Recensie van Gakreel, lid sinds 13 mei 2004
Bernard Schlink: “Der Vorleser“ uitgave van “Diogenes Taschenbuch” 1997 heb ik gelezen in april 2004. Op de omslag staat een detail van een schilderij van Ernst Ludwig Kirchner Nollendorfplatz uit 1912, dat een kruispunt in een stad weergeeft waar van alle vier de kanten trams aankomen.. Het eerste deel p5-81 wordt geschreven door de ik figuur een jongen Michael die dan 15 jaar is, die een verhouding krijgt met een oudere vrouw. Op een maandag in october krijgt hij het moeilijk, omdat hij na een ziekte misschien toch wat te vroeg al weer naar school was gegaan. Hij wankelt tegen een muur en geeft slijm op. Dan komt een vrouw naar hem toe die hem meeneemt en schoon maakt. Zo begint die relatie met Hanna. Het wordt met tederheid verteld, ook als hij merkt dat ze graag hoort voorlezen en hij doet zijn best om literatuur met haar door te nemen. Tenslotte neemt zij ontslag bij de tram waar ze als conductrice werkt.
Hij mist Hanna in het twee deel p83-157 en ziet haar pas weer in een gerechtszaal, waar hij als student aan een verslag werkt. Daar wordt ze verdacht van de hoofdrol in een gevangenen groep die van het ene kamp naar een ander wordt getranspoteerd en die in een kerk zat opgesloten, een vrouwengroep. Er breekt brand uit en de deuren van de kerk worden bewaakt om te voorkomen dat de gevangenen ontsnappen, maar juist daardoor zijn velen in de brand omgekomen. De mede beklaagden beschuldigen Hanna er van dat zij de leiding had en een document had geschreven dat haar schuld bewees. Uiteindelijk bekent ze dat ze dat stuk heeft geschreven en ze krijgt jaren lang gevangenisstraf.
Nu pas blijkt het de jongen dat zij analfabete is. In het derde deel leert hij een vrouw Gertrud kennen met wie hij skiet en een relatie begint, toch kan hij niet zoveel van haar houden als hij van zijn Hanna gehouden heeft. Na enkele jaren gaat hij haar gesproken bandjes met boeken toesturen in de gevangenis en uiteindelijk tegen dat ze vrij komt zoekt hij haar op. Hij huurt een huis voor haar en richt dat in. Op de dag van haar vrijlating heeft ze zich opgehangen.
Dit is een boek dat je diep raakt en dus niet weer een boek waarin een duitser wil benadrukken dat ook de duitsers onder de oorlog hebben geleden. Het is een oprecht verhaal, dat heel kundig is geschreven. De kleine details doen er toe en vertellen eigenlijk het verhaal, dat nergens groots oplaait, maar steeds in opmerkelijke kleine dingen voortschrijdt.
Een ‘literaire verworvenheid’ vond Der Spiegel het boek dat in 34 talen is vertaald. Een verdiend succes, mijns inziens.
Bij Ambo is de vertaling te koop “De Voorlezer”
Gerhard Kirchner
