• Oogst week 49

    Deze week Verzameld werk van Frans Kellendonk, Brieven van Heere Heeresma bij Privedomein, een klassieker van Mo Yan en verhalen uit Turkije van Betsy Udink.

    Een kwart eeuw na het overlijden van Frans Kellendonk (1951-1990) staat zijn schrijverschap nog altijd volop in de belangstelling. Kellendonk was schrijver, anglist en vertaler en was jarenlang redacteur en medewerker van De Revisor. Voor zijn roman Bouwval ontving hij de Anton Wachterprijs, voor Mystiek lichaam de Bordewijkprijs. Zijn werk wordt alom gerekend tot het beste dat in het moderne Nederlands is geschreven. De publicatie van het Verzameld werk, bezorgd door Jaap Goedegebuure en Rick Honings getuigt daarvan.
    Het eerste deel van het Verzameld werk omvat Kellendonks romans, van zijn debuut Bouwval tot aan zijn laatste roman, Mystiek lichaam, en zijn verhalen. In het tweede deel zijn essays, kritieken, reisverhalen en een ruime keuze uit de ongebundelde artikelen opgenomen, aangevuld met een bibliografie, een biografische schets en enkele interviews.

     

    heeresma-briven-2015-177x300Tijdens zijn leven waren er al plannen om de correspondentie van Heeresma uit te geven. Zijn epistels waren befaamd bij vriend en vijand – en vijanden had hij. Voor het eerst verschijnt er dan nu een bloemlezing die heel zijn leven beslaat. Samensteller van Bleib gesund! -Brieven van Heere Heeresma is Hein Aalders (hoofdredacteur De Parelduiker). Een verzameling brieven die recht doet aan alle aspecten uit Heeresma’s bestaan. Heere Heeresma (1932-2011), groeide op in Amsterdam-Zuid en werd in de jaren zestig en zeventig bekend door de veelgelezen romans als Een dagje naar het strand, Han de Wit gaat in ontwikkelingshulp (wie heeft dat niet gelezen?) en Zwaarmoedige verhalen voor bij de centrale verwarming. Uitgeverij De Arbeiderspers, 352 pagina’s, € 24,99.

     

    Nobelprijswinnaar (2012) Mo Yan (1955) is China’s meest gelezen auteur. In het Westen verwierf Mo Yan bekendheid door de verfilming van zijn roman Het rode korenveld uit 1987. De opnieuw uitgegeven roman door De Geus speelt zich af in een afgelegen streek in het China van de jaren dertig waar de boeren een zwaar bestaan leiden. De Japanse bezetter rukt op en de strijd is ongekend hard. Decennia later blikt de kleinzoon van commandant en opstandeling Yu Zhan’ao terug op zijn familieverleden. Zo vertelt hij over zijn vader, die zich als vijftienjarige met knikkende knieën aansluit bij het leger van Yu. En over zijn grootmoeder met haar keurig ingesnoerde voeten, die moet trouwen met de zoon van een wijnproducent. Dit alles tegen de achtergrond van een zeer turbulente periode, waarin Chinese krijgsheren de Japanners én elkaar naar het leven staan. Een periode die de ‘naar glorie riekende’, dieprode korenvelden in Noordoost-Gaomi voor altijd heeft bezoedeld.
    Uitgegeven bij De Geus, € 29,95.

     

    9789045028828-meisjes-van-ataturk-zonen-van-de-sultan-l-LQ-fIn Meisjes van Atatürk, zonen van de Sultan vertelt Betsy Udink in verschillende verhalen over haar grote liefde voor Turkije. In Turkije zijn het altijd potentaten die de samenleving monopoliseerden en hun wil aan de bevolking hebben opgelegd. Betsy Udink beschrijft vijf van die despoten: Sultan Mehmet ii, de veroveraar van Constantinopel, Enver Pasja, een van de verantwoordelijken voor de Armeense genocide, Mustafa Kemal Pasja (Atatürk), die het land aan de hand van zijn zogenaamde dochters de moderne tijd in dwong, Fethullah Gülen, leider van een machtige islamitische sekte, door zijn volgelingen als een heilige vereerd, Abdullah Öcalan, met zijn Koerdische guerrilla’s verantwoordelijk voor tienduizenden doden, en ten slotte president Tayyip Erdogan, ‘de Gekozen Sultan’. Verhalen om Turkije en zijn volk te leren kennen. Uitgegeven bij Atlas – Contact, 320 blz., € 21,99.

