In de jongste bundel van H. C. ten Berge (1938), Hier & Ginder, is niet alleen oud en nieuw werk van eigen hand opgenomen, maar ook door Ten Berge zelf vertaald werk van Pablo Neruda en drie bewerkingen van Noorse volksverhalen. Het zijn geen losstaande elementen in deze bundel, want het overkoepelende thema is steeds hetzelfde: dood en vergankelijkheid en terugkijken naar vroeger, het afscheid nemen van gestorven vrienden en de overtuiging dat het leven begrepen moet worden voordat het afgerond is.

Niet zo vreemd voor een dichter die vanwege zijn leeftijd meer verleden dan toekomst kan overzien. De aanwezigheid van de dood komt het sterkst naar voren in de afdeling Oude en nieuwe dodendansen met gedichten die Ten berge schreef over een periode van zestig jaar. Daardoor wordt een duidelijke ontwikkeling zichtbaar van een vrij strakke naar een lossere vorm van dichten. Voor Ten Berge is schrijven een manier van onderzoeken en uitproberen. Vandaar dat proza, vertalingen en essays een belangrijke plaats innemen in zijn poëtische werk. Ook zijn interesse voor andere landen, volkeren en culturen en hun verhalen is een constante in zijn lyriek.

‘Kouw indachtig

Oorlog toen je pas kwam kijken,
oorlog nu je bijna ervantussen gaat.

“Al die oorlogen tussen twee eeuwige vredes”
schreef vriend Kouw nu vijf decennia geleden.

Dat een heldere dag een duistere wereld
niet verdonkeremaande, maar de willekeur

van wie moet sterven of er nog mag wezen
onweersprekelijk voor ons openbaarde.’

Tekstielen, de debuutbundel van Sarah de Koning ((1992), is in de eerste plaats een stijloefening volgens het motto van Patricia de Martelaere voorin de bundel. In zes afdelingen, bestaande uit prozagedichten die zich per afdeling laten lezen als een doorlopend verhaal, valt dan ook allereerst het taalgebruik op. Het is een explosie van woorden en bizarre beelden die niet altijd meteen met elkaar in verband kunnen worden gebracht tot een coherent gedicht. Er is sprake van de liefde, een verhouding met een minnaar, van de zoektocht naar een overzicht van het leven. Een dochter gaat het gesprek met een moeder aan, een schrijfster beklaagt haar pen. Verschillende stemmen spreken vanaf het papier en door de telefoon. Elk raadselachtig gedicht is als een miniatuur, een flard uit een gesprek, een ongrijpbaar beeld dat zijn betekenis niet zomaar prijsgeeft. Intrigerende en boeiende poëzie die je nog dagen laat nadenken, verbanden laat leggen en je verbeelding aanwakkert. Een debuut dat doet verlangen naar meer.

‘Ik bestudeerde de scherpe anatomie van een gezette letter toen de
telefoon ging: al sinds jaren voelde ik liefde voor de onuitputtelijke
letter, want ik had de methode getemd tot leven en dit leven had de
meicipressen volgezogen met vleugelschrei en hoor hoor nu mistige
klikjes in de hoorn, tegen wiens vingers druk ik stem en leven?
Dan ga je denken (luister) dan ga je ogen opgieten, onverstaanbaar
of we nog van elkaar houden.’

Paul Demets (1966) debuteerde in 1999 met zijn bundel De papegaaienziekte en heeft sindsdien een aanzienlijk aantal bundels op zijn naam staan, waarvoor hij ook talloze prijzen heeft gekregen. Zijn nieuwe bundel is Moederkoren, een titel die op diverse manieren geduid kan worden.

De dichter heeft zich voor deze bundelaten inspireren door de films van Chantal Akermans, een Belgische cineaste die in 2015 overleed. Een aantal van haar films was de aanzet tot de afdelingen in deze bundel, die alle een titel dragen die werd ontleend aan het vakjargon van de psychologie. De beelden uit de films hebben de dichter ertoe aangezet ze te vergelijken met die uit zijn eigen jeugd, waarna ze ‘verdicht en versluierd’ vorm kregen in de gedichten.

Vooral de verhouding van moeder tot dochter en omgekeerd is een terugkerend element in de prachtige, betekenisvolle gedichten. Al is onze relatie tot elkaar nog zozeer verstrengeld en dooreengeweven, we blijven vreemden voor elkaar, lijkt Demets ons in deze bundel te vertellen.

‘Het meisje dat haar moeders haar opsteekt.
Ze verdeelt het met haar duim
vanaf de slapen. Ze neemt de staart, draait
hem om haar vingers tot een knot.

De vrouw vertelt over de wolf. Hoe hij
grijnsde toen hij naar de bloemen wees
dieper in het bos. Met huid en haar
een oude vrouw geworden.

Ze verdeelt de staart in plukken,
kamt iedere pluk tegen de haarrichting
in. De knot doet haar groeien:
de moeder in het meisje in het vruchtbegin.’