Literair Nederland

Dit boek van Murakami uit 1992, dat volgens sommigen een meesterwerk moest zijn, vond ik – misschien door een te hoge verwachting – tegenvallen. Net als in Norwegian wood, het boek waarmee hij in 1987 doorbrak, herkende ik weer de toegankelijke, luchtige stijl en de jongensachtige manier van vertellen, soms in korte zinnen en alles duidelijk uitleggend, hoewel dat anderzijds betekent dat Murakami veel woorden nodig heeft. Met deze meeslepende, bijna bedwelmende manier van schrijven is hij beroemd geworden. Hij blijft dicht bij de lezer, trekt die het verhaal in en benadert zijn onderwerp omzichtig.

Dit keer hebben we opnieuw te maken met een liefdesgeschiedenis die terug verteld wordt. De hoofdpersonen heten Hajime, die zichzelf verrassend genoeg omschrijft als een verwende, zwakke, egocentrische en later als een arrogante en eenzelvige puber én de mooie mank lopende Shimamoto. Ze zijn beiden enig kind in een middle-class gezin, voelen zich buitenbeentjes op school en worden, zoals Hajime later beschrijft, met een kracht als van een bijzondere parfum naar elkaar toe getrokken.
Na de lagere school verliezen ze elkaar uit het oog omdat Hajime naar Tokio vertrekt, maar de lezer voelt al op zijn klompen aan dat ze elkaar later weer zullen ontmoeten.
Eerst komt Hajime het meisje Izimu tegen, die ook met haar been sleept, maar met het andere. Hajime wil eindelijk wel eens met een vrouw naar bed, koopt alvast een condoom en bedriegt Izimu, die het langzaam aan wil doen, met haar hitsige nicht. Na zijn studie gaat Hajime werken bij een uitgeverij voor schoolboeken. Hij ziet Shimamoto nog een keer in een koffiehuis, maar maakt geen contact en krijgt later van een onbekende een envelop met zwijggeld. Op dertigjarige leeftijd trouwt Hajime met Yukiko en krijgt met haar twee dochters. Haar vader is ondernemer in de bouw en biedt hem de mogelijkheid om zijn saaie baan op te geven en twee jazz-cafés te exploiteren. Ze wonen naar alle tevredenheid in Aoyama, een buitenwijk van Tokio. Hajime haalt vaak met zijn BMW zijn kinderen van de kleuterschool op. Het weerzien met Shimamoto heeft veel voeten in de aarde.

De titel van het boek is ontleend aan een lied van Nat King Cole dat de geliefden als kind beluisterden en dat over Mexico gaat. Later vertelt Shimamoto over een ziekte die Siberia hysterica heet, waarbij Russen die in die onmetelijke vlakte wonen en als bezeten op zoek gaan naar een plek ten westen van de zon. Volgens mij had die laatste uitdrukking beter als titel kunnen dienen in verband met de bezetenheid van Hajime voor zijn jeugdliefde.

In vergelijking met Norwegian wood is dit boek schematischer. Je weet dat Hajime en Shimanoto elkaar weer gaan ontmoeten en daarbij is de schrijver soms erg sentimenteel, melancholiek en afstandelijk. Ik vond het onwaarschijnlijk dat Shimamoto niets over zichzelf vertelde en begreep ook niet waarvoor de pillen dienden die ze gebruikte.

Aan het eind zit Hajime in de ochtendschemering in de keuken en mijmert over de tint blauw van de lucht. ‘Als je alle tinten blauw van de hele wereld verzamelde en daaruit het blauwste blauw zou kiezen, dan was het dit blauw.’ Volgens mij voegt dit niet zoveel toe. Ook dat is typisch Murakami.