     

  • Oogst week 45

    In De Gids (oudste literaire tijdschrift in zijn soort) van oktober 2015 schreef Stijn Verhoef een mooi stuk over Sinds het zwijgen begon, van de Amerikaanse schrijver Jesse Ball (1978) onder de titel Jess Ball ontstijgt de postmodernistische literatuur. Silence Once Begun is Balls vierde boek en zijn oeuvre wordt door sommige critici vergeleken met het werk van Kafka, Murakami, Sebald, en Calvino, maar door de meeste critici toch als volstrekt uniek beschouwd. Verhoef, die het boek in de originele taal las, gaat vooral in op de schrijftaal van Ball die volgens hem zo helder is dat een vertaling overbodig is. Maar voor degenen die het Engels niet zo makkelijk lezen als Verhoef is het toch prettig dat Atlas/Contact met een vertaling is gekomen. En wees gerust, die helderheid is gelukkig ook in de vertaling gebleven. Deze experimentele roman begint met een Ter inleiding van de auteur zelf.
    De eerste zin: ‘Er is me iets vreemds overkomen, mij en de vrouw met wie ik samenleefde. We zaten midden in een fijn leven. Soms keek ik vooruit en dan zag ik hoe stralend, hoe mooi de wereld was en nog zou worden.’ Dat leven gaat natuurlijk een heel onverwachte kant op en vormt uiteindelijk de aanzet tot dit boek. Ball is een overtuigend schrijver die je meevoert in het bizarre leven van de Japanner Oda Sotatsu die een verklaring heeft ondertekend dat hij verantwoordelijk is voor de mysterieuze verdwijning van acht mensen in een Japans dorp. Sinds het zwijgen begon, Jesse Ball / Vertaald door Janneke van der Meulen / 256pagina’s / Uitgeverij Atlas Contact / ISBN 9789025444662

     

    HierToen Toon Dohmen in 1989 op reis was in de VS maakte hij kennis met het werk van Richard McGuire in het stripmagazine RAW. Het ging om de strip Here die zes pagina’s telde. Deze stripversie is nu een boek geworden. Dohmen heeft het vertaald. De beeldroman Hier is het verhaal over een hoek van een kamer en de gebeurtenissen die daar plaatsvinden in een tijdspanne van honderdduizenden jaren, van de tijd van de dinosaurussen tot ver na het einde van de mens.
    Hier / Richard McGuire / Vertaald door Toon Dohmen, Uitgeverij Oog&Blik, 9789054924500, € 24,99

     

    Hoe we levenDag in dag uit dezelfde routine. Is dat lekker veilig of uiteindelijk oersaai? Hoe moeilijk is het om je leven om te gooien en uit de ‘confortzone’ te kruipen? En als je dat al durft en gedaan hebt: hoe ga je dan om met die verandering? En wat doet die met je?
    Vincent Deary beschrijft in Hoe we leven wat hij hierover dacht en wat hij uiteindelijk gedaan en meegemaakt heeft. Deary maakt duidelijk hoe krachtig de macht van gewoonte is maar ook hoe je daaraan kunt ontworstelen. Hoe we leven, Vincent Deary / Vertaald door Jan Braks / 320 pagina’s / Atlas Contact / 9789045029634 / € 24,99

     

    SeizoensroddelDe nieuwe bundel van Jan Baeke, Seizoensroddel, wordt vrijdag 6 november a.s. vanaf 17.00 gepresenteerd in de Athenaeum Boekhandel, Spui 14-16, Amsterdam. Henk van der Waal zal spreken en Jan Baeke draagt zelf voor. Graag aanmelden via info@debezigebij.nl / 020 3059810
    Seizoensroddel, Jan Baeke / De Bezige Bij / 80 pagina’s / 9789023497448, 19,50

