Oogst week 24 – 2025

Kwade dagen van Rob van Essen is de sleutelroman die hij schreef in 2002. Atlas Contact geeft het boek nu opnieuw uit. Behalve als sleutelroman wordt het boek gezien als een meesterwerk. De bekende Van Essen-vervreemdingseffecten zijn volop aanwezig, net als de vaste ingrediënten filosofie, mysterie en ironie.

Op het Waterlooplein vindt ik-persoon Matthijs een exemplaar van de enige plaat die ooit is opgenomen door het jongenskoor Asaf. ‘Op de hoesfoto stonden vijfendertig jongens. Ze stonden opgesteld voor de preekstoel van de Zuiderkerk van Rijshorst en droegen allemaal een zwarte broek, een wit overhemd en een groen strikje. (…) Boven de groep stond in verbazingwekkend frivole letters: DE HEER IS MIJN HERDER. Chr. Jongenskoor ‘Asaf’ o.l.v. Piet Schotanus en Henk Woldering zingt psalmen en geestelijke liederen (…) Ik liet mijn blik over de foto glijden. Ik was makkelijk te vinden, want ik stond midden vooraan. Bovendien had iemand met een zwarte balpen een cirkel om mijn hoofd getrokken.’

Matthijs, toentertijd een tieneridool, wordt gedwongen stil te staan bij zijn verleden, want als hij de nacht na de vondst van de plaat door het meisje Violet wordt meegenomen naar het streng christelijke stadje waar hij opgroeide, verzamelen zich daar alle mensen die in zijn leven een rol hebben gespeeld. Zijn vroegere daden blijken onvoorstelbare gevolgen te hebben gehad.

In het nawoord van het boek legt Van Essen de familiebanden uit tussen de personages in Kwade dagen en Ik kom hier nog op terug, winnaar van de Librisliteratuurprijs 2024.

Mensen proberen te begrijpen, en hebben dat altijd geprobeerd, hoe de wereld in elkaar zit. Wat is tijd, wat betekent het dat er licht en donker is, waarom zijn er verschillende seizoenen? Toen en nu denken mensen dat er een diepere waarheid verscholen ligt achter de zichtbare wereld. Wat ervaren en gevonden wordt, wordt opgeschreven.

Voormalig hoogleraar Geschiedenis van Nederland aan de Universiteit van Amsterdam Piet de Rooy werd voor De tijd, de waarheid en de geschiedenis geïnspireerd door het vrijwel gelijknamige schilderij van Goya dat voorop het boek is afgebeeld. De Rooy onderscheidt drie fundamentele pijlers waarop de wereld is gebaseerd: de tijd, die werd onderworpen aan de klok en de kalender, de waarheid, waarvoor de Bijbel eeuwenlang werd aangezien, en de geschiedenis, waarin ervaringen en herinneringen worden vastgelegd. Of niet, want geschiedenis is niet zelden, al of niet bewust, gekleurd. Wonderlijke anekdotes en merkwaardige inzichten vormen een kleurrijk panorama dat De Rooy voorschotelt, gesteund door inzichten uit de evolutietheorie en de neuropsychologie.

De auteur is gespecialiseerd in de eigentijdse geschiedenis van Nederland. Zijn terreinen zijn opvoeding, onderwijs en cultuur.