De debuutroman van Madeleine Thien is moeilijk onder een noemer te plaatsen. Ideeënroman. Familiesage. Een postmodern verhaal. Een mysterie. Zekerheid is van alles een beetje. Dat de centrale vraag uit het verhaal onbeantwoord blijft, maakt het er voor de lezer niet gemakkelijker op.
De Indonesische Matthew ziet als kleine jongen hoe zijn vader wordt vermoord door de Japanse bezetters. Zijn vader collaboreerde met de Japanners, maar waarom hij door hen wordt gedood, blijft een raadsel. Als Matthew ouder is, moet hij noodgedwongen zijn jeugdliefde Ani, die zwanger van hem is zonder dat hij dat weet, achterlaten in Jakarta om te emigreren naar Australië. Het verleden drukt zwaar op Matthew. Maar uiteindelijk lukt het hem in Canada een bestaan op te bouwen. Hij trouwt en krijgt een dochter, Gail. Ze weet weinig over het leven van haar vader en moeder en heeft veel vragen. ,,Privacy, vonden haar ouders, was heilig.’’ Gail is radiojournaliste en probeert het verleden van haar vader en zijn ouders te reconstrueren.
Al in het eerste hoofdstuk wordt duidelijk dat Gail is overleden. Madeleine Thien speelt een spel met de chronologie. Het verhaal wordt als het ware van achter naar voren verteld. Dat maakt dat je als lezer moeilijk in het verhaal komt. Lezers mogen best een beetje werken, maar Thien doet naar mijn idee te veel een beroep op het doorzettingsvermogen van haar lezers. Pas in de tweede helft van de roman gaan de losse puzzelstukjes in elkaar passen. De roman kent een moeilijke start door de schrijfstijl van Thien, waar de lezer even aan moet wennen.
Ze schrijft zeer staccato, wat de roman veel vaart geeft en het prettig leesbaar. Het zorgt er ook voor dat het aanvankelijk moeilijk is om mee te leven met de gebeurtenissen. Thien wil duidelijk het empathisch vermogen van haar lezers aanspreken. Bij de moord op Matthews vader – in het tweede hoofdstuk in detail beschreven – blijf je onbedoeld afstand voelen. De tweede helft van de roman is een stuk prettiger om te lezen. De strakke stijl van Thien werkt hier beter. Als lezer krijgt je meer grip op het verhaal.
Zekerheid gaat over verlies, het verleden, de keuzes die je maakt en relaties tussen mensen. Het antwoord dat Gail krijgt als ze op bezoek is bij de man van Ani, de jeugdvriendin van haar vader, vat eigenlijk de hele thematiek van de roman samen: ,,Je moet kennen zien als schoonheid. De lijnen die we zien zijn duidelijk. We kunnen ze volgen, ze tot in het kleinste detail bestuderen. Maar de diepte die tevoorschijn komt, is nog steeds mysterieus. Een ander kennen is een soort vertrouwen, een geloofsbelijdenis.’’
Madeleine Thien, die Gail modelleerde naar haar eigen persoon, schreef eerder de verhalenbundel Simple Recipes die in Canada werd bekroond met vier verschillende literaire prijzen. In zekere zin is ook Zekerheid een verhalenbundel. Verschillende personages maken de lezer deelgenoot van hun leven en hun visie. Het fragmentarische karakter dat de roman zo krijgt, laat veel over aan de interpretatie van de lezer, maar helaas zijn er teveel losse eindjes om een bevredigd gevoel achter te laten.
