• Oogst week 44

    Land van liefde en ruïnes

    Steeds meer mensen gaan naar IJsland op vakantie. Inmiddels overstijgt het aantal toeristen ruimschoots het aantal inwoners van het land.
    Tijd om kennis te maken met literatuur uit dat land.

    Schrijfster Oddny Eir (IJsland, 1972) schrijft romans, poëzie en essays en werkt daarnaast als kunstdocente, galeriehoudster en milieuactiviste. Zij is winnares van de EU-Literatuurprijs 2014.

    Na een droom over een oude Vikingvrouw gaat Oddny Eir op ontdekkingsreis. Ze is net gescheiden, opnieuw verliefd geworden en op zoek naar antwoorden die ze hoopt te vinden in de IJslandse natuur. De vragen die zij zich stelt zijn bijvoorbeeld: Hoe creëren we een thuis voor liefde? Waar kwamen haar voorvaderen vandaan en hoe probeerden zij in harmonie te leven met de natuur? Hoe behouden we onze persoonlijke ruimte maar komen we toch dicht bij de ander?

    Dit reisverslag is geschreven in dagboekvorm, het heeft aandacht voor intieme details en grote levensvragen.

    Land van liefde en ruïnes
    Auteur: Oddny Eir
    Uitgeverij: De Geus

    Ik, Vondel

    Er schijnen negentien biografieën te bestaan over Neerlands meest beroemde dichter en toneelschrijver, Joost van den Vondel. Hans Croiset die Vondel in zijn toneelcarriëre zowel speelde als regisseerde wilde ook als schrijver in Vondels huid kruipen en schreef Ik, Vondel als ware het een autobiografie.

    Vondel leefde in de Gouden Eeuw, toen het Nederland op tal van gebieden voor de wind ging. In Ik, Vondel schrijft Croiset o.a. over de bewondering en de vernedering die Vondel ten deel vielen, over zijn trouw aan zijn overleden echtgenote, over de liefde voor een nieuwe vrouw, het verlies van zijn kinderen en over godsdienstige kwesties.

    De uitgeverij noemt het een ‘meeslepende roman’.

    Ik, Vondel
    Auteur: Hans Croiset
    Uitgeverij: Uitgeverij Cossee

    Als stilte steekt

    Schrijfster en filosofe Désanne van Brederode is bestuurslid van en al sinds de oprichting betrokken bij Het Syrisch Comité dat de verbinding wil maken tussen Nederlandse en Syrische burgers.

    Zij schreef Als de stilte steekt, waarin zij aan de hand van eigen ervaringen en die van (Syrische) vrienden onderzoekt waarom het Westen zich zo afzijdig heeft gehouden van alles wat zich de afgelopen jaren in Syrië heeft afgespeeld.

    Als stilte steekt
    Auteur: Désanne van Brederode
    Uitgeverij: Querido

    De Weense sigarenboer

    De zeventienjarige Franz verruilt de idyllische schoonheid van het Oostenrijkse merendistrict voor de drukte van Wenen. Zijn heimwee verdwijnt snel in de hectiek van de stad. Franz is in opleiding bij de oudere sigarenverkoper Otto Trsnyek; hij zal de inwoners van Wenen snel gaan voorzien van kranten en rookwaren. Een van zijn vaste klanten is professor Freud, die niet alleen regelmatig langskomt voor sigaren, maar ook kwistig is met adviezen voor het liefdesleven van de jonge Franz. Het is 1937. Het zal nog maar een paar maanden duren voor de annexatie van Oostenrijk door Duitsland zal plaatsvinden, waardoor de levens van de jonge tabaksverkoper, Otto en professor Freud onherroepelijk zullen veranderen.

    Robert Seethaler werd in 1966 in Wenen geboren. Hij schreef meerdere romans, waaronder het in Duitsland succesvolle Der Trafikant, en brak definitief door met Een heel leven, dat sinds verschijnen in de bestsellerlijsten stond. Seethaler woont in Berlijn en Wenen.

    De Weense sigarenboer
    Auteur: Robert Seethaler
    Uitgeverij: Uitgeverij De Bezige Bij
  • Oogst week 43

    Het litteken van de dood

    ‘Niemand is dichter bij de waarheid gebleven dan ik,’ deelde Jan Wolkers Onno Blom al heel snel nadat Blom de uitdaging aangenomen had zijn biograaf te worden mee: ‘Mijn leven en werk zijn één.’ Nu het werk van de biograaf er na tien jaar op zit, kan Blom niet anders dan concluderen dat Jan Wolkers veel meer dan hij vooraf vermoedde aan de werkelijkheid ontleend heeft.
    Een vraag die na alle aandacht rondom het verschijnen van Het litteken van de dood: de biografie van Jan Wolkers nog niet beantwoord is: vindt Onno Blom dat de wijze waarop Wolkers van zijn leven zijn werk maakte aanleiding geeft om de academische ideeën over feit en fictie te herzien?

    Misschien staat het antwoord in het ruim 1100 pagina’s tellende boek waarop Onno Blom op de tiende sterfdag van Jan Wolkers promoveerde, waarin de jonge doctor eerder beschrijvend dan beschouwend een door driften gedreven kunstenaarsleven reconstrueert.

    Het litteken van de dood
    Auteur: Onno Blom
    Uitgeverij: De Bezige Bij

    De vos

    Er mag dan vrij prominent ‘roman’ op de cover staan, het eerste deel van De vos van Dubravka Ugresic heeft weinig weg van een verzonnen verhaal. Het is een essay waarin het scheppen dan wel produceren van verhalen centraal staat. Dubravka Ugresic ontleedt niet alleen Verhaal over hoe verhalen ontstaan van Boris Pilnjak – dat zich uitermate goed leent om het te hebben over de scheidslijn tussen beleefd en verzonnen, schrijven in de eerste persoon enkelvoud, het ongenoegen van een persoon die personage werd en rol van lezer en literatuurwetenschapper als ‘afmaker’ van een verhaal – maar vlecht ook zichzelf als onderzoekende lezer in het essay.

    De overige vijf delen ogen minder theoretisch, maar net als De sleutelroman ontsloten en Museum van onvoorwaardelijke overgave is De vos een hybride boek. Een boek waarin Dubravka Ugresic vertelt en beweert en de vos slim en sluw mag zijn en er met de buit vandoor mag gaan. Een roman die bewijst dat ze zelf een vos is: een schrijver die in staat is verschillende ideeën en ervaringen te combineren.

