Door: Ingrid van der Graaf
In het maandelijkse literatuurprogramma ‘Knetterende Letteren’ ontvangt presentator Kenneth van Zijl schrijvers en dichters. Daarnaast is er in iedere aflevering een discussie in het literaire forum en zijn er fijne jazz-clips.
Dinsdagavond 6 december j.l. sprak Kenneth van Zijl in Knetterende Letteren met de schrijver Stephan Enter over zijn nieuwe roman Grip. Van Zijl kondigde de schrijver als volgt aan; ‘De interessantste schrijver van dit moment die u waarschijnlijk niet kent, bouwt aan een fenomenaal oeuvre’. Van Zijl probeert in het gesprek aan Stephan Enter enige biografische aspecten te ontfutselen die aan de roman ten grondslag zouden liggen. Enter weet dit te ontwijken. Totdat hij de personages uit zijn roman toelicht. Alsof hij het op dat moment ontdekte, bekende hij dat hijzelf het meest weg heeft van de romanfiguur Paul, de estheet. Enter beschouwt schrijven als een kunstvorm waarin hij steeds opnieuw de grenzen van het (on)mogelijke wil opzoeken. Technisch weet Enter zijn verhaal goed te brengen. Maar Van Zijl zoekt de mens achter de schrijver, maar krijgt daar geen grip op. Hij verwijt hem op een gegeven moment dat Enter emotieloos overkomt. Waarop Enter een poging waagt dit te ontkennen. Goed interview.
De schrijfkamer van… is een serie reportages waarin Kenneth van Zijl een bezoek brengt aan de werkkamer van een schrijver en met hen een gesprek voert over de rituelen bij het schrijven en over de kamer waarin het werk tot stand komt. In deze aflevering een bezoek aan de schrijfkamer van Atte Jongstra. De schrijver begint zijn dag simpelweg met ‘gaan zitten en werken’. Niets geen rituelen of bezwerende handelingen die het schrijven zouden kunnen bekrachtigen. Jongstra’s nieuwe boek zal gaan over Multatuli. Over diens boek Millioenenstudien, uit 1872. Ooit debuteerde Jongstra met een boek over de volgelingen van Multatuli, getiteld De Multatulianen. Dat niet zozeer over Multatuli ging alswel over de personen die Multatuli tot god verklaarden. Wel heeft Jongstra, wanneer hij volledig door zijn werk wordt opgezogen, er last van ‘verkokerd’ te raken. Hij komt dan zijn kamer niet meer uit. Wanneer hij toch naar de AH moet voor een boodschap, voelt hij zich als een ‘stuk wild achter een winkelwagentje’. Kenneth van Zijl, speurend in Jongstra’s werkkamer naar aantekenschriftjes en losse gedachten op dito briefjes, toont zich enigszins geschokt wanneer Jongstra onbevangen meedeelt dat alles direct met de typemachine geschreven wordt (waarmee hij de computer bedoelt). Van Zijl probeert nog; ‘Dus je hebt niet zoiets als dat het vanuit het hoofd via de arm op papier terecht komt?’ Hoe Jongstra kijkt! En dan met lichte verbijstering zegt: ‘Ik zou zelf niet eens op die romantische gedachte komen.’ Fantastisch interview.
In het Forum discussiërden Herman Koch, Jan van Mersbergen en Aukelien Weverling over ‘drank en literatuur’ (moét je zelf flink innemen voor een goeie dronkemans-scène?) En is het nog noodzakelijk voor de status van een schrijver om flink in te nemen alvorens aan het werk te gaan? Een mooi filmpje werd vertoond van de BRT (1975), waarin Gerard Reve in de kracht van zijn jaren voor de camera verslag doet van zijn regelmatige drink offers. Alvorens te gaan drinken brengt hij zijn jachtgeweer naar de houtvester. Dan drinkt hij zich lam. De houtvester komt ergens in de nacht, (maar daar heeft Reve geen weet van) om de schrijver van de vloer te rapen en naar bed te dragen.
Klik op deze link om de uitzending te bekijken: http://player.omroep.nl/?aflID=13606022