• Oogst week 15

    De uitreis

    Ruim een jaar na het verschijnen van de vertaling van De jaren van Virginia Woolf, verschijnt nu voor het eerst in het Nederlands de vertaling van The Voyage Out met als titel De uitreis. De uitreis was het eerste boek van Virginia Woolf, het verscheen in 1915. Het gaat over Rachel Vinrace die op reis gaat naar Zuid-Amerika, ‘een reis vol ontdekkingen (over zichzelf, anderen en het leven) die tragisch ten einde komt.’

    Opvallend duidelijk is op het omslag vermeld dat het boek is vertaald door Barbara de Lange. Waarom gebeurt dat niet vaker? De naam van de vertaler op de voorkant van een boek?

    Literair Nederland sprak eerder met Barbara de Lange over haar vertaling van De jaren: ‘bij Woolf moet je altijd weer goed kijken naar de originele woordschikking binnen de zinnen, omdat ze daar een bedoeling mee heeft, het is een aspect van haar stijl, net als de vele herhalingen en alliteraties in haar werk, daar wil ik dan wel aan vasthouden.’ 

    Zie ook: Kleine biografische exercitie.

    De uitreis
    Auteur: Virginia Woolf
    Uitgeverij: Athenaeum

    De hondenschool

    Het gezin, een huwelijk, eenzame ouders en kinderen; het zijn allemaal elementen en hoofdrolspelers in de korte verhalen van Edina Szvoren. Szvoren speelt graag met het aburde, haar hoofdpersonen en antihelden zitten vast in hun dagelijks bestaan, maar toch zijn haar verhalen humorvol.

    Edina Szvoren (Boedapest, 1974) is muzikant, zij studeerde af aan het Béla Bartók-conservatorium en geeft daar nu zelf les. Drie dagen geeft ze les, de overige vier dagen schrijft ze. Met De hondenschool won ze in 2015 de EU-Literatuurprijs. Deze prijs betekende haar internationale doorbraak. Aan ten minste 10 Europese uitgeverijen zijn de vertaalrechten verkocht. Frans van Nes tekende voor de Nederlandse vertaling.

    De hondenschool
    Auteur: Edina Szvoren
    Uitgeverij: De Geus

    Hier

    Joke van Leeuwen (Den Haag, 1952) presenteert zich op haar eigen website als auteur, illustrator en performer. Met zowel haar kinderboeken als die voor volwassenen is zij veelvuldig in de prijzen gevallen, ook als illustrator.

    Haar nieuwste roman Hier gaat over Stamvader.

    […] ‘Tegen de veertig is Stamvader, en hij staat nog op zijn benen als hij wordt tewerkgesteld als beëdigd controleur der grensovergangen van de staat en naar een omgeving moet verhuizen waarmee hij geen enkele band heeft, want te veel bekenden in de buurt zal er volgens zijn meerderen toe kunnen leiden dat hij weleens een oogje dichtknijpt, al heeft hij zelf niet de minste behoefte om dat te doen, integendeel, maar het zijn nu eenmaal de regels.’ […]

    Wanneer hij hulpbehoevend wordt, volgt zijn zoon Bardo hem op en zorgt diens vrouw Mara voor haar eigenwijze schoonvader, terwijl ze op betere tijden blijft hopen. Licht en warmte komen van Kleine, hun dochtertje, dat de barrières leert kennen, maar speels en onbevooroordeeld tussen iedereen door vlindert.

     

    Hier
    Auteur: Joke van Leeuwen
    Uitgeverij: Querido
  • Kleine biografische exercitie

    Zij wel. Denk ik als ik in De uitreis van Virginia Woolf (vertaling: Barbara de Lange) lees dat Clarissa Dalloway in Lissabon het graf van Henry Fielding bezocht (en er een heldendaad verricht):

    ‘Ze had onder meer een foto van het graf van Fielding genomen en een vogeltje bevrijd dat door een of andere schurk was gevangen, “want er kan geen denken aan zijn dat er iets in een kooi zit waar Engelsen zijn begraven”, stond er in het dagboek.’

    Zelf kwam ik niet verder dan het hek dat uitzicht bood op het bordje dat naar het graf van Fielding wijst.
    Tegen de tijd dat ik het om de hoek gelegen Casa Fernando Pessoa verliet, was de Cemitério Inglês gesloten.

    Ik wilde het aanvankelijk laten bij die foto van dat bordje, maar vroeg me ondertussen toch af of die zin in haar debuutroman ergens op gebaseerd is. Een kleine biografische exercitie in mijn boekenkast leverde het nodige op.
    Het was Virginia Woolf zelf – al heette ze toen nog Virginia Stephen – die het vogeltje bevrijdde. Ze maakte er op 7 april 1905 melding van in haar dagboek:

    ‘In the afternoon we went to the English Cemetry, on a hill – by the gardens. This is a most lovely place, sweet with flowers, & so hot & shady & green that we stayed there a long time. We let loose a caged bird that was singing by Fieldings tomb – pious act!’

    In een brief aan Violet Dickinson, gedateerd 10 april 1905, noemt Virginia Woolf het bezoek dat ze samen met haar broer Adrian bracht aan de tombe van Fielding ook. Van een bevrijd vogeltje is in die brief geen sprake:

    ‘We went up to the English Cemetry and saw [Henry] Fieldings tomb!’

    Biograaf James King vindt in Virginia Woolf vooral het vogeltje het vermelden waard:

    ‘At Lisbon they let loose a caged bird that was singing by Fielding’s tomb.’

    Dat Mrs. Dalloway ook in het door Louise DeSalvo gereconstrueerde Melymbrosia – een ‘oerversie’ van The Voyage Out – op de Engelse begraafplaats in Lissabon belandt:

    ‘She photographed Fielding’s grave, and let loose a small bird, which some ruffian had trapped, “because one hated to think of any thing in a cage, where English people lie buried.”’

    heeft in het kader van mijn biografische exercitie geen toegevoegde waarde.

    Goed, die zin in De uitreis is dus letterlijk uit het leven van Virginia Woolf gegrepen. Dat is leuk om te weten en nog leuker om aan te tonen, maar van grote literaire waarde is deze constatering natuurlijk niet. In het grote geheel is het een minor detail. Zoals ook het feit dat Virginia in 1905 een (boot)reis met haar broer Adrian maakte van ondergeschikt belang is, hoewel dat haar ongetwijfeld geholpen heeft bij het schrijven.
    Dat The Voyage Out tot op het bot autobiografisch is – maar op een andere, en voor Virginia Woolf  minder beschadigende, manier dan Melymbrosia – blijkt niet uit dit sprokkelwerk. Om die conclusie te kunnen trekken, is diepgravend onderzoek nodig. Onderzoek dat jammer genoeg al door een ander gedaan is.

     

    Foto: Ingang van de Cemitério Inglês in Lissabon. De pijl wijst de weg naar het graf van Henry Fielding: English writer and playwright © Liliane Waanders



    Liliane Waanders komt wel eens ergens, ontmoet wel eens iemand en leest wel eens wat. Als dat met literatuur te maken heeft, schrijft ze er columns over.