    De vos
    Auteur: Dubravka Ugresic
    Uitgeverij: Nijgh & Van Ditmar

    Aantekeningen over het verplaatsen van obelisken

    Alles van waarde in Aantekeningen over het verplaatsen van obelisken verwijst naar de werkelijkheid waarin Arjen van Veelen een vriend verloor. Niet zomaar een vriend: Thomas Blondeau voltrok als bijzonder ambtenaar van de burgerlijke stand het huwelijk tussen Arjen van Veelen en Rosanne Hertzberger. Thomas Blondeau was net als Van Veelen schrijver, al beoefenden ze verschillende genres. Blondeau overleed vier jaar geleden, hij was pas 35.

    Van Veelen ‘is’ de jonge schrijver die in Aantekeningen over het verplaatsen van obelisken afreist naar Alexandrië om er te zoeken naar de tombe van Alexander de Grote, over wie die schrijver voornemens is een biografie te schrijven. Blondeau ‘is’ de schrijver van de boeken die de jonge schrijver zonder dat iemand het ziet achter wil laten in de herbouwde bibliotheek van Alexandrië.
    Aantekeningen over het verplaatsen van obelisken gaat over verliezen en rouwen in dit specifieke geval. Over de weg kwijt zijn en de draad weer oppakken. En daarmee net zo goed over het leven als over de dood.

    Van Veelen laat zien dat hij een roman aan kan, maar verloochent zijn journalistieke en essayistische stiel niet.

    Aantekeningen over het verplaatsen van obelisken
    Auteur: Arjen van Veelen
    Uitgeverij: Bezige Bij, De

    Nachtvlucht

    Toen Antoine de Saint-Exupéry in 1931 Nachtvlucht schreef, stond de luchtvaart nog in de kinderschoenen. Het was een hele verantwoordelijkheid om piloten veilig weer aan de grond te krijgen, maar de belangen waren ook toen al groot. Vandaar dat postvlieger Fabien ondanks de invallende duisternis en het slechte weer dat op komst is door Rivière gedwongen wordt op te stijgen en de post uit Patagonië te bezorgen.

    De Saint-Exupéy – die zelf beroepsvlieger was – laat zien wat het enerzijds betekent om het voor het zeggen te hebben en anderzijds hoe dwingend plichtsbesef kan zijn. Hij ontleedt de psyche van de man aan de grond die zich realiseert dat de kans op een behouden vlucht steeds kleiner wordt. Hij was degene die met een nachtvlucht tijd hoopte te winnen en de zo de voordelen van vliegen boven vervoer per trein of boot aan te tonen en daar nu een hoge morele prijs voor moet betalen. Ondertussen doet de piloot er alles aan om de weersomstandigheden, zijn kist en zijn emoties de baas te blijven.

    Nachtvlucht van Antoine de Saint-Exupéry is de vierde klassieker waarvan Uitgeverij Bint vindt dat hij niet van de radar mag verdwijnen. De uitgever herzag de vertaling, waardoor deze  realistische en nog steeds actuele De Saint-Exupéry weer jaren mee kan.

    Nachtvlucht
    Auteur: Antoine de Saint-Exupery
    Uitgeverij: Uitgeverij Bint
  • Oogst week 42

    De kennismaking

    Ger! Lieve Ger, Beste Ger, Ger van mijn hart, Verrukkelijke Ger, Allesverpletterende, Mijn Ger, mijn alles

    Zo wordt hij aangesproken.

    Ger is Ger Beukenkamp. Hij geeft in ’94 lessen scenarioschrijven aan de Schrijversvakschool. Een van zijn studenten is Nicolien Mizee. Zij raakt volledig van hem in de ban en begint hem te schrijven. Faxen krijgt hij van haar. Veel faxen. En al gauw niet meer over haar lessen, maar over haar dagelijks bestaan. Het is haar manier om greep te houden op het leven.

    […] ‘Je evident aanwezige hartstocht richt zich geheel en al op het werk, en daar voor mij gedrevenheid tot het werk het enige niet-beschamende menselijke eigenschap is, ben ik je als een soort ijsheilige gaan beschouwen, hoewel ervaring me geleerd zou moeten hebben dat alles wat ik ooit aanzag voor iets van een hogere orde, uiteindelijk neerkwam op ‘een menselijke fout’.

    Dat gaat zo’n 24 jaar door, vrijwel dagelijks. Mizee schrijft over ’wonderlijke familieleden, erotische verwarring, geldgebrek en sociale verlammingsverschijnselen’.
    Beukenkamp antwoordt nooit. Die verplichting voelt hij niet, maar hij leest de faxen met plezier.

    Uitgeverij Van Oorschot heeft de eerste vier jaar gebundeld en onder de titel De kennismaking uitgegeven. Er ligt nog zo’n 20 jaar aan faxen op de plank.

    De kennismaking
    Auteur: Nicolien Mizee
    Uitgeverij: Uitgeverij Van Oorschot

    De Oppermachtigen

    De oppermachtigen speelt zich al in een denkbeeldige plaatsje ergens in de Maghreb in de jaren 20 van de vorige eeuw. De oorspronkelijke Arabische inwoners wonen vreedzaam samen met de Europese elite. De komst van een groep Amerikanen verstoort deze ogenschijnlijke rust. Er ontstaan (koloniale) conflicten en intriges tussen mannen en vrouwen die allemaal een verschillende rol en achtergrond hebben.

    Hédi Kaddour (Tunis, 1945) is schrijver, dichter en vertaler. Zijn moeder was een Franse uit Algerije, zijn vader een Tunesiër. Hij heeft afwisselend in Tunesië en Frankrijk gewoond.

    Voor zijn roman Waltenberg uit 2005 ontving hij de Prix Concourt. Voor De oppermachtigen ontving hij in 2015 de Grand Prix du roman de l’Académie française en werd hij genomineerd voor de Prix Concourt.