     

     

     

     

  • Oogst week 44

    Het heeft iets aanstekelijks, titels met ‘zelf’, zoals: Zelf TV kijken van Jean-Pierre Geelen, die – las ik elders  – 1.600 stukken over tv schreef voor de Volkskrant: jarenlang elke dag tv kijken. Hij stopt ermee. Ik hoop dat hij iets leuks gaat doen. Schrijven over tv is dunkt mij aantrekkelijker als het iets verder gaat dan het stukje in de krant. Dat lukt wel in dit boek, Geelen maakt de balans op, ik kom zelfs de naam Bourdieu tegen…  Helaas ontbreekt een registertje, waardoor je niet kunt kiezen waarover je gaat lezen, maar gewoon moet beginnen.  Een kleine moeite zo’n registertje en iets wat het boek zo duidelijk zou verheffen boven een ‘ egoducument van een tv-kijker’ .

    U leest binnenkort op deze site wat we er uiteindelijk van vonden. Uitgegeven door Atlas-Contact.

    55e6c_9789029539487_cvr-184x312Verder in de dagelijksheid: de Privé-domein Scheurkalender. Een nieuwe loot aan de grote boom van scheurkalenders. Op de voorkant van de dag een kort citaat en een plaatje van het omslag van het boek waaruit dat citaat komt, en de vertaler van het boek, op de achterzijde een ruimer citaat en iets over de schrijver. Een grote reclamefolder is deze kalender dus eigenlijk ook.

    Van De Arbeiderspers natuurlijk, ter gelegenheid van vijftig jaar een van de mooiste reeksen met  vertaalde literatuur in Nederland.

    Hemon-Het-boek-van-mijn-levens-omslag-187x300Het werk van Aleksandar Hemon, is volgens James Wood, de beroemde criticus van o.m The New Yorker,  heel bijzonder: ‘Aleksandar Hemons werken hebben iets van die van Nabokov in zich. Uitzonderlijk. Aangrijpend. Een ongelooflijk talent.’

    Het boek is volgens de uitgever Karaat ‘een aanklacht tegen menselijke brutaliteit, een ode aan twee verschillende steden, een hartverscheurend relaas over familiebanden en een roerende aanmaning om eens een park op te zoeken en te gaan voetballen.’

    Alleen om deze flaptekst al de moeite waard. Hier leest u onze bespreking van een vorig boek van Hemon De dagen van Lazarus. Karel Wasch was nogal enthousiast over dat boek: ‘Met zijn virtuositeit overtreft hij schrijvers als Jonathan Safran Foer en Daniel Mendelsohn, die ook op weg gingen naar het verleden.’

  • Oogst week 43

    De nieuwe van Jan Brokken, een bijzonder kookboek, een Nigeriaanse roman en een bijzondere verhalenbundel van Claudia Biegel liggen deze week klaar om gerecenseerd te worden. 

    Door Ingrid van der Graaf

     “Ik weet nog goed dat vader ’s avonds thuiskwam met de brief die zijn overplaatsing aankondigde; het was een vrijdag. Die avond en de hele zaterdag daarop beraad- slaagden vader en moeder, fluisterend als tempelpriesters. Op zondagmorgen was moeder een ander mens geworden. Ineens liep ze in huis rond als een verzopen muis en wendde ze steevast haar blik af. Ze ging die dag niet naar de kerk, maar bleef thuis en waste en streek een stapel kleren van vader, haar gezicht een masker van ondoordringbare mistroostigheid. Geen van beiden zei een woord tegen mijn broers en mij, en wij stelden geen vragen. Mijn broers, Ikenna, Boja, Obembe en ik wisten maar al te goed dat wanneer de twee hartkamers van ons huis – onze vader en onze moeder – stilte bewaarden zoals de hartkamers bloed vasthouden, het huis overspoeld kon raken als we ze opporden.”
    Dit is zo ongeveer het begin van De Verboden rivier. Een voorproefje als een tapas bij de borrel en je wilt meer proeven van deze mooie beschrijvingen die onderhuidse gevoelslevens blootleggen. De Nigeriaanse schrijver Chigozie Obioma schrijft in zijn roman over vier Nigeriaanse broers die ontsnapt zijn aan het strenge toezicht van hun vader. Ze gaan vissen in de rivier die voor alle dorpelingen verboden is. Daar doet een dorpsgek hun de voorspelling dat Ikenna, de oudste broer, door een visser vermoord zal worden. Binnenkort volgt de recensie.
    Uitgegeven bij De Geus, vertaling Marianne Gossije, 196 blz., € 22,50, ISBN 9789044534771.

