De Noorse schrijver Dag Solstad heeft in eigen land een omvangrijk oeuvre opgebouwd en is meermaals genoemd als droomkandidaat voor de Nobelprijs voor Literatuur. In Nederland is de Noor nog nauwelijks bekend. Van de meer dan dertig boeken die hij heeft geschreven zijn er slechts enkelen in het Nederlands vertaald, waaronder Roman 11, boek 18, het eerste deel in de trilogie over Bjørn Hansen. Het boek verscheen in Noorwegen in 1992 en was in werkelijkheid ook de elfde roman van de schrijver. De andere twee delen van de trilogie verschenen in 2009 en 2019. Roman 11, boek 18 maakt niet alleen onderdeel uit van een trilogie, maar is zelf ook opgedeeld in drie episodes.
Drie episodes
In de eerste episode wordt verteld hoe Bjørn Hansen zijn vrouw en tweejarige zoon in de steek laat om samen te gaan wonen met een vrouw die in het provinciestadje Kongsberg woont. Hij geeft voor haar zijn baan en een veelbelovende carrière in Oslo op. Veertien jaar later verlaat hij de vrouw, maar blijft in Kongsberg wonen. In de tweede episode neemt zijn inmiddels volwassen zoon, net afgezwaaid uit militaire dienst en in Kongsberg het vak van optometrist wil gaan studeren, contact met hem op. Ondanks dat ze elkaar jaren niet hebben gezien of gesproken hebben ze elkaar nauwelijks iets te vertellen. Sterker nog, Bjørn Hansen ergert zich regelmatig aan zijn zoon, die hij erg pedant vindt. In de derde en laatste episode wil Bjørn een dramatische daad stellen als een soort protest tegen zijn tot dan toe volstrekt willekeurige leven waarop hij nauwelijks grip lijkt te hebben. Over deze nogal onbegrijpelijke daad kan hier weinig over worden gezegd aangezien dat de ontknoping van het verhaal zou weggeven.
Afstandelijke vertelstijl
Wat onmiddellijk opvalt aan Roman 11, boek 18 is de afstandelijke vertelstijl. Het boek gaat over het leven van een doorsnee man in vogelvlucht beschreven zonder dat de lezer hem echt goed leert kennen. Wat verder opvalt is dat de schrijver de hoofdpersoon zeker drie tot vier keer per pagina Bjørn Hansen noemt in plaats van dat hij de hij-vorm gebruikt. Bjørn blijft daardoor grotendeels een mysterie en zijn keuzes in het leven blijven voor de lezer onverklaarbaar. Dat wringt soms. Hoe is het bijvoorbeeld mogelijk dat hij schijnbaar zonder enige gewetenswroeging zijn vrouw en zijn kind in de steek laat voor een andere vrouw? Er worden weinig woorden aan vuil gemaakt, behalve dat hij bang was dat hij anders van alles spijt zou krijgen.
Duidelijk wordt wel dat Bjørn het zelf eigenlijk ook allemaal niet zo precies weet. Bjørn Hansen beschrijft zichzelf in het begin van de roman als een wat stugge, introverte, niet erg spontane persoon, die het leven aan zich voorbij ziet glijden terwijl hij vergeefs op zoek is naar zingeving. Verder komen we te weten dat hij een man met weinig persoonlijke bezittingen is. Als hij zijn vrouw voor een andere verlaat, bestaat zijn bagage vooral uit boeken.
Aangenaam boek
Hoewel het boek weinig dramatische hoogtepunten kent en Bjørn Hansen moeilijk is te doorgronden, is Roman 11, boek 18 wel een aangenaam boek om te lezen. Door zijn soepele vertelstijl trekt Solstad de lezer moeiteloos het verhaal in. Hij hanteert een gemoedelijke verhaaltempo, waarbij hij ruim baan geeft voor de soms wat wijdlopige gedachtes van de hoofdpersoon en de random ontmoetingen die hij heeft met andere mensen. Zo ontmoet hij een zingende tandarts en een huisarts die verslaafd is aan geestverruimende middelen. Het zijn dit soort momenten tezamen met een milde humor die het verhaal een zekere charme verlenen. Het eerste deel van deze trilogie smaakt in elk geval naar meer en het is dan ook te hopen dat de volgende twee delen snel worden vertaald.