    De Oppermachtigen
    Auteur: Hedi Kaddour
    Uitgeverij: De Geus

    Het raadsel van de liefde

    Noem me bij jouw naam is de meest bekende roman van André Aciman. Daarover schreef Coen Peppelenbos op deze website: ‘Zelden las ik een boek waarin niet de liefde, maar de hunkering zo nauwkeurig werd beschreven, met alle aarzelingen, onrust en onzekerheden die bij de nog onvervulde liefde horen.’

    Zijn nieuwste roman, Het raadsel van de liefde begint al even hunkerend: ‘Ik ben teruggekomen vanwege hem.’

    André Aciman (Alexandrië, 1951) is een Amerikaanse schrijver die geboren werd en opgroeide in Egypte. Hij is professor literatuurgeschiedenis aan de universiteit van New York en is een groot kenner en liefhebber van Marcel Proust. Over zijn gedwongen vertrek uit Egypte in 1965 schreef hij Uit Egypte dat wereldwijd zeer gewaardeerd wordt.

     

    Het raadsel van de liefde
    Auteur: Andre Aciman
    Uitgeverij: Uitgeverij Ambo|Anthos

    De brug der dromen – Verzameld werk

    Jos Vos maakte al eerder de Japanse literatuur toegankelijk voor de Nederlandse lezer. Hij deed dat door Eeuwige reizigers. Een bloemlezing uit de klassieke Japanse literatuur en de duizend jaar oude roman Het verhaal van Genji van Murasaki Shikibu te vertalen.

    Nu heeft hij dat gedaan met het werk van een van de meest vermaarde Japanse schrijvers van de 20e eeuw, Junichiro Tanizaki (1886-1965).

    Diens meest bekende verhalen en novellen zijn gebundeld in de bloemlezing De brug der dromen waaronder Pijlwortel uit Yoshino, De rietsnijder, Shunkin en naamgever van het boek De brug der dromen, een ‘magistrale novelle over het streven naar volmaakt – maar tijdelijk – geluk in de liefde.’

    De bekendste romans van Tanizaki beschrijven de verrassende confrontatie van eeuwenoude Japanse tradities met een meer westerse levenswijze.
    Ander werk van Tanizaki is niet meer of moeilijk verkrijgbaar in het Nederlands. Wellicht dat daar na deze uitgave verandering in komt.

     

    De brug der dromen - Verzameld werk
    Auteur: Junichiro Tanizaki
    Uitgeverij: De Bezige Bij
  • Oogst week 41

    Tabac

    Hoe een boek een schrijver overkomt, is altijd interessant om over te lezen. Voor Tabac liet Gerda Dendooven, die eerder de kinderboeken Voor mama en Stella schreef, beiden bedoeld voor een jonger publiek, inspireren door een krantenbericht. Het resultaat is een road novel over een jonge vrouw die met een oude(re) man onderweg is. Is het een vlucht of een reis? Hoe goed kennen ze elkaar? ‘Over liefde en terreur,’ meldt het omslag onder meer. Klinkt intrigerend!

    Tabac
    Auteur: Gerda Dendooven
    Uitgeverij: Querido

    Tuin

    Tuin is de tweede roman van Vincent Van Meenen, die in 201 debuteerde met de roman Licht en Geluid. Van Meenen zette zichzelf op de literaire kaart door in 2012 de jongerenschrijfwedstrijd Write Now! te winnen en daarna op diverse plaatsen op te treden. Waar Licht en geluid evenals het boek van Dendooven wordt aangeduid als (literaire) road novel lijkt Van Meenens jongste zich meer op een plaats af te spelen: een man ontdekt een schitterende tuin, raakt eraan verknocht, tot hij ontdekt dat er iets niet klopt – wat nu? Een fabelachtige vertelling met kafkaëske trekjes, belooft de flap. Wij zijn benieuwd!

    Tuin
    Auteur: Vincent Van Meenen
    Uitgeverij: Nijgh & Van Ditmar

    Het leven zelf

    Nog een tweede boek van een jong talent uit de Write Now! stal: Het leven zelf van Roelof ten Napel. Ten Napel stond twee keer in de finale van de schrijfwedstrijd die lezend Nederland onder meer Maartje Wortel bracht, debuteerde in 2014 met Constellaties en ontving in het jaar daarop het C.C.S. Crone-stipendium van de gemeente Utrecht. Eigenlijk is de eerste zin van de aankondiging al genoeg om deze lezer te overtuigen: ‘Het verhaal van een jongen die plotseling begon te zinken – en de mensen die hem zagen gaan.’
    En wat een schitterend omslag!

    Het leven zelf
    Auteur: Roelof ten Napel
    Uitgeverij: Atlas Contact
  • Oogst week 40

    Tarantula

    Deze week twee omvangrijke boeken; een historische roman en een moderne klassieker uit 1981. De nieuwe vertaling van Bob Dylans Tarantula en een mensen/dierenboek over varkens.

    De enige roman – hoewel wat is een roman als je deze in het licht van liedteksten beschouwt – die Bob Dylan (1941) schreef, werd deze week opnieuw in het Nederlands uitgebracht. Dylan schreef  Tarantula in 1966 en het werd in 1971 gepubliceerd. Wat te verwachten van een roman van Bob Dylan? In ieder geval geen gestroomlijnd verhaal, daarvoor is de tekst te grillig en ongrijpbaar. Het is meer als een liedtekst opgeschreven, gezien de zinsbouw en het ritme van woorden waarmee het ook wel Dylans vreemdste songtekst genoemd wordt.

    Dylan toont zich, net als hij ooit deed in het radioprogramma Theme Time Radio Hour, waarvoor hij de muziek overal en nergens vandaan haalde. Ook in Tarantula komen we ze tegen: Aretha Franklin, Woody Guthrie, Leadbelly, de Carter Family en vele, vele anderen.

    Het boek is voorzien van een uitgebreid notenapparaat waardoor de dwarsverbanden in deze schat aan muziekstijlen zichtbaar worden gemaakt.

    Hoe Robbert Jan Henkes en Erik Bindervoet zich waagden aan een nieuwe vertaling van het schier onvertaalbare boek is te beluisteren op NPO1. Zij vertellen over het boek en de manier waarop zij zich de tekst van Dylan eigen maakten.