     

    Jan Brokken bereikte met De vergelding (over de oorlogstijd in Rhoon) een breed en groot publiek en met Baltische zielen 9789045030173-de-kozakkentuin-l-LQ-fschreef hij een grensverleggend boek. In De Kozakkentuin beschrijft Jan Brokken de bijzondere vriendschap tussen Alexander von Wrangel en de Russische schrijver Fjodor Michaïlovitsj Dostojevski. De nazaten van de in Baltische zielen beschreven levensgeschiedenis van de familie Von Wrangel, attendeerden Brokken op de vriendschap tussen Alexander en de schrijver Dostojevski. Er bleek een verzameling documenten, memoires en brieven bewaard te zijn gebleven. Uit dit rijke archief  reconstrueerde hij een liefdevolle relatie tussen twee jongemannen in het Rusland van de tweede helft van de negentiende eeuw. De Kozakkentuin begint in 1849 in Sint Petersburg. Alexander zit nog op school als er een groep arrestanten op weg naar het vuurpeloton voorbij komt. Onder hen Fjodor Dostojevski, een schrijver wiens werk Alexander bewondert. Dostojevski ontloopt het vuurpeloton maar krijgt jaren dwangarbeid in Siberië opgelegd. Alexander wordt later benoemd tot officier van justitie in Semipalatinsk, een stadje in het zuidwesten van Siberië. Daar ontmoet hij Dostojevski, die dan net is vrijgekomen uit het strafkamp. Tussen Alexander en de twaalf jaar oudere Fjodor ontstaat een hechte vriendschap die een kwart eeuw zal duren.
    Uitgegeven bij: Atlas/Contact, € 21,99, 320 blz., ISBN 9789045030173.

     

    Waarom besluiten mensen hun land te verlaten en ergens anders een nieuw bestaan op te bouwen? Dat is de vraag waarom het draait in Verbrande levens. Claudia Biegel debuteerde op haar 54ste met de roman Foute Sarah’s (dat meteen verwerkt werd tot een theaterstuk) waarna in 2014 Rusteloze benen volgde. Ze studeerde culturele antropologiemakethumbnail.ashx en zette zich bijna twee decennia in voor Vluchtelingenwerk Nederland. Deze maand is het tien jaar geleden dat elf mensen in afwachting van uitzetting uit Nederland op 26 oktober 2005 omkwamen bij een brand in het cellencomplex van Schiphol-Oost. En hier komen Biegels maatschappelijke betrokkenheid en haar schrijftalent samen in de verhalenbundel Verbrande levens die ze ter nagedachtenis aan de slachtoffers schreef. Verbrande levens bevat elf verhalen die zich ieder afspelen in of rondom de herkomstlanden van degenen die omkwamen. Verbrande levens, een bundel van elf korte verhalen, gaat over de vraag waarom mensen op de vlucht slaan en hun land verlaten. De verhalen tonen aan dat vluchten geen onlogische beslissing is van abnormale mensen maar een logische beslissing van normale mensen op abnormale omstandigheden. Het boek is opgedragen aan de elf slachtoffers van de Schipholbrand en komt uit op de herdenkingsdag van de ramp, maandag 26 oktober. Uitgegeven door Letterrijn, € 12,50, ISBN 9491875213.

