schrijven: een sprookje over een boom die een mens wordt. Ook hij voert een strijd tussen vrijheid en gebondenheid. Op aanraden van David gaat hij langs bij Lina die hem vertelt dat ze nog nooit iemand heeft meegemaakt als Ella die zo blij was naar huis te gaan.
Oervorm was poëzie
Hurenkamp toont veel inlevingsvermogen in vrouwen en kinderen. Daardoor is het tweedelige verhaal dat in de roman wordt verteld helder en zijn de personages levensecht. Wat ze meemaken, denken en voelen is meer dan geloofwaardig. Zijn taal is erg poëtisch. Uit zijn poëziebundel zijn veel thema’s en onderwerpen te herkennen die in de roman terugkomen: het verhaal van de Selkies, de bomen, de natuur, de metamorfoses, Ierland. Je zou kunnen zeggen dat Pogingen een uitwerking is van wat Hurenkamp in Nu we er toch zijn in oervorm in poëzie weergaf.
Het lezen van Pogingen is niet alleen het lezen van een roman, het is ook lezen, nadenken en beleven van allerlei haast filosofische beschouwingen over queer-zijn, over de natuur, over de verhouding tussen mannen en vrouwen, over waar het leven voor is bedoeld, over metamorfoses. Hurenkamp is zachtmoedig tegenover allerlei personages, behalve tegenover Ella en Johannes. Hij laat ze streng oordelen over zichzelf.
De roman nodigt uit tot herlezen: de taal sleept je mee, het uitgangspunt intrigeert, de gedachten zijn diep. Zo’n roman waarvan je het jammer vindt dat je ‘m uit hebt. Een van de mooiste zinnen in het boek is: ‘Maak van mens een werkwoord en vervoeg dat.’ We hebben er een uitstekende auteur bij die nieuwsgierig maakt naar zijn volgende boek.
