Literair Nederland

door Menno Hartman

Het Handboek slavenmanagement heeft niet uitsluitend zijn titel mee. Het voorwoord is van Mary Beard, de Britse classica met een geweldig gevoel voor humor en een strijdbare maar nuchtere feministe, een vrouw om zeer te bewonderen. Boeken met goede titels doen het beter. Het is dan ook een ideaal boek om aan je man, vrouw, werkgever te geven. Met onderwerpen als Hoe koop je een slaaf, Slaven en seks, Het probleem met vrijgelaten slaven, is dit boek naast De heerser van Machiavelli een must voor elke leider. Of voor ieder die het niet alleen afkan.

Athenaeum, Polak & Van Gennep, vertaling Patrick De Rynck.

De week van het Korte verhaal. De fraaie jonge uitgeverij AfdH gaf de 22 mooiste inzending voor de A.L. Snijdersprijs uit. Wat een mooi boekje! Boekverzorging in handen van Martien Frijns, een naam om te onthouden. Heel leuk om te lezen op de korte baan. Bekendere en minder bekende namen.

 

Job Degenaar heeft een lange geschiedenis als dichter. Bij Uitgeverij Liverse verscheen nu een dichtbundel rond fotografie uit Amerika begin vorige eeuw. Foto’s van de Noorse amateurfotograaf Thorleif Sverre Pederson Cooke. Hij werd geadopteerd door een Amerikaanse, dat verklaart zijn achternaam, zij stierf, liet hem een vermogen na en hij ging reizen en fotograferen.

Deze roman van Jenny Offill gaat begeleid van de volgende aanbeveling van Michael Cunningham: ‘Als ik je vertel dat het grappig is, en ontroerend, en oprecht; wil je me dan alsjeblieft gewoon geloven, en het lezen?’

Nou vooruit, daar voeg ik ronduit mijn aanbeveling nog aan toe. Ik wilde dit boek graag uitgeven, en ik heb achter het net gevist, de collega’s van de Geus waren me voor. Het is ontzettend goed, ontzettend geestig, waardig etc. Alleen de titel is in het Engels echt beter: Dept. of Speculation. De vertaling is van Roos van de Wardt. Uitgever en auteur verdienen het dat dit boek een groot succes wordt.

Door Carolien Lohmeijer

Philip Huff haalde op 21 november jl. in de NRC een onderzoek aan waarin aangetoond wordt ‘dat zowel volwassenen als kinderen die vaak fictie lezen andere mensen beter lijken te begrijpen, dat wil zeggen: zich beter kunnen voorstellen hoe anderen zich voelen en beter begrijpen hoe anderen de wereld zien’, en ‘hoe vaker kinderen verhalen kregen voorgelezen, hoe genuanceerder hun idee was van de beweegredenen van andere mensen.’ Hij noemde het boek een bij uitstek social medium.
Een kleine twee weken later maakt Floortje Zwigman zich in diezelfde krant boos over het huidige gebrek aan aandacht voor de kinder- en jeugdliteratuur.

Dat (jeugd)literatuur belangrijk is hoef ik op deze plek niet te benadrukken. Dat er voldoende kwaliteit voorhanden is ook niet. Uitgeverij Atlas Contact gaat een uitdaging aan met de uitgave van Een land van waan en wijs dat ‘laat zien hoe de jeugdliteratuur zich de voorbije eeuwen heeft ontwikkeld: een verhaal van boeken, schrijvers en illustratoren, maar ook van uitgevers en critici…’
Positief en van deze tijd, is dat het boek niet alleen ingaat op boeken maar ook op ‘film, theater, televisie en games, die zich graag laten inspireren door de jeugdliteratuur, en tegelijkertijd het jeugdboek voor nieuwe uitdagingen stellen.’
Een land van waan en wijs, Auteurs: Rita Ghesquiere, Vanessa Joosen, Helma van Lierop Debrauwer, Uitgeverij Atlas Contact, 576 pagina’s, € 34,99
En als je als kind eenmaal gegrepen bent door de literatuur, dan blijf je lezen en ga je bijvoorbeeld ooit de sociale satire Babbitt (1922) lezen, waarvoor Sinclair Lewis in 1930 de Nobelprijs voor de Literatuur ontving.
In de aanloop naar de grote beurskrach van 1929 is de makelaar Babbitt aanvankelijk onbezorgd te dure huizen aan het verkopen aan mensen die die huizen eigenlijk niet kun betalen. Babbitt is het model van de opkomende nieuwbouwwijkmens: zijn leven wordt beheerst door status, geld en de wens om een grotere auto en een mooiere vrouw dan zijn buurman te hebben. Totdat de twijfel toeslaat. Of zoals dat inmiddels heet: de midlifecrisis en de verveling…