    Tarantula
    Auteur: Bob Dylan
    Uitgeverij: Nijgh & Van Ditmar

    Varkens

    Ken het varken, dan ken je jezelf, zou wel eens een nieuwe leus kunnen worden na het lezen van Varkens van culturele wetenschapper Thomas Macho. Varkens zijn geliefd om hun bewezen intelligentie en gehaat om hun varkensgedrag (snorken en snuiven en altijd die smerige modder vermengd met eigen uitwerpselen). Macho volgde de carrière van het varken vanaf de vroegste domesticatie tot aan zijn positie als vlees- en metaforenleverancier nummer één. Het is een prachtig geïllustreerd pleidooi voor een fraai dier, een portret van oude en nieuwe rassen en vormt het bewijs dat het varken en de mens in complexiteit en tegenstrijdigheid niet voor elkaar onderdoen.

    Varkens verschijnt in November.

    Varkens
    Auteur: Thomas Macho
    Uitgeverij: Van Oorschot

    De aarde huilt

    Peter Cozzens (1957) is een Amerikaans historicus en schreef meerdere boeken over de burgeroorlog. De strijd van de indianen is het omvangrijke verhaal van de decennialange strijd tussen het Amerikaanse leger en de stammen van de Great Plains en de Rocky Mountains aan het eind van de negentiende eeuw. Na een ontmoeting met president Abraham Lincoln dacht indianenleider Magere Beer dat hij niets te vrezen had van het leger. Lincoln had hem wel gezegd dat ‘zijn kinderen’ soms niet luisterden, maar Magere Beer had dat niet begrepen. Onbevreesd reed hij de troepen tegemoet. Wat dan volgt is geschiedenis. Cozzens schrijft niet alleen over de veldslagen en campagnes, maar ook over de slechte leefomstandigheden van de soldaten aan het front en de waardeloze verdragen, de onderlinge strijd tussen stammen en facties, de mentaliteit van de indiaanse krijgers en de ethische vragen die de betrokken officieren van het Amerikaanse leger zich stelden.

    De aarde huilt
    Auteur: Peter Cozzens
    Uitgeverij: Athenaeum Polak & van Gennep

    Lanark

    De Schotse schrijver en kunstenaar Alasdair Gray (1934) schreef meer dan 30 jaar aan zijn eerste boek Lanark, dat uiteindelijk in 1981 werd gepubliceerd. Na publicatie van dit moderne visioen van de hel dat als decor de steden Glasgow en Unthank heeft, werd hij direct vergeleken met Dante, Blake, Joyce, Orwell, Kafka, Huxley en Lewis Carroll.

    De roman opent met: “Je kwam Café Elite binnen via een trap vanuit de foyer van een bioscoop. Op twee derde van de weg naar boven was een deur die naar de bioscoop zelf leidde, maar mensen die naar de Elite gingen klommen verder en kwamen in een grote, groezelig ogende ruimte vol stoelen en lage koffietafels.’ Op de Athenaeumboekensite is het verdere fragment te lezen.

    Deze moderne klassieker uit de Schotse literatuur is nu voor het eerst in het Nederlands vertaald.

    Lanark
    Auteur: Alasdair Gray
    Uitgeverij: Koppernik BV
  • Oogst week 39

    De vrouw met het rode haar

    De verteller in De vrouw met het rode haar, de nieuwe roman van Orhan Pamuk, had eigenlijk schrijver willen worden. Dat hij ingenieur in de aardwetenschappen en aannemer (zeg maar: projectontwikkelaar) werd, heeft alles te maken met de geschiedenis die hij de lezer voorschotelt. Een geschiedenis waarin voor hem de rol van hulpje van een puttengraver is weggelegd. Samen zoeken ze naar water. Verhalen vertellen is tijdens die exercitie hét tijdverdrijf.

    Verhalen zijn voor Orhan Pamuk de toegangsweg naar een veronachtzaamd verleden en wezenlijk voor het bewust zijn van identiteit. Over zijn nieuwe roman zegt Pamuk zelf dat het ‘een onderzoek naar de achtergronden van autoritair gedrag in Azië en individualisme in Europa via het verhaal van koning Oedipus van Sophocles uit Griekenland en het Boek der Koningen van Ferdowsi uit Iran’ is. Als altijd is het verhaal in deze nieuwe Pamuk gelaagd en complex, maar zijn zinnen zijn korter dan voorheen.

    De vrouw met het rode haar uit de titel maakt deel uit van een theatergezelschap dat in de buurt van de puttengraver en zijn knecht neerstrijkt. Het schijnt dat zij niet alleen hun  dagelijkse routine verstoort, maar ook het leven van de verteller ingrijpend beïnvloedt.

     

     

    De vrouw met het rode haar
    Auteur: Orhan Pamuk
    Uitgeverij: Bezige Bij

    Waar ik jou word

    Antjie Krog is één van de bekendste Zuid-Afrikaanse dichters en kan in Nederland rekenen op een trouwe lezersschare. Voor hen is Waar ik jou word niet bedoeld. Zij zullen de 25 gedichten in de bundel  waarschijnlijk al wel kennen. In Waar ik jou word – niet te verwarren met de gelijknamige cyclus die Antjie Krog voor Gedichtendag 2009 schreef – heeft haar uitgever ‘de 25 gedichten van Antjie Krog die iedereen gelezen moet hebben’ gebundeld om nieuw publiek aan te boren. En om de dichteres te eren. Een kleine tweetalige bloemlezing voor haar verjaardag – volgende maand wordt Antjie Krog 65 – in de wetenschap dat de meeste bundels nog gewoon leverbaar zijn.

    Waar ik jou word
    Auteur: Antjie Krog
    Uitgeverij: Podium

    Van bacterie naar Bach en terug

    Daniel C. Dennett maakte indruk op Nederland toen hij in 1993 te zien was in Een schitterend ongeluk, de serie van de VPRO waarin Wim Kayzer zes gerenommeerde wetenschappers ontmoette en uitgebreid in de gelegenheid stelde hun specifieke deskundigheid voor het voetlicht te brengen. Dennett verklaarde het bewustzijn, en dat is hij sindsdien blijven doen.

