‘We are living in a material world’ zong Madonna in 1984 al. Ellie en Freya, de hoofdpersonages uit Geld verdienen van Hanna Bervoets zijn misschien geen typische ‘material girls’, maar veel geld verdienen is wel hun doel. Ellie tipt Freya om te investeren in een aandeel dat zeker meer waard zal worden. Wat de lezer verwacht, gebeurt natuurlijk, het blijkt een financiële bubbel te zijn. Maar toch ga je gaandeweg meer en meer begrijpen waarom je zou willen winnen in het kapitalistische systeem en waarom het tussen de mens en geld zo vaak fout gaat.
Na jaren ontmoet Ellie haar oude vriendin Freya weer. Freya blijkt in de problemen te zitten, ze zit in een scheiding en wil voor haar kind zorgen. Ellie voelt zich schuldig naar Freya, omdat die zich over haar ontfermde op de middelbare school en haar uit haar isolement haalde. Ze geeft haar daarom de gouden tip om Matador, een belegingsapp te gaan gebruiken. Ellie helpt haar om aandelen te kopen van een Australische wijnhandelaar, Royal Estate, die volgens Ellie binnenkort door het dak gaan. Ellie leeft in een zelfgekozen isolement en kan na het ontslag bij haar reguliere baan van haar Matador beleggingen leven. Ze ziet geen kwaad in het delen van het gouden aandeel, want Freya deed vroeger toch ook alles voor haar?
Freya wil na hun gesprek nog wat meer bijverdienen door Ellie’s gouden tip in een cursus te gieten en te verkopen. Hierdoor koopt een groep die voornamelijk bestaat uit vrouwen uit Freya’s netwerk het magische aandeel. Het devies: het aandeel vasthouden tot het de maximale waarde heeft behaald, het zogenoemde ‘HODL’. Wat aanvankelijk lijkt op een slimme financiële beslissing, krijgt echter een bizarre en duistere wending. Want al snel worden alle investeerders getroffen door vreemde ongelukken en mysterieuze gezondheidsproblemen. Het aandeel lijkt wel vervloekt. Dan gebeurt natuurlijk wat de lezer al aan zag komen: het aandeel blijkt niet alleen snel veel meer waard te worden, maar ook vrijwel onmiddelijk daarna alle waarde te verliezen. Het was een bubbel.
HODL
In Geld verdienen is overduidelijk een ervaren schrijver aan het werk, het is niet voor niets Bervoets tiende boek. Het is een spannend en op een goede manier plotgedreven boek, waarbij je steeds slim van hoofdstuk naar hoofdstuk wordt gedreven door cliffhangers en (voorspelbare) onthullingen. Je zou Hanna Bervoets kunnen verwijten dat het voor de literaire lezer niet literair genoeg is, dat Ellie en Freya te weinig diepgang hebben en dat het verhaal te veel leunt op het plot. Dat is echter niet terecht. Het feit dat het verhaal soepel wegleest is in dit geval niet omdat het oppervlakkig is. Het plot en de personages staan helemaal ten dienste van het thema: wat geld met mensen kan doen.
In het vasthouden van je aandacht en het aan het denken zetten over dat thema slaagt het boek zeker. Gaandeweg het boek wordt het contrast tussen Freya en Ellie steeds schrijnender. Ellie heeft een moeilijke jeugd, met weinig vrienden, tot Freya haar uit die eenzaamheid haalt. Ellie gebruikt al haar geld om zichzelf voor te bereiden op het ergste, ze bouwt aan een vrij overdreven overlevingspakket. Freya lijkt haar leven meer op orde te hebben. Maar of ze echt een goede vriendin is die simpelweg het beste met Ellie voor heeft, wordt steeds lastiger te geloven als je meer over hun verleden leert. De relatie tussen de twee komt onder allesbeslissende druk te staan als het aandeel exponentieel in waarde toeneemt. Dan komt uiteindelijk toch de ware aard van de mens naar boven. Ook bij de andere investeerders die met schulden achterblijven. Het boek eindigt in chaos na het klappen van de bubbel.
Material girls
Geld verdienen gaat over de dunne lijn tussen echt en nep, in vriendschap, maar ook in bezit. Het gaat niet om het wonderaandeel op zichzelf, het gaat om twee vriendinnen en de worsteling met een kapot kapitalistisch systeem. Dat systeem benadeelt de mens, maar zoals Geld verdienen laat zien vooral de vrouw. Veel vrouwen met het aandeel hebben dat niet alleen maar om rijk te zijn, om zogezegd een ‘material girl’ te zijn. Ze willen het geld gebruiken om zich vrij te kopen uit een systeem dat hen benadeelt, bijvoorbeeld Freya die het geld gebruikt om haar scheiding te bekostigen.
Jezelf vrij maken lijkt alleen te kunnen met veel geld. Dat zie je ook bij twee van die vrouwelijke investeerders, Lorie en Samia. Ze ontmoeten Freya op een cursus van MissBusiness en raken zo ook in de ban van het aandeel. Samia wil een eigen bedrijf opzetten, Lorie wil naar Griekenland, om te zwemmen in een infinity zwembad. Het wonderaandeel maakt dat ze opeens kunnen gaan dromen, dat ze verder kunnen. Maar door het aandeel krijgt Samia uitslag over haar hele lichaam en Lorie durft door haar pleinvrees niet meer het huis uit. Is dat het waard, als je daarna je droom kunt leven? Want ben je echt rijk met een wonderaandeel, maar zonder plezier in het leven? En is alles te koop, ook de liefde, macht en seks? Nee natuurlijk niet, denkt de lezer. Maar toch is het interessant om te zien wat er gebeurt als je de kapitalistische fantasie wél gelooft en probeert te winnen in het systeem. De chaos in de tweede helft van het boek, die steeds ongeloofwaardigere vormen aanneemt, laat al te meer zien: ook de material girl blijft een fantasie. Alles van waarde is uiteindelijk weerloos tegen de macht van het geld.
