In IJsvogel, de debuutroman van beeldend kunstenares Lotta Blokker, raken drie verhaallijnen langzaam maar zeker met elkaar verweven. De eerste verhaallijn volgt Lieke en Vincent. Lieke wordt overweldigd door een bijna obsessieve liefde voor Vincent, terwijl hij zijn gevoelens voor haar probeert te plaatsen als een zijweg naast zijn huwelijk. De tweede verhaallijn volgt Erik, een vader die diep rouwt om zijn zoon en door een mysterieuze ontdekking herinneringen aan het verleden ophaalt. In de laatste verhaallijn volgen we Max, die een jonge vrouw en haar dochtertje vanuit zijn raam bespiedt en filmt—gevangen in een wereld van voyeurisme en geheimen.
De verhalen raken elkaar zijdelings door enkele ogenschijnlijk toevallige gebeurtenissen. Zo vindt vader Erik een boek dat een belangrijke rol speelde in de relatie tussen Lieke en Vincent, en ontdekt Max al snel dat de vrouw die hij observeert niemand minder dan Lieke is. Gaandeweg wordt duidelijk dat de roman vooral om Lieke draait en dat haar innerlijk leven sterk in het verhaal doorklinkt. Ze beschrijft hoe ze mannen aantrekt, hoe ze sociale media verafschuwt en waarom ze zo bezig is met hoe ze op anderen overkomt. Blokker schetst dit alles op een beeldende manier, met lange zinnen die als een ononderbroken stroom voortdenderen: ‘Wat zou ze graag die hond willen zijn, zodat ze op elk gewenst moment onder het bureau van Vincent kan kruipen, om schaamteloos naar zijn aantrekkelijke gezicht te loeren, naar zijn prettige stem te luisteren en likjes te geven aan zijn ruige werkershanden aan die sterke, behaarde onderarmen.’
Wankelende verhaallijnen
Terwijl Liekes verhaal goed is uitgewerkt, blijven de andere verhaallijnen achter in ontwikkeling. Vincents perspectief is minder beeldend, wat de indruk wekt dat Blokker er minder nadruk op heeft gelegd. Bovendien vervalt het verhaal in verschillende clichés: een getrouwde man die verliefd wordt op een ander maar zich op het moment dat hij de sprong wil wagen toch terugtrekt, biedt weinig nieuws. Ook de manier waarop zijn vrouw, Emma, wordt neergezet, is stereotiep. Ze is ontrouw, maar het wordt niet duidelijk waarom ze vreemdgaat. Zonder nuance of diepgang wordt zij neergezet als de ‘boosdoener’ terwijl Vincent, die zich in weet te houden, de ‘goede’ man blijft. Dit is een te simplistische en weinig geloofwaardige weergave.
Die ongeloofwaardigheid zet zich voort in de verhaallijnen van vader Erik en Max. Beiden krijgen te weinig ruimte om echt tot leven te komen. De complexe relatie tussen vader en zoon wordt pas op de laatste pagina’s aangestipt, wanneer blijkt dat de afwezige moeder hierin een grote rol speelde. Net op het moment dat je begint te begrijpen wat er met de zoon is gebeurd, eindigt de verhaallijn abrupt. Max’ verhaallijn blijft even oppervlakkig: hoewel we weten dat hij een voormalig alcoholist is, wordt er verder weinig over hem onthuld. Zijn verhaal lijkt vooral een middel om Liekes lot te verklaren, zodat zijn karakter onderbelicht blijft.
Raakvlakken in thematiek
De verhalen zijn wél met elkaar verbonden door de thematiek: ze draaien allemaal om mensen die door moeilijke tijden gaan. Blokker maakt hiervoor gebruik van een citaat van Vincent van Gogh: ‘Wat de rui is voor de vogels, de tijd waarin ze hun veren verliezen, dat zijn de tegenslag of het ongeluk, de moeilijke tijden voor ons mensen.’ In elk verhaal speelt rouw een belangrijke rol, en de personages gaan daar ieder op hun manier mee om. Voor Lieke uit rouw zich in obsessiviteit, zowel in haar werk als in de liefde. Vincent verwerkt zijn rouw door uiteindelijk voor de ‘juiste’ keuze te gaan. Vader Erik worstelt met zijn verlies door vast te blijven zitten in oude denkbeelden over zijn zoon.
Toch vinden alle personages, al dwalende, uiteindelijk hun spoor. Blokker laat hiermee zien dat zelfs in de meest penibele situaties iets goeds op je pad kan komen. Ondanks de zwaarte van het thema is de toon van de roman niet somber. Met kleine details belicht Blokker ook de schoonheid van het leven, zoals in de scène van een kind dat speelt met haar moeder, in Max’ verhaal. Niet alleen worden de kleine details in de schoenen van het kind beschreven — om het speelse van het leven te benadrukken —, maar ook hoe de herhaling van dagelijkse speelse momenten tussen moeder en dochter juist betekenis geeft aan het leven.
De ijsvogel als symbool
De titel IJsvogel verwijst naar een vogel die in de literatuur vaak symbool staat voor geluk en voorspoed die onverwachts op je pad kunnen komen. Hoewel de ijsvogel slechts één keer expliciet in de roman voorkomt — op een verrassend onbeduidend moment — is hij toch een krachtig symbool. Zoals de vogel na de rui een nieuw verendek krijgt, zo krijgen ook de personages in het boek een nieuwe kans. Hun tegenslagen maken hen kwetsbaar en openen de deur naar verandering en hoop.
IJsvogel is een roman over verlies, rouw en de zoektocht naar betekenis. Blokker verweeft verschillende verhaallijnen en schetst op een beeldende manier de innerlijke wereld van haar personages. Hoewel sommige verhaallijnen sterker uit de verf komen dan andere, biedt het boek een blik op hoe mensen omgaan met tegenslagen. De ijsvogel, als symbool van onverwachte voorspoed en nieuwe kansen, vormt een verbindend element in deze verhalen over verandering en veerkracht.