    In Van bacterie naar Bach en terug: de zoektocht naar bewustzijn borduurt Dennett voort op vragen over de vrije wil en het bewustzijn die hij ook in eerder werk stelde. Als vanouds gaat de atheïstische filosoof uit van het gezonde verstand. Van wonderen wil hij niets weten; als iets nog niet wetenschappelijk verklaard kan worden, is dat slechts een kwestie van tijd. Dennett veronderstelt de nodige voorkennis en maakte hij zijn lezers niet makkelijk. Het onderwerp mag dan tot de verbeelding spreken, populair-wetenschappelijk is zijn boek niet.

    Van bacterie naar Bach en terug
    Auteur: Daniel C. Dennett
    Uitgeverij: Atlas Contact
  • Oogst week 38

    Grime

    Lovende kritieken in uiteenlopende media kreeg Wytske Versteeg (1983) over haar romans Quarantaine, Boy (BNG Literatuurprijs) en De wezenlozen. Voor haar non-fictie boek Dit is geen dakloze (2008) werd ze genomineerd voor de Jan Hanlo Essayprijs Groot.
    Ze heeft gepubliceerd in o.a. De Correspondent, NRC Handelsblad, Vrij Nederland en Opzij.

    Haar nieuwste roman Grime gaat over drie vrienden die samen werkten aan een film. Een van hen, Nino, wordt verliefd op Suyin, maar zij is in de ban van de charismatische Michael Wallerstadt, Nino’s jeugdvriend en grote voorbeeld. Jaren later probeert Nino erachter te komen wat er precies is gebeurd tijdens hun laatste maanden samen. Maar in een zoektocht waarin niets is wat het lijkt te zijn, verliest hij zijn eigen leven steeds verder uit het oog.

    Grime
    Auteur: Wytske Versteeg
    Uitgeverij: Uitgeverij Querido

    Waarom ik mensen niet in mootjes hak

    Elke week verschijnen in NRC Next de handgetekende en geschreven stripcolumns van Renske de Greef (1984) onder de naam ‘Renske Stript’.

    ‘Renske de Greef gidst u wekelijks langs de valkuilen van het moderne leven’ staat er daar bij haar columns. Zij zijn het waard dat meer mensen kennis maken met haar originele columns. In Waarom ik mensen niet in mootjes hak zijn deze stripcolumns gebundeld. Van urgente vragen over seksisme en gender tot lichtvoetige bespiegelingen over sociale omgangsvormen en de ongemakken van het moderne leven.

    Waarom ik mensen niet in mootjes hak
    Auteur: Renske de Greef
    Uitgeverij: Uitgeverij Nijgh & Van Ditmar

    De soldaat was een dolfijn

    Eva Meijer (1980) is filosoof, schrijver, singer-songwriter en beeldend kunstenaar.

    Voor Eva Meijer bestaat de wereld uit menselijke dieren en niet-menselijke dieren. In De soldaat was een dolfijn bespreekt zij waarom en hoe we anders met niet-menselijke dieren kunnen gaan samenleven. Kunnen we ze als medeburgers gaan zien of als soevereine volkeren, en kunnen we een democratie met verschillende soorten organiseren? Wat is rechtvaardig, en wat willen zij eigenlijk?

    Meijer debuteerde in 2011 met Het schuwste dier. Twee jaar later verscheen Dagpauwoog en in 2016 publiceerde zij Dierentalen, een populair wetenschappelijk boek over talen van niet-menselijke dieren. Haar derde roman Het vogelhuis verscheen in september 2016.

    De soldaat was een dolfijn
    Auteur: Eva Meijer
    Uitgeverij: Uitgeverij Cossee

    Mijn grote appartement

    Met Mijn grote appartement won Christian Oster (1949) in 1999 de prestigieuze Franse prijs de Prix Médicis. Nu, ruim 18 jaar later is het in Nederland verschenen in de Franse reeks van uitgeverij Vleugels in een vertaling van Kiki Coumans en Katrien Vandenberghe.

    Oster debuteerde in 1989, zijn romans gaan vaak over hetzelfde thema: een man die sinds kort alleenstaand is, wil zijn leven een nieuwe wending geven en ontmoet een vrouw. Zo ook in In de trein in 2015 hier op Literair Nederland door Albert Hogeweij gerecenseerd.

    ‘Met Jean Echenoz, Jean-Philippe Toussaint en Christian Gailly wordt Christian Oster gerekend tot een stroming binnen de Franse literatuur die wordt gekenmerkt door minimalistische intriges, grote aandacht voor stijl en een zekere droge humor.’

     

    Mijn grote appartement
    Auteur: Christian Oster
    Uitgeverij: Uitgeverij Vleugels
  • Oogst week 37

    Mammie

    De Zuid-Afrikaanse dichteres Ronelda S. Kamfer (Kaapstad 1981) is in 2008 tot haar verrassing ontdekt door Antjie Krog en Alfred Schaffer. Een vriend had haar gedichten zonder dat zij het wist aan Krog gestuurd. Het vertrouwen dat zij van beide dichters kreeg resulteerde in o.a. Nu de slapende honden waar zij de Eugène Marais-prijs voor ontving, en Santenkraam.

    In de tweetalige bundel Mammie dicht ze over haar overleden moeder. ‘Zij was mijn moeder/ en zij heeft me geleerd/ hoe niet van mezelf te houden.’

    In heldere, krachtige taal snijdt ze haar rauwe jeugd aan, die de toon zette voor de rest van haar leven. Maar bovenal ontgint ze datgene wat zo vaak ongezegd blijft tussen ouders en kinderen. Dat resulteert in pijnlijk openhartige versregels vol liefde, woede, hoop en teleurstelling, waarmee Kamfer laat zien tot de beste Zuid-Afrikaanse dichters te behoren.

     

    Mammie
    Auteur: Ronelda Kamfer
    Uitgeverij: Uitgeverij Podium

    Parttime astronaut

    Renée van Marissing (1979) is schrijver van romans, theater- en hoorspelteksten, regisseur en performer.
    Haar roman Strak blauw uit 2012 werd genomineerd voor de Dioraphte Jongerenliteratuurprijs. Een fragment uit dat boek nam Wim Brands op in De Nederlandse literatuur, de nieuwe schrijvers van het nieuwe millennium.

    In Parttime astronaut ontleedt Van Marissing -die geprezen wordt om haar ijzersterke dialogen – haarfijn hoe een echtpaar geruisloos uit elkaar groeit.
    Tussen beide echtelieden hangt een voelbare maar onuitgesproken spanning. Hun pogingen nader tot elkaar te komen stranden door onwil of onvermogen.

