Het debuut van de Italiaanse Francesca Giannone, La portalettere, was in 2023 het bestverkochte boek van het jaar in Italië. In Nederlands verscheen het in 2025 onder de titel De brievenbezorgster van Puglia. De Italiaanse sfeer is al vanaf het eerste moment nadrukkelijk aanwezig en gedurende de ruim vierhonderd pagina’s die volgen blijft die sfeer een constante factor.

De korte proloog speelt zich af in 1961 en begint in het zuid Italiaanse dorpje Lizzanelle met het bericht dat mevrouw de postbode dood is. Later zal blijken dat die dame het hoofdpersonage van het boek is. De toon van het boek wordt aan het einde van de proloog gezet met de grote vraag: ‘Hoe hardnekkig kan liefde zijn die plaatsmaakt voor haat?’ Het antwoord op en de reden van die vraag laten allebei lang op zich wachten.

In het eerste deel neemt Giannone de lezer bijna dertig jaar mee terug in de tijd, naar 1934. In dat jaar keert Carlo samen met zijn vrouw Anna en hun eenjarige zoontje Roberto na een reis van twee dagen terug vanuit het noorden van Italië naar zijn geboortedorp in het zuiden. ‘Hij streek zijn snor glad en snoof met gesloten ogen verrukt de speciale geur op die zijn dorp altijd had gehad, een mengeling van verse pasta, oregano, natte grond en rode wijn.’

Anna is in het zwart gekleed, omdat ze nog in de rouw is vanwege het verlies van hun dochtertje Claudia. Het meisje zou nu ongeveer de leeftijd hebben gehad van Lorenza, het dochtertje van Antonio, de geliefde broer van Carlo en diens mopperige vrouw Agata. Antonio is direct onder de indruk van de schoonheid van zijn schoonzus: ‘Die groene ogen… Hij kon het niet laten eraan te denken: zo intens en vol licht, met een allerliefst, nauwelijks waarneembaar loensen, ogen omlijst door twee bekoorlijke groeven; en dan haar rechte, trotse neus, als van een Grieks standbeeld, en zo was ook haar houding, stevig en zeker, in weerwil van haar enkels, die tenger waren als die van een klein meisje.’

Vacature

Carlo gaat eerst aan de slag in het olijfoliebedrijf van zijn broer, maar koopt later een stuk grond met het doel om er een wijngaard van te maken. Bij de aanleg daarvan krijgt hij hulp van de vader van Carmela, die er eigenlijk op had gerekend om met Carlo te trouwen voordat Carlo naar het noorden vertrok. Anna mist het ondertussen om betaald werk te hebben. Ze was onderwijzeres voordat ze naar Lizzanello verhuisde. Tegen de wil van Carlo solliciteert ze op een vacature voor postbode. Het werk geeft haar veel voldoening, omdat ze brieven en kaarten voorleest aan de vaak analfabete ontvangers ervan en hen helpt met het schrijven van een antwoord. Zodoende komt ze veel te weten over de inwoners van het dorp waar ze is komen wonen en raakt er helemaal ingeburgerd, alhoewel ze zelf tot aan haar dood ‘de vreemdelinge’ zal blijven.

Anna is erg maatschappelijk geëngageerd. Ze helpt ene Giovanna die in het dorp bekend staat als ‘de gekkin’ en neemt haar zelfs langdurig onder haar hoede. Anna en haar zwager Antonio blijken allebei graag te lezen en bespreken regelmatig samen zinnen en opvallende zaken uit allerlei boeken uit de wereldliteratuur, waarin het (niet verbazingwekkend) vaak gaat over ingewikkelde driehoeksverhoudingen tussen de hoofdpersonages. Deze passages over de liefde voor lezen zijn interessant en voegen enige intertekstualiteit toe aan het boek.

Driehoeksverhouding

Na het eerste deel dat in 1938 eindigt, pakt Giannone de draad van het verhaal weer op in april 1945, waarmee ze dus de gehele periode van de Tweede Wereldoorlog gemakshalve maar overslaat. Over die tijd wordt alleen vermeld dat Anna in 1940 een fiets heeft gekocht om de post voortaan mee rond te brengen. Anna gaat zich inzetten voor het vrouwenkiesrecht, ze knipt haar haar kort en ze gaat broeken dragen. Ook zet ze zich in voor de oprichting van een vrouwenhuis. Haar echtgenoot Carlo voelt vaak enige weerstand tegen de eigengereidheid van zijn vrouw, haar zwager Antonio bewondert haar er alleen maar om.

Door het hele boek heen speelt een groot geheim dat alleen bekend is bij een beperkt aantal intimi een aanzienlijke rol. Anna ontdekt dat geheim pas helemaal aan het einde van het derde deel, in 1952. Het is interessant om te lezen welke impact zo’n geheim heeft en het is verbazingwekkend dat het in een dorpje waarin zoveel geroddeld wordt toch nog jarenlang kan bestaan.

De brievenbezorgster van Puglia is een boek waarmee je helemaal in een soort zomerse vakantiesfeer komt, vanwege de beschreven couleur locale. Er wordt veelvuldig koffiegedronken (Anna drinkt haar koffie, recalcitrant als ze is, ’s morgens met een scheutje grappa), pesto gemaakt en gegeten. Het is vaak verzengend warm in het dorpje, je ziet dan bijna voor je hoe de lucht boven het dorpsplein trilt van de warmte. De meeste mannen zijn redelijk macho in hun gedrag, zoons hebben een enorme adoratie voor hun moeder, vrouwen zijn in het algemeen volgzaam en pastoors zijn allemaal slecht en doortrapt.

Het boek wemelt van de voetnoten waarin lokale gebruiken en lekkernijen worden uitgelegd of waarin liedjes of niet vertaalde uitroepen alsnog worden vertaald. Het resultaat van dit alles is dat het verhaal een bepaalde platheid krijgt, omdat het ten koste gaat van de psychologie van de personages, die dus wat vlak en voorspelbaar blijven. De driehoeksverhouding tussen Anna, Carlo en Antonio wordt bijvoorbeeld wel via allerlei verwijzingen naar boeken gesuggereerd, maar had meer uitgediept mogen worden.

Daarnaast is het jammer dat Giannone ervoor gekozen heeft om de hele periode van Mussolini en het fascisme in Italië vrijwel onvermeld te laten. Daardoor mist het boek een bepaalde historiciteit die als tegenhanger zou kunnen fungeren voor het grote aantal omschrijvingen van allerlei uiterlijkheden die niet zouden misstaan in een feelgoodroman. Al met al biedt het debuut van Francesca Giannone een leeservaring die niet al te veel inspanning vereist en best onderhoudend is maar die ook niet lang blijft hangen.