Lekker dood in eigen land
Voor wie dit jaar in eigen land de zomer doorbrengt is deze dichtbundel van Frank Koenegracht een echte aanrader, en niet alleen vanwege de gezellig-morbide verwijzing naar vakantie in de titel. De gedichten in de bundel zijn stuk voor stuk wonderen van eenvoud en vernuftigheid – soms humoristisch, soms ontroerend, soms allebei tegelijk. Zo geeft Koenegracht in een brief ‘aan mijn moeder’ het advies om zich een zwaan te laten bezorgen door de thuiszorg: ‘Ze slaan hun linker vleugel om je heen: dat / is tegen angst voor duizeligheid en ze leggen / hun snavel op het andere kussen: / dat is tegen eenzaamheid.’ Door de ogen van Frank Koenegracht zien we ons eigen land in een ander licht, bijvoorbeeld als hij schrijft: ‘Het regende in de openbare ruimte / en op de kenmerken van de situatie // en op de leefbare omgeving met zijn / verspreide maar onderling verbonden // buitenruimtes. O wat regende het’.
Een bundel om in de regen of in de zon te lezen, hardop mooie zinnen en wendingen voorlezend aan reisgenoten of onbekende medepassagiers in de trein naar Dordrecht of een andere stad waar je gewoonlijk niet zo vaak komt. En voor wie even niet lezen wil zijn er in deze bundel ook nog mooie plaatjes te bekijken – portretten van diverse mannelijke denkers en schrijvers, getekend door Koenegracht zelf.
Dagelijks werk
In de trein naar Utrecht, in de bus naar Meppel, op een balkonnetje van een Groninger hotel, in een achtertuin in Amsterdam, in een bus naar Haarlem, op een terras in diezelfde stad, overal is het genieten met de schrijversautobiografie die Renate Dorrestein kort voor haar overlijden begin dit jaar publiceerde. Het boek is een selectie van teksten – artikelen, essays, e-mails en brieven – die ze schreef naast haar romans en verhalen. Het geeft een prachtig beeld van hoe Dorrestein dacht over literatuur, het schrijverschap en het leven en over het verband tussen die drie. Elke tekst is voorzien van een inleiding en soms ook van een nawoord waarin Dorrestein het geschrevene een context geeft. Dorrestein inspireert op vele fronten: met haar schrijfplezier, met haar gedrevenheid om als schrijver de werkelijkheid boven tafel te krijgen, met de manier waarop ze haar belangen als schrijver behartigde en natuurlijk met haar niet aflatende strijd voor gelijkheid tussen mannen en vrouwen, zowel binnen de literaire wereld als daarbuiten.
Als Dorrestein zich inderdaad in de hemel bevindt waarin ze verkoos te geloven, zal ze daar vast een glaasje hebben gedronken op de toezegging van het CPNB om het boekenweekgeschenk voortaan even vaak door mannen als door vrouwen te laten schrijven.
Birk
Denk Terschelling maar dan kleiner, Schiermonnikoog maar dan verder van het vasteland, denk alle dorpen, de meeste mensen en de wadden weg, neem de meeuwen mee en denk er een paar kliffen bij en je bent op het eiland waar het jongetje Mikael en zijn moeder achterblijven nadat Birk, zijn vader, is verdwenen in zee. In gedetailleerde en beeldende scènes zien we hoe de jongen volwassen probeert te worden in een wereld die door zijn moeder zo klein mogelijk wordt gehouden. Zelfs een jonge meeuw die Mikael gevangen houdt in een poging hem te temmen, vormt voor zijn moeder een object van jaloezie. Door het verhaal te situeren op een eiland waar de buitenwereld niet bestaat, zet Robben de verhoudingen tussen de moeder, de zoon en hun buurman op scherp.
Een boek waaraan je ook lang na lezing terug kunt denken alsof je alles wat erin beschreven wordt zelf hebt gezien. Je hoeft kortom niet van de bank te komen om herinneringen aan een verblijf op een eenzaam eiland te verzamelen. Al wordt het wel ingewikkeld om familieleden en vrienden van foto’s te voorzien. Gelukkig hebben we de woorden nog.