Babbitt ‘stelt vragen over de voor- en nadelen van onze kapitalistische levenshouding en het gaat over conformisme: in welke mate ben je bereid om je aan te passen aan wat je omgeving van je verwacht?
Babbit, Sinclair Lewis, Vertaling: Paul de Bruijn, Uitgeverij Van Oorschot, € 22,50

 

Bijzonder geïllustreerd is Korenblauw, de nieuwe verhalenbundel van Cor Gout waarin hij zijn jeugdherinneringen beschrijft.
Wim Brands is een fan en tipt en leest voor uit Korenblauw.
Korenblauw – Cor Gout, met tekeningen van Hélène Penninga, genaaid gebonden, royaal formaat, 152 blz., € 23,50

 

Bruiloftslied van de Zweedse Stig Dageman wordt internationaal uitbundig geprezen. In ons land zijn het ook niet de minsten die zijn werk waarderen. Jeroen Brouwers noemt hem ‘een van de grootste naoorlogse schrijvers van Zweden’ en Bernlef schrijft over Dagemand: ‘Zijn werk is van een zuiverheid, zijn stijl zo trefzeker dat ik aarzel hoe ik hem moet karakteriseren. Er zijn maar weinig schrijvers die de illusie weten te wekken dat ieder woord onvervangbaar is en op zijn juiste plaats staat.’

Een jonge boerendochter gaat trouwen met een twee keer zo oude man. Stig Dagerman volgt ‘het doen en laten van de verschillende bruiloftsgasten in de uren voor de bruiloft. Ons wordt een blik gegund in hun leven met elkaar, hun haat en hun liefde. De roman mondt uit in de beschrijving van de bruiloftsnacht. Het is een warme Zweedse zomernacht vol lust en pijn, gevechten en verzoeningen, oude vetes en nieuwe vriendschappen, verleidingen en afrekeningen, nieuwe verbondenheid en oude eenzaamheid.’
Bruiloftslied, Stig Dageman, Vertaling David Gravling, Uitgeverij Koppernik, € 18,50

 

door Menno Hartman
Alice verblijft nog steeds in Wonderland. De klassieker van Lewis Caroll is opnieuw  geïllustreerd uitgegeven door Gottmer. Dat dit geen obligate heruitgave is spat er meteen van af. Voor dit werkelijk prachtige boek maakte Floor Rieder voor vrijwel elke bladzijde een schitterende illustratie. Vanaf de achterzijde van het boek begint Alice in Spiegelland, ook vertaald door Sofia Engelsman. Een moedige daad, na alles wat er zoal vertaald is aan Carroll-klassiekers, en door wie (Nicolaas Matsier) en wat er aan boeken rond deze held verscheen (Carel Peeters). Dit is in elk geval uiterlijk de mooiste.

‘ The illustrations for this book are done in a very special technique close to the scratchboard technique, which was highly popular in the 19th century. In this old technique, the illustrations were cut out with a sharp knife in a layer of Chinese clay, which itself was covered in a layer of ink. In the illustrations for Alice, Floor chose to work with layers of glass in stead of clay, for an even finer result.’

Per Petterson, de Noorse koning van de aangrijpende stijl komt met een nieuw boek in vertaling bij de Geus. Nadat het inflatoire stickertje ‘auteur van dwdd boek van de maand’ eraf gepeuterd is, is het een mooi omslag. Ze moeten dit met die dwdd stickertjes maar niet meer doen, er zijn inmiddels honderden boeken waarvoor zoiets geldt. Twee wegen was een indrukwekkend boek. Hoe dit boek gaat zijn leest u binnenkort op deze site. Eerder bespraken we al: Ik vervloek de rivier des tijds. Vertaling Marin Mars.