    Parttime astronaut is volgens de uitgever ‘een subtiel Hollands gezinsdrama compleet met Eftelinguitstapje’.

    Parttime astronaut
    Auteur: Renée van Marissing
    Uitgeverij: Atlas Contact

    Kraaien tellen

    Kraaien tellen is de tweede roman van Lucas de Waard die in 2015 debuteerde met De kamers.

    Kraaien tellen gaat over Tobias, een veegwagenbestuurder die het liefst met rust gelaten wil worden. Maar als zijn zus en geestverwant een einde aan haar leven maakt, begint zijn omgeving steeds meer van hem te verlangen. Terwijl Tobias probeert zijn wereld schoon te houden, stapelt het vuil zich langzaam op.

    Op zijn eigen website stelt Lucas de Waard zichzelf voor: hij ‘houdt van aanzwellende violen, van kleinmenselijke lulligheid, van sterfscènes en van superhelden. Zijn werk kenmerkt zich door een toegankelijke schrijfstijl, zwarte humor en her en der een stevig potje effectbejag. Want Lucas schuwt de grote thema’s niet, al schrijft hij ook met liefde over lelijke hondjes, doktersassistentes en de Blokker.’

     

    Kraaien tellen
    Auteur: Lucas de Waard
    Uitgeverij: De Geus

    Reddende engel

    Met haar laatste roman, Reddende engel keert Renate Dorrestein terug naar een voor haar bekend genre, de gotieke roman. Kenmerken daarvan zijn o.a. mystiek, horror en romantiek. Het genre is ontstaan in Engeland in de 18e eeuw. Vooral vrouwen schreven gotic novels, vandaar dat ook wel gesproken wordt over vrouwelijke gotiek. In 2011 waren de gotieke elementen in het werk van Dorrestein zelfs onderwerp van een promotieonderzoek (Griezelig gewoon door. A. Andeweg).

    In Reddende engel komt een jonge vrouw door een noodlottig ongeval op een boerderij om het leven. Twee jaar later arriveert een andere vrouw, de verteller van dit verhaal, op de plek des onheils. Terwijl zij onbedoeld allerhande geheimen ontrafelt, wordt haar eigen leven er niet zekerder op.

    De uitgeverij noemt Reddende engel ‘een spannende psychologische roman over naastenliefde, eigenbelang en het verlangen ergens bij te horen.’

    Reddende engel
    Auteur: Renate Dorrestein
    Uitgeverij: Uitgeverij Podium
  • Oogst week 36

    De acht bergen

    Vier vertaalde boeken deze week, uit het Italiaans, Turks, Duits en Engels. Te beginnen met de in Milaan geboren schrijver en documentairemaker Paolo Cognetti (1978). Van hem verscheen eerder in vertaling Sofia draagt altijd zwart. Een veelbelovend schrijver; de rechten van De acht bergen werden nog voor verschijning aan meer dan dertig landen verkocht. In juli ontving hij voor het boek de Premio Strega.

    Hoofdpersoon in De acht bergen is de elfjarige Pietro, een stadsjongen uit Milaan. Zijn ouders ontvluchten iedere zomer de stad en brengen die door in een dorpje in het Noord-Italiaanse Valle d’Aosta. De elfjarige Pietro raakt er bevriend met de even oude Bruno, die voor de koeien zorgt. Hun zomers vullen zich met eindeloze wandelingen door de bergen en zoektochten door verlate huizen en oude molens en er bloeit een ogenschijnlijk onverwoestbare vriendschap op. Een boek over ‘ieder zijn plak in de samenleving’ en probeer daar geen verandering in te brengen. Zo wil de moeder van Pietro aan Bruno lesgeven maar vraagt de vader zich af of Bruna daar wel mee geholpen is, en of hij niet beter de natuurjongen kan blijven. Een interessante vraag over de drang je steeds verder te ontwikkelen of kun je het best als de bekende schoenmaker beter bij de leest blijven.

     

    De acht bergen
    Auteur: Paolo Cognetti
    Uitgeverij: De Bezige Bij

    Hotel Moederland

    De Turkse schrijver Yusuf Atilgan (1921-1989) voltooide slechts drie romans en een handvol korte verhalen maar geldt als een van de pioniers van de moderne Turkse literatuur. Hij behoort tot de vijftigers in Turkije, die het individu en het gevoel van vervreemding in een snel veranderende samenleving centraal stellen in hun werk.

    Hotel Moederland, verscheen veertien jaar na zijn debuut De lanterfanter (1956) en behoort tot de canon van de moderne Turkse literatuur.Omdat er enkele seksuele passages in Hotel Moederland voorkomen, werd het door de Turkse autoriteiten van de lijst ‘Honderd basiswerken’ verwijderd.

    Het gaat over een eenzame man die in een klein plaatsje een familiehotel draaiende houdt. Wanneer er een vrouw arriveert die slechts één nacht blijft, maar belooft terug te zullen komen, staat zijn leven op zijn kop. Hoe kleiner de kans wordt dat ze zal terugkeren, hoe meer de eenzame man door haar geobsedeerd raakt; een obsessie die de storm in zijn hoofd voedt en uiteindelijk gruwelijke consequenties zal hebben…

     

     

     

    Hotel Moederland
    Auteur: Yusuf Atilgan
    Uitgeverij: Jurgen Maas

    Angst

    Van de Duitse journalist en schrijver Dirk Kurbjuweit is Angst zijn eerste boek dat in Nederland vertaald werd.
    Een ruim zeventig jarige man pleegt een moord om het gezin van zijn zoon te verlossen van een storend element in hun leven. Die zoon voelde zich bedreigd door een van de huurders van het monumentale pand in Berlijn waarvan hij met zijn gezin de bel-etage bewoont.  De op het eerste oog vriendelijke buurman wordt hinderlijk als hij zijn vrouw erotische brieven stuurt en uiteindelijk hem en zijn vrouw beschuldigd van kindermisbruik. De vader heeft een politieverleden, de zoon is plichtmatig. Zeer strak afgestemde ontwikkeling van het drama en goed geschreven, “Lieden zoals ik moeten van alles tot cultuur verheffen, dat werkt niet alleen anderen op de zenuwen, maar mijzelf ook.” Zegt de verteller (de zoon) over zijn tot cultuur verheven wijze van koffie zetten. En dat zegt wat over zijn tolerantie vermogen ten opzichte van zijn omgeving. Angst is een thriller die morele waarden ondersteboven keert. De eerste twintig bladzijden zijn te lezen op de site van Ambo|Anthos, waarna je je ongelooflijk getriggerd voelt en meer wilt.