     

    Kleine geschiedenis van de Nederlandse keuken van Jacques Meerman is een indrukwekkende gastronomische reis door de 50748.300Nederlanden. Meerman laat zien hoe onze gastronomische traditie in de loop der eeuwen gevormd is door wereldse invloeden. Door de Arabische landbouwrevolutie werden spinazie en bloemkool geïntroduceerd. In de middeleeuwen leerden we amandelen en de eerste exotische specerijen kennen. De ontdekking van Amerika in 1492 bracht sperziebonen en tomaten, en vanaf de zeventiende eeuw zouden de Indische kruiden ons eten op smaak brengen. Kleine geschiedenis van de Nederlandse keuken past in het rijtje van Gouden jaren van Annegreet van Bergen en Amsterdam van Russell Shorto. Het boek bevat ruim honderd historische recepten, overgezet naar ons huidige taalgebruik en voorzien van de oude maten, gewichten en oventemperaturen en soms wat logischer ingedeeld dan het origineel, en vele klassieke afbeeldingen waaronder (hoe kan het anders) de Aardappeleters van Van Gogh.
    Uitgegeven door Ambo/Anthos, € 29,95, ISBN 9789026332586

     

     

     

  • Oogst week 42

     

    Schuld
    …schuldig bin ich
    Anders als Ihr denkt.
    Ich musste früher meine Pflicht erkennen;
    Ich musste schärfer Unheil Unheil nennen;
    Mein Urteil habe ich zu lang gelenkt…
    Ich habe gewarnt,
    Aber nicht genug, und klar;
    Und heute weiß ich, was ich schuldig war.

    Dit is een gedicht uit de Moabiter Sonette die Albrecht Haushofer schreef tijdens zijn gevangenschap in Nazi-Duitsland.

    ‘Wat schrijven mensen in het uur van de waarheid? Hoe verhoudt zich dat tot andere literatuur die in volkomen afzondering is geschreven?’ vraagt Maarten Asscher zich af in een interview in De Volkskrant van 16 februari 2013.
    Het is onderwerp van de dissertatie waarop hij eind oktober hoopt te promoveren. Aan de hand van de autobiografische getuigenissen van Silvio Pellico, Oscar Wilde en Albrecht Haushofer gaat Asscher op deze vragen in.
    Tegenover deze drie schrijvers plaatst hij drie schrijvers die de gevangeniservaring als onderwerp kozen voor hun literaire verbeelding: Stendhal, Charles Dickens en Jan Campert. Welke categorie boeken – de getuigenis of de verbeelding – draagt de benauwenis van de gevangeniservaring het sterkst op de lezer over?

    Het uur der waarheid, over de gevangenschap als literaire ervaring, Maarten Asscher, Atlas/Contact, 408 pagina’s, € 24,99

     

    In datzelfde interview vertelt Asscher dat hij zo’n hekel heeft aan het woord ‘leesschuld’. Het is inderdaad een vreselijk begrip, maar wel één dat iedere lezer meteen begrijpt. Gelukkig gaat hij verder: ‘Ik heb sterk het gevoel dat je op een gegeven moment aan die boeken wel toekomt, over een maand, een jaar of over twintig jaar.’
    Dat moment is nu misschien aangebroken voor al die lezers die nooit De vreemdeling van Camus lazen. In zijn wereldberoemde roman over moordenaar Meursault gaat alle aandacht uit naar deze hoofdpersoon. Aan de vermoorde man wordt enkel gerefereerd met de woorden ‘de Arabier’.

    Algerijn Kamel Daoud geeft deze man een naam in zijn debuutroman Moussa, of de dood van een Arabier. Hierin probeert MoussaHaroen de moord op zijn broer te verwerken.
    Maar het is veel meer dan een verwerkingsroman. Het is een roman die kritisch is op De vreemdeling, kritisch op godsdienst, kritisch op geweld en kritisch op het kolonialisme van het Westen. Tegelijkertijd zijn er veel raakvlakken met het werk van Camus dat van directe invloed is geweest op het leven van Daoud. Als jongen raakte hij in de ban van islamistische groeperingen. Het lezen van o.a. De mens in opstand en De mythe van Sisyphus veranderden zijn kijk op het leven.
    Kamel Daoud won met deze roman Prix Goncourt voor Debutanten.