De Arbeiderspers brengt De Condottiere van Georges Perec. ‘Het romandebuut van Georges Perec, begint als een misdaadverhaal waarin schilderijen-vervalser Gaspard Winckler zijn opdrachtgever Anatole Madera vermoordt. Via een zelf gegraven gang vlucht hij vervolgens uit het atelier, waar hij tevergeefs heeft geprobeerd een schilderij van Antonello da Messina te evenaren. Terloops krijgen we te horen over het trieste verleden van Winckler, zijn scholing als vervalser, zijn onderwerping aan het misdaadsyndicaat dat hem emplooi geeft en zijn tamelijk schimmige liefdesaffaires met twee vrouwen. Wanneer hij zich later verschanst bij zijn vriend Streten nemen de gesprekken met hem, cirkelend rond het misdrijf dat hij heeft gepleegd, bij vlagen de vorm aan van een verhoor.’

Vertaling Edu Borger. Het boek werd door Gallimard in Frankrijk geweigerd en heeft sindsdien in een la gelegen. Hier krijgt een lezer nou echt zin in, mooi omslag, en het echte debuut van de schrijver van Het leven een gebruiksaanwijzing, wat een schitterend leesavontuur is. We recenseerden eerder ’t Manco.  En ook Tips en wenken voor wie zijn afdelingschef om opslag wil vragen.

door Carolien Lohmeijer

De Fransman Christian Oster schrijft gedetailleerd over alledaagse dingen. Voor spanning en intrige hoef je zijn roman In de trein niet te lezen. Wel voor zijn stijl en gevoel voor humor. In de trein begint op een station waar een man een vrouw ontmoet die een zware tas vol boeken bij zich heeft. Beiden stappen in de trein. De man wordt verliefd.
Hoe oorspronkelijker de stijl van een schrijver, hoe belangrijker de rol van de vertaler. Kiki Coumans ontving in 2000 het Dr. Elly Jafféstipendium voor veelbelovende vertalers uit het Frans.

In de trein, Christian Oster, Verschenen bij Studio 3005, Vertaald door Kiki Coumans, 112 pagina’s , € 20,–

Kor de Vries heeft met plezier Blaasmuziekpop vertaald. Op zijn webpagina schrijft hij: ‘Vea Kaiser (geb. 1988) is er met deze debuutroman in geslaagd een prachtig dorpsepos en een meeslepende ontwikkelingsroman neer te zetten. Met een sprankelend taalgebruik, dolkomische vertellingen en taferelen uit een bijzondere dorpsgemeenschap en tegelijkertijd met diepzinnige beschouwingen over het leven en de mens als individu én onderdeel van een groter geheel. Een boek om van te genieten en vrolijk van te worden!’
Dat maakt nieuwsgierig!

Blaaspopmuziek, Vea Kaiser, Uitgeverij Arbeiderspers, 480 pagina’s, € 21,95

 

 

 

 

De grenzen tussen feit en fictie vervagen in De fietser van Tsjernobyl, over de atoomgeleerde Vasili Nesterenko, die tijdens de ramp in Tsjernobyl erger wist te voorkomen. Het speelt in een stad in de directe omgeving van de reactor, en vertelt indringend over de lotgevallen van haar bewoners. Zij hebben aan Nesterenko niet alleen hun leven maar ook hun toekomst te danken. Want ondanks alle tegenwerking en repressie van de overheid doet Nesterenko alles om het leven van de slachtoffers van Tsjerbobyl ten minste een beetje te verlichten en de waarheid aan het licht te brengen.

De fietser van Tsjernobyl, door Javier Sebastián, vertaald door: Peter Gelauff, 208 pagina’s, € 19,95

 

 

 

Nadat hij te horen heeft gekregen dat hij ongeneeslijk ziek is, begint Wolfgang Herrndorf  een digitaal dagboek. Hij schrijft zonder medelijden op te willen wekken, en vaak zelfs met verrassende humor. Zijn aantekeningen gaan over het omgaan met tijd, efficiëntie en arbeid, het schrijven (met boeiende inzichten over Tsjik), zijn liefde voor de natuur en geliefde kunstenaars (waaronder Jacob van Ruisdael), zijn vrienden, zijn angsten en verlangens. Herrndorf heeft in augustus 2013 zijn leven beëindigd.