     

     

    Angst
    Auteur: Dirk Kurbjuweit
    Uitgeverij: Ambo|Anthos

    Saluut aan Catalonië

    George Orwell (1903-1950) vertrok in 1936 naar Spanje om daar de Burgeroorlog te verslaan. Toen hij daar eenmaal was, koos hij ervoor mee te strijden aan de kant van het rebellenleger. In Saluut aan Catalonië schrijft hij over zijn ervaringen in die oorlog. In het eerste gedeelte ligt de nadruk op de ontberingen die hij leed aan het front; de tweede helft is vooral een politieke analyse, waarin Orwell de verdeeldheid onder de revolutionairen beschrijft en de POUM, de partij die hij aanhing, probeert te rehabiliteren aan de hand van allerlei uitlatingen in de pers. Een interessant boek, en niet alleen voor hen die in de politieke kant van de Spaans Burgeroorlog geïnteresseerd zijn. Wie het werk van Orwell kent, kan ervan op aan dat ook dit boek meer is dan het zoveelste verslag van een heftige periode uit de geschiedenis.

    Saluut aan Catalonië
    Auteur: George Orwell
    Uitgeverij: De Arbeiderspers
  • Oogst week 26

    Kort proza

    Zeven teksten telt Kort proza van Samuel Beckett. De kortste tekst – noch het een nog het ander – is tien zinnen lang, zou poëzie kunnen zijn, als Beckett het geen verhaal gevonden had. Genoeg – de langste, ruim elf bladzijden – oogt van de zeven het meest als een verhaal met een kop en een staart, maar is goed beschouwd net zo plotloos en suggestief als alle andere – Bing, Zonder, Roerloos, Op een avond en De klif.

    Puur van taal zijn de uitzichten die Samuel Beckett biedt. Hij cirkelt, repeteert, komt terug op een punt waar hij al eerder was. Concreet wordt zijn proza pas als de lezer zich er iets bij voorstelt. Een beeld projecteert.
    In de vertaling van Anneke Brassinga klinkt, klatert en resoneert het korte proza van Beckett.

    Kort proza
    Auteur: Samuel Beckett
    Uitgeverij: Vleugels

    Pereira verklaart

    Portugal, 1938. Salazar maakt de dienst uit, en onder zijn bewind moet Pereira journalist zijn. Zelfs op de kunstpagina is stelling nemen uit den boze. Door stelselmatig de bijdragen – necrologieën en herdenkingsartikelen – van een talentvolle jonge collega (en beschermeling), wegens te links en te subversief, te weigeren, draagt Pereira bij aan het levend begraven van kritische geesten. Maar er komt een moment dat het regime te ver gaat, Pereira zijn geweten laat spreken en zich niet langer afzijdig houdt.

    In elk hoofdstuk van de roman komt minstens een keer de zin ‘Pereira verklaart’ voor, alsof Pereira verklaart het verslag van een verhoor is. De zin suggereert een objectieve, officiële en feitelijke weergave van de werkelijkheid. Niets is natuurlijk minder waar: Pereira laveert en geeft mee en geeft toe.
    Eigenlijk is Pereira net als Hanta in de novelle Al te luide eenzaamheid van Bohumil Hrabal een hoeder van machthebbers van niet welgezind cultureel kapitaal. In Pereira verklaart wemelt het van de literaire en politieke verwijzingen.

    Behalve dat Sostiene Pereira werd bekroond met belangrijke literaire prijzen en de naam van Antonio Tabucchi definitief op de kaart zette, werd het in 1995 verfilmd door Roberto Faenza. Marcello Mastroianni was Pereira.
    Eerste druk van de Nederlandse vertaling verscheen in 1995.

    Pereira verklaart
    Auteur: Antonio Tabucchi
    Uitgeverij: De Bezige Bij

    Buster Kafka

    Waar vereenzelviging van een schrijver met zijn personage(s) toe kan leiden, beschrijft Martin Schouten in zijn roman Buster Kafka. Over de Duitse leraar Enzo Krijgsman die  een roman heeft geschreven waarin de Hollandsche Schouwburg prominent aanwezig is en de belangrijke personages joods zijn. Omdat hij tijdens een televisie-interview de suggestie dat hij zelf ook joods is niet weerlegt, is hij vanaf dat moment voor de buitenwereld een joods auteur.

    Zijn wereld(beeld) verandert daardoor essentieel. Hij ondervindt aan de lijve wat het betekent als identiteiten gaan schuiven en raakt verzeild in situaties die lijken op de spreekwoordelijke omstandigheden waar komiek Buster Keaton en schrijver Franz Kafka – Krijgsman is een expert als het gaat om het wijzen op de overeenkomsten op tragikomisch vlak tussen Keaton en Kafka – het patent op leken te hebben.

    Buster Kafka
    Auteur: Martin Schouten
    Uitgeverij: Gibbon Uitgeefagentschap
  • Oogst week 25

    Verrassing

    Hoewel reeds in 2012 verschenen, komt uitgeverij Podium met een nieuwe uitgave van de succesvolle verhalenbundel Verrassing van Edgar Keret. Als filmmaker is hij de Tarantino van Israël genoemd en ook zijn literaire werk werd bekroond met diverse prijzen. Nu verschijnt Verrassing dus in een nieuw jasje. In de nieuwe uitgave zijn bovendien drie verhalen opgenomen uit de documentaire Edgar Keret: Based on a True Story. Deze verhalen verschenen oorspronkelijk in andere bundels. De documentaire is 15 juni 2017 uitgezonden bij Het uur van de wolf van NPO, zie hier.