    Moussa, of de dood van een Arabier, Kamel Daoud, vertaald door Manik Sarkar, Ambo Anthos, 114 pagina’s, € 18,99

     

    Winter in Gloster HuisIn Winter in Gloster Huis van Vonne van der Meer gaat het over kiezen. Kiezen tussen dood en leven. Deze keuze wordt gesymboliseerd door twee hotels elk aan de andere kant van de oever van een meer. Aan de ene kant een hotel waar je waardig en omringd door aandacht kunt sterven, aan de andere kant Gloster Huis waar je terecht kunt als je op het laatste moment toch twijfelt aan je doodswens. Het ene hotel is van Richard, het andere van zijn broer Arthur. Arthur zegt: ‘Zijn kracht ligt in het willen, de mijne in wachten.’
    Het is een roman die de discussie over het vrijwillig levenseinde weer zal doen aanwakkeren.

    Winter in Gloster Huis, Vonne van der Meer, Atlas Contact, 144 pagina’s, € 17,99

  • Oogst week 41

    In de Poëziekrant van deze maand staat een mooi ingetogen en persoonlijk in memoriam voor Rogi Wieg, door Maria Barnas. Bij uitgeverij In de Knipscheer verscheen Even zuiver als de ongeschreven brief, een verzameling van zijn gedichten, door Peter de Rijk ingeleid. Het voorwoord staat – begrijpelijk – volledig in het teken van Wiegs zelfgekozen dood.  Is dat logisch? Misschien en hopelijk vanonder het aspect der eeuwigheid zal juist de levensdrift van Wieg die spreekt uit veel van zijn gedichten wel veelzeggender blijken te zijn.

    Gedicht

    Je hebt mooie ogen, nee, zo mag je dat niet
    zeggen, zoiets is allang voorbij. Maar je ogen
    bleven door de jaren heen, door eeuwen ziet
    men mooie ogen, ik heb ze daarom maar verbogen

    in duizend naamvallen. […]

    In het boek geplakt, op ouderwets wijze, een ‘bidprentje’ getiteld ‘The cat, Rogi and me’, door Abys Kovács, Wiegs echtgenote. Een fraai en waardig boek.

    untitledBij Querido verscheen in de vertaling van Elly Schippers Late roem, van Arthur Schnitzler, de schrijver die bij veel mensen min of meer bekend is van het boek dat de basis vormde van Stanley Kubricks Eyes Wide Shut. Querido geeft sinds de 20-er jaren van de vorige eeuw Schnitzler uit, een mooie lange historie. Deze novelle werd pas in 2014 in zijn nalatenschap aangetroffen. Op de achterzijde een aanbeveling van Daniel Kehlmann: ‘Arthur Schnitzler staat op gelijke hoogte met Thomas Mann en Robert Musil, en dit sprankelende werk heeft alles van zijn beste verhalen; humor en melancholie, felheid, mensenliefde en lichte treurigheid. Een prachtig boek.’

    Het omslagontwerp is van Brigitte Slangen. Hier een link om alvast een stukje in het boek te lezen.

    9789460042348Jaap Goedegebuure schreef met Wit licht. Poëzie en mystiek in de Nederlandse literatuur van 1890 tot nu een studie in 12 hoofdstukken. Een naar het lijkt rustig geproduceerd en gecomponeerd boek zoals we dat van Vantilt gewend zijn: serieus, met een duidelijke notenapparaat, personenregister, lijst van geraadpleegde literatuur, keurig op een rijtje. Met de eenvoudige waarneming ‘Mystiek is niet het monopolie van gelovigen’ trekt Goedegebure onmiddellijk inderdaad de twee partijen gelijkelijk zijn boek in.

    9789023496656Edmund de Waal verwierf grote bekendheid met zijn De haas met de amberkleurige ogen. Nu schreef de keramist De Waal een boek over het materiaal dat hem al decennia mateloos fascineert: porselein. De witte weg. Verslag van een obsessie. Historisch, persoonlijk, direct, precies. Dit oogt als een heel fraai boek. De vertaling was in handen van Jan Pieter van der Sterre, de vormgeving van omslag is van Rodrigo Corral Design een New Yorkse vormgever die heel veel mooie internationale sellers van een cover voorzag.