De man die een berg werd van Grete Simkuté speelt zich af ergens in Noord-Japan en begint in 1823 op dag 0. Het verhaal behandelt het leven van de jonge boerenzoon Myo. Hij is eerstgeborene. De ouders zijn arme rijstboeren en de jongen praat niet totdat jaren later zusje Asa geboren wordt. Het zijn Myo’s gelukkigste jaren. Wanneer er hongersnood uitbreekt en de twee kinderen hun vader en moeder van nabij zien sterven, besluit de jonge Myo om met zijn zusje naar de stad te vluchten. Onderweg moet hij haar echter achterlaten. Wanneer hij terugkomt is ook zij gestorven. De jongen wordt geplaagd door schuldgevoelens, en houdt als automatisch weer op met praten. Hij wordt gevonden en onder de hoede genomen door meester Katashi, leider van een excentrieke sekte ergens hoog in de bergen. Myo ondergaat in en buiten de geïsoleerde tempel loodzware beproevingen en ontberingen om zijn lijf en geest te verschonen en te harden.
Het oude Japan en de 21e eeuw
Deze roman neemt je mee naar een ongekende wereld in het oude Japan. Het is een meeslepend verhaal van rituelen, eenzaamheid, innerlijke conflicten, opofferingen en toewijding.
Met de stijl is iets vreemds aan de hand.
De schrijfster begint het boek met een proloog geschreven in maart 2019 in Noorwegen. Zij zit met haar vriend gevangen in een onbevredigende relatie. Ze vertrekken samen naar Marokko om daar verandering in te brengen. Maar hij gaat surfen en zij verveelt zich.
Zij schrijft zich verongelijkt in voor een yoga-retraite en leest daar ‘een boek’ met ‘weifelende’ aandacht. In het boek staat een stukje over de geest van Sokushinbutsu, een monnik die, kort gezegd, levend onder de grond gaat en daar uiteindelijk mummificeert.
De schrijfster herkent in de eenzame opsluiting haar eigen situatie (!) en gaat op zoek naar meer informatie. Ze gaat daar mee door wanneer zij weer terug zijn in Noorwegen.
Op Dag 0 lopen we plotseling op houten sandalen, met een brief in de hand, over een bemost bospad. We zijn op weg naar meester Katashi. Vanaf dat moment sleurt de schrijfster ons het verhaal van Myo in. Maar omdat schrijfster zich in de proloog vereenzelvigd heeft met het lot van de onbekende monnik klinkt haar eigen stem regelmatig door in de veelal interne observaties en schuldbewuste gedachten van de verder zwijgende Myo. Dat botst. Het taalgebruik van Myo verandert op die momenten in de taal van de eenentwintigste eeuw en verbreekt daardoor direct de betovering.
De schrijfster heeft er klaarblijkelijk voor gekozen zichzelf te pas en te onpas op te voeren; dit doet zij zo vaak dat het ergerlijk wordt.
Schrijven is schrappen
Het verhaal van Myo kent 378 dagen. Die 378 dagen zijn vaak meeslepend, hier en daar betoverend mooi beschreven. Het verhaal krijgt een buitenaards karakter wanneer je met Myo de berg op en vele bladzijden later de berg in getrokken wordt. En ook hier geldt, als zo vaak met dikkere boeken; schrijven is schrappen. Met honderd bladzijden minder had hier een debuut gelegen dat zijn gelijke niet had gekend.
Er zit een prachtige roman verborgen in dit slordige debuut. Grete Simkuté kan wondermooi schrijven, daar is geen twijfel over. Zij verdient, voorlopig althans, een ter zake kundige, strengere redacteur.
Grete Simkuté (Lithouwen 1991) is journalist. Zij woonde en werkte langere tijd in België, Noorwegen en delen van Azië.
Haar teksten over kunst, cultuur en architectuur verschenen in De Morgen, De Standaard en in Elle. In opdracht schrijft zij voor architectenbureaus, galeries en kunstenaars. De man die een berg werd is haar debuut.