    Verrassing
    Auteur: Etgar Keret
    Uitgeverij: Podium

    Mijn Europese familie

    Door DNA-onderzoek kwam Karin Bojs erachter dat haar voorouders tot een van de eerste moderne mensen behoorden die zich in Europa vestigden, de zogeheten haplogroep U5. Deze ontdekking was aanleiding om dieper in te gaan op haar banden met familie uit de prehistorie. Bos bezocht tientallen landen, las honderden artikelen en studies en interviewde toonaangevende wetenschappers om tot een boek te komen over de Europese geschiedenis vanaf de eerste prehistorische immigratiegolf tot aan de dag van vandaag: Vikingen, vroege landbouwers in het Midden-Oosten, dwarsfluit spelende holbewoners uit Duitsland en Frankrijk – in Mijn Europese familie vindt je ze allemaal. DNA verbindt ons, Bojs’ missie is ons te vertellen hoe.

    Mijn Europese familie
    Auteur: Karin Bojs
    Uitgeverij: De Arbeiderspers

    Omeros

    De eerste zin die bezoekers van de website van de uitgeverij lezen is: Bananafish is een uitgeverij voor vreemd genoeg onvertaalde literatuur. Dat lijkt me een uitstekende binnenkomer, zeker voor een uitgeverij die zich in korte tijd (ze bestaan pas sinds begin 2016) met prachtige vertalingen en unieke omslagstempel weet te onderscheiden – eerder kwamen ze al met, om in een zijspoortje maar even een flinke aanrader te noemen, een geweldige vertaling van Wise Blood van Flannery O’Connor. Nu is dus Omeros, een van de belangrijkste literaire werken van de twintigste eeuw, uitgebracht in een door Han van der Vegt verzorgde tweetalige editie. In zijn postkoloniale herschrijving van Homeros’ Odyssee onderzoekt Nobelprijswinnaar Derek Walcott zowel het koloniale verleden als het complexe heden van de Caraïbische eilanden, de verdwijning van de inheemse bevolking en de tragiek van de Afrikaanse slaven. Moeten we er nog meer over zeggen – nee, toch? Koop en lees.

    Omeros
    Auteur: Derek Walcott
    Uitgeverij: De Vrije Uitgevers
  • Oogst week 24

    De lange oren van Midas

    De oogst van deze week; een vergeten debuut van een gelauwerd schrijver; een roman van een Braziliaanse schrijfster die in hetzelfde jaar van verschijnen (2017), in vele landen vertaald werd en het debuut van een dichter die schipperde tussen een pseudoniem en een heteroniem maar nu, na twintig jaar, zichzelf is.

    Op 5 juli is het vijf jaar geleden dat Gerrit Komrij overleed. De Parelduiker bracht al een speciaal Komrij nummer uit als eerbetoon. Met Verwoest Arcadië debuteerde Komrij als romanschrijver maar – naar onlangs bleek – schreef hij op 21-jarige leeftijd in zijn Griekenland tijd op het eiland Kreta zijn debuutroman. De lange oren van Midas wordt nu als het begin van zijn schrijverschap gezien. Het typoscript lag decennia lang op zolder te verstoffen en werd daar door Komrij zelf weg gehaald met de gedachte het te zullen vernietigen. Het herlezen ervan en van zijn Kreta dagboeken, deden hem anders beslissen. Komrij’s biograaf Arie Pos, vond de dagboeknotities en brieven en bezorgde daarmee deze eerste uitgave van De lange oren van Midas, een reconstructie van Komrij’s Kreta-avontuur.

    De lange oren van Midas
    Auteur: Gerrit Komrij
    Uitgeverij: De Bezige Bij

    Heimwee

    Luiza Sauma is een jonge auteur, geboren in Rio de Janeiro en opgegroeid in Londen. Flesh and Bone and Water, (Heimwee), is haar debuutroman. Een roman over identiteit, familiebanden en leven met herinneringen. Het speelt in Ipanema, Brazilië, in de zomer van 1985 wanneer de zestienjarige André Cabral zijn moeder verliest bij een auto-ongeluk. Het verdriet om haar is intens. Troost vindt hij bij de inwonende hulp en haar dochter Luana, met wie hij is opgegroeid, en ze worden verliefd. Dan, dertig jaar later: André woont in Londen en ontvangt een brief van Luana. Waarna zich de dingen in beweging zetten die tot een goed verhaal leiden. En dat verhaal begint zo: “André,
    Een paar weken geleden heb ik je voor het eerst online opgezocht. Je was niet moeilijk te vinden. Er zijn op de wereld heel veel André Cabrals, maar in Londres is er maar eentje. Ik heb een foto van je gezien. Je ziet er nog hetzelfde uit – alleen oud. Ik ben ook oud, helaas. Ik heb je werkadres en je e-mail gevonden, maar dat leek me na al die jaren niet de juiste weg – e-mail gaat te snel. Daarom schrijf ik je een brief.”

    Een boek waarin brieven geschreven worden, dat schept romantische verwachtingen.

     

    Heimwee
    Auteur: Luize Sauma
    Uitgeverij: Ambo/Anthos Uitgevers

    De wereld onleesbaar

    Twintig jaar lang  dichtte Jeroen van Kan in de schaduw van Wesley Albstmeyer, prachtig pseudoniem overigens, en publiceerde in die hoedanigheid in Dietsche Warande & Belfort en Het Liegend Konijn. In Tros Nieuwsshow, waar Van Kan vorige week te gast was, vertelde dat hij als reactie op zijn gedichten – die hij had opgestuurd naar een uitgever – het antwoord kreeg: ‘U bent de zoveelste die met uw hoofd op tv komt en die denkt dat ie kan dichten.’ Ja, dan is het beter een pseudoniem in de arm te nemen dat beschutting biedt tegen uitgevers die hoofd en werk niet van elkaar kunnen scheiden. De bundel bevat voor de helft werk van Albstmeyer en de andere helft is nieuw werk van Jeroen van Kan (‘zelf’, zou ik er bijna achter schrijven). Het maakt in ieder geval nieuwsgierig naar enig onderscheid in de gedichten die door Albstmeyer geschreven zijn en onder Van Kans eigen naam. Albstmeyer had zelfs een eigen Facebook pagina en was jonger dan Van Kan. Hier was haast sprake van een heteroniem, zoals we die bij Pessoa kennen. En dat is waarschijnlijk terug te zien in de bundel.

     

    De wereld onleesbaar
    Auteur: Jeroen van Kan
    Uitgeverij: Querido