Leven met het pistool op tafel, Een Berlijns dagboek, door Wolfgang Herrndorf, Uitgeverij Cossee, vertaald door Pauline de Bok, 448 pagina’s, € 24.90

 

 

 

Zes jaar lang hebben de auteurs van Poetin onderzoek gedaan om een biografie te schrijven over vooral de privé-persoon Poetin.
Ze spraken daartoe o.a. met mensen die hem al kenden voor zijn grote internationale bekendheid. Chris Hutchins en Alexander Korobko zijn beiden vooraanstaande journalisten, beiden met een aanzienlijk oeuvre. Gezien het huidige klimaat in Rusland kan je je echter afvragen of hun gesprekspartners open en eerlijk gesproken hebben.

Uitgeverij Glagoslav, Chris Hutchins en Alexander Korobko, vertaald door Annelies de Hertogh en Els de Roon Hertoge, €24,95

 

door Menno Hartman

Grote boeken deze week. Neem nou De Stad van Remco Campert en Jeroen Henneman. Een schitterende hommage, groot als een onderarm.

‘Aan deze en gene moet ik schrijven
dat ik het niet doe
dat ik weiger
dat ik ga procederen
dat de dagen hier in regen verslijten

en de wereld nooit groter is dan een stad
dan ik in die stad
mijn voeten op die stenen […]

zoals een stuk uit het gedicht ‘Brieven’ luidt. Het is prachtige poëzie van de laatste ‘Grand Old Man of Dutch Poetry’ die we hebben, Campert, en er staan heel mooie kunstwerken bij, met wisselend materiaalgebruik van Henneman. Een cadeau voor de feestdagen. Uitgeverij De Harmonie.

De Wereld-bibliotheek geeft ook een groot feestdagenboek uit: Spinoza’s achtbaan door Erik Bindervoet (tekst) en Saskia Pfaeltzer (beeld). Een leraar wiskunde probeert op zijn leerlingen zijn bewondering voor Spinoza over te brengen. ‘Tering, wat een kapot goed verhaal’ is de reactie uiteindelijk. Het boek is rijk geïllustreerd, er zijn echt kosten noch moeite gespaard bij deze uitgave. Misschien in de hoop een kassucces als De wereld van Sofie te evenaren. Niet slecht gedacht: ‘Grote Denkers’ is een vak  dat op middelbare scholen steeds frequenter aangeboden wordt. Of dit de juiste toon is ‘Wat had hij graag met Spinoza in de achtbaan gezeten, maakt niet uit welke! Tivoli, Rio de Janeiro, Legoland, De Efteling!’ is moeilijk te beoordelen… Al herinner ik me uit een verleden van kind-zijn dat niets afschuwwekkender is dan volwassenen die een populaire toon aanslaan. De illustraties hebben een wat jaren ’80 -’90 patina. Het zijn er  heel veel,  maar ze zijn niet zo constant van kwaliteit.

Een derde boek van grote omvang is Suikerschedel van Charles Burns. De flap zegt: ‘De lange, vreemde reis die in X begon en een vervolg kreeg in De korf bereikt in Suikerschedel zijn hallucinerende, hartverscheurende slot, maar niet voordat Doug in het reine is gekomen met de leugen die hij zichzelf vanaf het begin heeft verteld. In dit afsluitende deel ontwikkelen vreselijke nachtmerries zich tot een nog afschuwelijkere werkelijkheid…’ Mooie klare tekeningen, weinig emoties in de gezichten, goede kleuren. De vertaling is van Arend Jan van Oudheusden. Het lijkt me niet makkelijk een strip te vertalen. Van welke Engelse zin zou bijvoorbeeld de tekst: ‘Je hoeft niet zo truttig te doen, zeg me gewoon waar ze is,’  een vertaling zijn?
Mooi is de afwisselende kadrering, de zwarte tekstkaders die het tempo wat uit het verhaal halen en de diepgang verhogen, de veelzeggende details. Uitgeverij Oog & Blik.