• Safae el Khannoussi wint met Oroppa de Libris Literatuur Prijs

    Een debuutroman die door de pers enerzijds hemelhoog geprezen werd en anderzijds afgerekend op zijn onbegrijpelijke formulering en afstand scheppende werking. Ook online kregen deze beweringen veel navolging. Toch kwam eerder dit jaar Oroppa als winnaar uit de bus voor ‘De Boon’, de belangrijkste Vlaamse literatuurprijs. En dan nu de Libris Literatuurprijs.

    Uit zes genomineerden – allen met een zeer goed boek – viel de keus van de jury op, ‘een pageturner waar de urgentie vanaf spat’ – Oroppa van Safae el Khannoussi. Volgens de jury een boek dat overloopt ‘van de verhalen in verhalen in verhalen’, en glanst van ‘stilistische brille’. En dat, ‘de lezer hard aan het werk [wordt] gezet en die arbeid wordt dubbel en dwars beloond’.

    Een eerste gedachte die direct op het lovend uitroepen van de winnaar volgt: Het boek heeft al een prijs. Gevolgd door: bedelf een schrijver niet onder een teveel aan prijzen zodat de bron van schrijven stil valt. Maar dan, een boek dat zowel tegenstrijdige reacties oproept, de lezer in verwarring – en de gemoederen in beweging brengt, is bij uitstek een boek dat gelauwerd dient te worden.

    In een recensie op deze site was sprake van een ‘atypisch debuut’. En dat ‘Oroppa meer gemeen heeft met de boeken van Gabriel García Márquez of Salman Rushdie ‘dan met de gemiddelde Nederlandse debutant’.

    De overige genomineerden waren:

    Man maakt stuk, Maurits de Bruijn  – Uitgeverij Das Mag
    De kroon met twee pieken, 
    Guido van Heulendonk  – Uitgeverij De Arbeiderspers
    Rouwdouwers, Falun Ellie Koos – Uitgeverij Atlas Contact
    In het oog,Marijke Schermer – Uitgeverij Van Oorschot
    Hogere machten, Joost de Vries – Uitgeverij Prometheus

    In juni verschijnen er bij uitgeverij Pluim twee verhalen van Safae el Khannoussi die ze enkele jaren eerder voor De Gids schreef. Door deze verhalen werd ze door de uitgever naar binnen gehaald.

    Aan de prijs is een bedrag verbonden van € 50,000.

     

    Foto: rechtenvrij

  • Schermeriaanse wijze

    Schermeriaanse wijze

    Marijke Schermer staat op de shortlist van de Librisprijs. Ik veerde op van de bank toen de goednieuwsbrenger met het goudkleurige tasje van de Libris Literatuurprijs bij haar de trap opliep. Schermer zei, ‘Oh, oh, oh, oh’ (vier keer). Toen vroeg ze of ze de eerste was die ze bezochten (maandagochtend voor 9 uur). ‘Uhm’, zei de goednieuwsbrenger en het beeld ging van Marijke Schermer naar een opname van Maurits De Bruijn, die uit eenzelfde tasje een pakket boeken haalde, bij opening Schermer bovenop vond. ‘Oja, Marijke Schermer met in het oog’. 

    Ik riep naar de man in de keuken dat het een geweldig boek is. Over een vrouw, (Nicola) pragmatisch als een  timmerman die bij het zien van een losse trapleuning hamer en spijkers pakt. Nicola deed me wel wat aan de man denken. Vooral in de conflictoplossing. Ik liep naar de kast, legde In het oog naast me op de bank. Keek naar de beelden van de andere genomineerden. Daar was Schermer weer in beeld. Voor haar op tafel lagen de vijf boeken. Ze tikte ze een voor een aan. Zei, (tik op Joost de Vries) ‘Ik heb deze gelezen’, (tik op Ellen Faun), ‘Deze gelezen’, (bij Safae el Khannoussi) ‘deze heb ik al wel maar nog niet gelezen’. Bij het eerste en laatste boek, ‘Niet gelezen, niet gelezen’. ‘En wie wordt de winnaar?’, vroeg de goednieuwsbrenger alsof hij met een van de juryleden sprak. ‘Tsja’ zei Schermer (ik zag haar denken), ‘Daar zeg ik… daar doe ik geen uitspraak over.’ 

    Ik houd van de romanfiguur Nicola, om haar onconventionele manier van leven. Haar relaties lijken niet te slagen omdat ze niet op zoek is naar geborgenheid (weten we eigenlijk wel wat geborgenheid doet met de mens?). Haar geliefde ‘trekt’ dat niet meer, verlaat haar. In een poging het uit te praten, dacht Nicola: ‘Bee zag er mooi uit en een beetje verhit en ze had al een tijdje niets gezegd, geloof ik. Of was ik aan de beurt? (..) ‘Zullen we naar bed gaan vroeg ik.’ Ze dacht als we tegen elkaar aanliggen, komt het wel goed. Vertel mij wat. In elke relatie is er een natuurlijke verdeling. De een houdt de boel in beweging, de ander beweegt mee, of niet. Niks mis mee. Tot die ene vindt dat die ander ook weleens in beweging mag komen. Ik denk geregeld aan Rudger Koplands ‘Geluk is gevaarlijk’. Toen ik dat voor het eerst las, leefde ik ervan op. Door In het oog moest ik daar weer aan denken.

    Over liefdesrelaties schrijft Schermer: ‘…begeerte is vaak de motor achter liefdesrelaties en daarmee ook het net waarin je gevangen kunt raken. Het opent allerlei zuchtigheid, of wakkert die aan, zoals het verlangen naar geborgenheid bijvoorbeeld.’ Zie hier, geborgenheid in de betekenis van geestdodend middel. En ‘zuchtigheid’, wat een prachtig woord om verlangen, aanbidding mee te vervangen.
    Marie, de dochter van Nicola is actievoerder voor het klimaat. Hoe Schermer het doet weet ik niet, maar naast het belang van liefde, dringt de teloorgang van alles dat vaststond, waar we op bouwden, tot ons door. En dan het einde, dat niet het einde is. ‘Dit is nog maar het begin.’, schrijft ze. Ik bewonder de schrijfster die zulke boeken schrijft. Dat je hoopt dat op 19 mei, als… dat dan… Omdat het een knap boek is, met verhaallijnen die steeds kantelen, ten goede, ook als het niet goed gaat.
    Lees dit boek. Wordt gelukkig op Schermeriaanse wijze.



    In het oog / Marijke Schermer / 191 blz. / Van Oorschot
    Lees ook: interview Marijke Schermer


    Inge Meijer is een pseudoniem en schrijft over wat ze leest.